Art. 3.1 Beheerplan openbaar groen Uithoorn 2021-2025 — Bijdrage aan maatschappelijke thema’s

De huidige bijdrage van openbaar groen en bomen aan de negen thema’s uit het IBOR zijn hieronder weergegeven. Openbaar groen In de onderstaande grafiek is voor elk thema in het IBOR weergegeven hoe het openbaar groen hieraan bijdraagt. De binnenste grijze negenhoek is niveau sober, de middelste grijze negenhoek is niveau adequaat en de buitenste grijze negenhoek is niveau ambitieus. Daarbij geldt dat sober zich laat vergelijken met een zesje, adequaat een ruime 7 en ambitieus een 8+. Het openbaar groen draagt aan veel thema’s op een adequaat niveau bij, op de thema’s energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie is de bijdrage wat lager, namelijk sober. Grafiek 1 huidige bijdrage openbaar groen aan IBOR thema’s In de grafiek is te zien dat de bijdrage van openbaar groen niet op alle thema’s gelijk is. Dit is verklaarbaar doordat op sommige thema’s een duidelijke bijdrage geleverd wordt en er op andere thema’s minder invloed is vanuit openbaar groen. Ook zijn enkele thema’s vrij nieuw en nog volop in ontwikkeling. Openbaar groen kan het meest bijdragen aan de thema’s: Gezondheid: door openbaar groen te realiseren en te onderhouden wordt bijgedragen aan zowel de fysieke als mentale gezondheid van inwoners. Groen vermindert onder andere stress en mensen in een groene omgeving voelen zich vaak fitter en zijn minder vaak ziek. Sociale cohesie: door openbaar groen te realiseren en te onderhouden worden inwoners meer gestimuleerd elkaar te ontmoeten. Daarnaast blijkt dat kinderen gevarieerder spel laten zien bij speelplekken in groene omgevingen. Biodiversiteit: openbaar groen levert een belangrijke bijdrage in de lokale biodiversiteit en in het creëren van verbindingen en corridors voor regionale soorten. Er zijn ook thema’s waar een kleinere bijdrage aan geleverd kan worden. Te denken valt aan het op een goede manier situeren van openbaar groen in relatie tot mobiliteit en toegankelijkheid en veiligheid. Door van tevoren goed te kijken naar het gebruik van een locatie kan het groen bijdragen aan een veilig gevoel in een buurt. Thema Bijdrage vanuit openbaar groen (niet limitatief) Gezondheid Groen draagt bewezen bij aan de gezondheid, zowel mentaal als fysiek, van bewoners. Het groen in Uithoorn is van standaard kwaliteit en draagt gemiddeld bij aan de gezondheid. Veiligheid Groen mag geen belemmering vormen voor sociale en verkeersveiligheid. In Uithoorn wordt hiermee rekening gehouden bij inrichting en beheer, zoals bijvoorbeeld achterpaden en zichthoeken. In het onderhoud van openbaar groen stuurt de gemeente bewust op veiligheid waarbij meldingen snel worden opgepakt. Op plaatsen waar veel kinderen komen worden geen struiken met giftige bessen of doorns geplant. Biodiversiteit De standaard kwaliteit groen die aanwezig is in Uithoorn draagt gemiddeld bij aan de lokale en regionale biodiversiteit. Er wordt waar mogelijk gekozen voor een diverse inrichting met inheems groen, dit is echter geen speerpunt in het beheer en de inrichting. Energietransitie Er is vanuit groen een beperkte bijdrage aan energietransitie. Er worden nog geen eisen gesteld aan aannemers betreffende het gebruik van energie tijdens het onderhoud, het te gebruiken materieel en de productie van materialen. De eigen dienst houdt wel rekening met energietransitie bij het beheer van openbaar groen. Circulaire economie Bij het onderhoud van openbaar groen is het groenafval niet circulair in de bestekken vastgelegd. Het snoeiafval wordt versnipperd. Verstedelijking Bij inbreiding of uitbreiding van het stedelijk gebied wordt een bepaald percentage groenoppervlak aangelegd. De invulling van dit groen wordt vaak bepaald door ontwikkelaar en getoetst door de gemeente. Er wordt een standaard eis gesteld aan wat er aangeplant moet worden waardoor nieuwe groenvakken vaak standaard en vrij uniform zijn. Sