Art. 5.2 Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Gilze en Rijen 2022-2025 — Voorkomen van (problematische) schulden

De bestaanszekerheid van inwoners komt onder druk te staan bij financiële problemen, met alle gevolgen van dien voor andere leefdomeinen. Het is daarom zaak om er op tijd bij te zijn en te voorkomen dat er (problematische) schulden ontstaan. Ook nazorg is eigenlijk ook een vorm van preventie, het is immers bedoeld om te voorkomen dat inwoners opnieuw problematische schulden krijgen. De pijler ‘schulden voorkomen’ bestaat uit verschillende onderdelen, die in dit hoofdstuk aan de orde komen. Het gaat om preventie en vroegsignalering. 5.2.1 Preventie Schuldpreventie is een mix van maatregelen, activiteiten en voorzieningen die er op gericht zijn dat mensen financieel vaardig worden en zich zo gedragen dat zij hun financiën op orde houden. In ons beleid onderscheiden we communicatie, educatie en laagdrempelige ondersteuning. Communicatie Communicatie is een belangrijk instrument bij het voorkomen van schulden. Communicatie is gericht op het geven van Informatie en advies, maar ook op het doorbreken van het taboe rond schulden. De gemeente en onze samenwerkingspartners besteden regelmatig aandacht aan het onderwerp op onze websites, via social media en in het weekblad. De gemeente heeft ook deelgenomen aan landelijke campagnes met ervaringsdeskundigen: “Kom uit je schuld” in 2019 en “Kom jij eruit?” in 2020. Online hulp: Geldfit en Geldfit zakelijk Veel mensen hebben vragen over hun financiële situatie. De gemeente Gilze en Rijen is daarom sinds 2021 aangesloten bij Geldfit. Inwoners kunnen online de anonieme test op Geldfit.nl invullen. Aan de hand van enkele korte vragen krijgen inwoners (ook ondernemers) inzicht in hun eigen financiële situatie. Men ontvangt tips en krijgt een overzicht waar men terecht kan voor hulp. De privacy van gebruikers is gewaarborgd. De gemeente heeft deelgenomen aan de landelijke communicatiecampagne van Geldfit. Educatie en kinderen en jongeren Juist bij schulden is voorkomen beter dan genezen en is het van belang dat de problematiek zich bij een volgende generatie niet herhaalt. Door kinderen en jongeren te onderwijzen over geld, kunnen problemen worden voorkomen. We willen voorkomen dat kinderen die opgroeien in gezinnen met schulden, later zelf ook weer schulden maken (als volwassenen). R-newt biedt ondersteuning en voorlichting aan jongeren over financiële zaken en de ontwikkeling van financiële vaardigheden, bijvoorbeeld in de vorm van het “spaargeldproject” waarbij kinderen/jongeren de kans krijgen om een zakcentje te verdienen en tevens leren hoe ze het beste om kunnen gaan met het geld wat ze verdienen. Laagdrempelige ondersteuning Vrijwilligers, maatjes en ervaringsdeskundigen hebben een belangrijke rol in preventie, vroegsignalering en de ondersteuning, bijvoorbeeld tijdens een schuldhulptraject. Vrijwilligers, maatjes en ervaringsdeskundigen nemen het traject niet over maar staan mensen bij met raad en daad. De intensiteit van de ondersteuning verschilt per klantsituatie. Daarnaast is er in de (keukentafel)gesprekken van de Wmo- en inkomensconsulenten, het Dorpsteam en het Sociaal Team ook altijd aandacht voor de financiële situatie van mensen. Daardoor komen problemen al in een vroeg stadium aan het licht en kan erger worden voorkomen. Budgetcafé In het Budgetcafé in Rijen kunnen inwoners op een laagdrempelige manier terecht met allerlei vragen over geldzaken. Bijvoorbeeld met het invullen van formulieren voor bijzondere bijstand van de gemeente of het aanvragen van toeslagen bij de Belastingdienst (onder ander huur- of zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag enz.). Bij het Budgetcafé zijn vrijwilligers (thuisadministratie en formulierenbrigade) en professionals (inkomensconsulent, PLANgroep en Dorpsteam) aanwezig om inwoners te helpen. Financiële maatjes Als inwoners langdurige financiële problemen hebben of juist financiële problemen willen voorkomen, kan een ‘financieel maatje’ helpen. Een financieel maatje is een vrijwilliger die - heel praktisch - helpt om de geldzaken en administratie onder controle te krijgen en te houden. Een maatje kan ook morele en praktische hulp bieden tijdens het schuldhulpverleningstraject. De inzet van maatjes kan helpen om uitval en terugval van iemand in een schuldhulptraject te verminderen. Ervaringsdeskundigen/meedenkers Meedenkers zijn er vooral om onafhankelijke ondersteuning te bieden bij de aanvraag/het traject. Een ervaringsdeskundige of meedenker kan iemand over de drempel heen helpen om om hulp te vragen. Hij of zij kan ook aanwezig zijn bij bijvoorbeeld een gesprek met de gemeente of PLANgroep. Financieel ontzorgen van statushouders. In de nieuwe Wet inburgering wordt opgenomen dat statushouders in het eerste half jaar financieel worden ontzorgd. Financieel ontzorgen betekent dat de gemeente het beheer van inkomsten en uitgaven geheel of gedeeltelijk uit handen neemt. De verplichte ontzorging bestaat uit het betalen van de huur, de rekeningen voor gas, water en stroom en de verplichte zorgverzekering. Deze kosten worden rechtstreeks betaald vanuit de bijstandsuitkering. De periode van ontzorging gaat in op het moment dat het recht op bijstand ontstaat en duurt minimaal 6 maanden. Op dit moment werken wij uit, hoe we het ontzorgen precies gaan vormgeven. Naast de hiervoor genoemde preventieve “instrumenten”, kunnen problematische schulden ook worden voorkomen door Vroegsignalering. 5.2.2 Vroegsignalering Door de wijziging van de Wgs per 1 januari 2021 werd vroegsignalering een publiek wettelijke taak en moeten gemeenten opvolging geven aan meldingen van betalingsachterstanden op het gebied van de vaste lasten. Schuldeisers op het gebied van de vaste lasten (woningcorporaties, verhuurders, energie- en drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars) zijn voortaan verplicht om betalingsachterstanden in een vroegtijdig stadium uit te wisselen met gemeenten15 De uitwisseling van gegevens vindt plaats conform de regels omtrent privacy (Avg). . Om het doel te bereiken, zijn afspraken gemaakt met convenantpartners die de primaire vaste lasten in rekening brengen. Deze afspraken zijn vastgelegd in het Landelijk Convenant Vroegsignalering. Voor vroegsignalering is een goede samenwerking met signaalpartners van groot belang. Hierdoor kunnen gemeenten snel in contact komen met inwoners met betalingsachterstanden en passende ondersteuning aanbieden. Er wordt outreachend hulp geboden. Vroegsignalering is in die zin preventie dat er weliswaar al sprake is van betalingsachterstanden, maar (problematische) schulden worden voorkomen. De gemeente Gilze en Rijen heeft ervoor gekozen vroegsignalering te beleggen bij het Vroeg Eropaf team. Het team bestaat uit medewerkers uit het Dorpsteam met financiële kennis en met een maatschappelijk werk achtergrond. Dit om het project breed te dragen. Een klein team is kwetsbaar en het breed dragen van dit project zorgt voor een goede borging in de gemeente. Daarnaast is de integrale benadering voor dit project heel belangrijk. Immers, in veel situaties zijn er meer problemen aanwezig dan alleen de financiële problemen. Waarom vroegsignalering? Investeren in vroegsignalering loont. Wanneer schuldproblemen eerder worden gesignaleerd en aangepakt, biedt dat voor alle betrokkenen een positief resultaat. In de eerste plaats voor de inwoner met schulden, die hierdoor perspectief heeft op een stabiele financiële situatie. Zoals eerder al aangegeven, geeft dit ruimte voor andere zaken als werk en/of opvoeding van de kinderen. De crediteur heeft het voordeel dat achterstanden minder hoog oplopen en eerder tot een oplossing komen. Voor de gemeente is belangrijk dat inwoners eerder aankomen bij de schuldhulpverlening, met een (problematische) schuld die minder complex is en effectiever aangepakt kan worden. Op de lange termijn betekent dit minder kosten voor intensieve hulp bij schulden en voor andere hulpverlening. Zo zullen ook zorgkosten naar verwachting dalen. Eisen aan vroegsignalering Vroegsignalering omvat idealiter de volgende elementen: Een tijdig signaal van een betalingsachterstand van verschillende crediteuren16Deze signalen voeren de vaste lasten partners maandelijks in het systeem RIS Matching van Inforing. Gangbaar is dat melding plaats vindt van betalingsachterstanden van de vaste lasten tussen 30 – 100 dagen. (Jongeren hebben vaak nog geen ‘eigen voordeur’, maar hebben wel een zorgverzekering. Hierdoor is de zorgverzekeringsschuld vaak het enige signaal dat de gemeente ontvangt. Om die reden wordt bij jongeren al bij 1 signaal actie genomen); Het Vroeg Eropaf Team beoordeelt de binnengekomen meldingen, kijkt of er een match is (meerdere meldingen op een adres) en besluit of contact met de inwoner gewenst is; Zo ja, dan snel contact maken (via brief, sms, telefoon of huisbezoek) en, indien nodig, het goede gesprek voeren met inwoners met (beginnende) betaalachterstanden; Het voorkomen van ernstige sancties, oplopende incassokosten, boetes en afsluitingen dan wel ontruimingen; Het opstellen van een budgetplan en een voorzieningencheck, zijn inkomsten en uitgaven in balans, zijn alle toeslagen waar iemand recht op heeft aangevraagd, beter gezegd een korte interventie; Een stevige basis leggen voor regelmatige betalingen van vaste lasten; Inzet van de best passende dienstverlening. Bijvoorbeeld, indien er sprake is van een bijstandsuitkering dan kan de regelmatige betaling, indien daar ruimte voor is, rechtstreeks aan de crediteur worden gedaan (zogeheten derden betalingen); Investeren in administratieve vaardigheden; Het inventariseren van oorzaken. Versterken van competenties om herhaling te voorkomen; Een integraal plan van aanpak en het betrekken van andere partijen als flankerende hulp bijvoorbeeld van vrijwilligers, PLANgroep of Dorpsteam nodig is. Uiteindelijk beogen we een duurzame (financiële) zelfredzaamheid van de betreffende huishoudens te realiseren.

Rechtspraak bij dit artikel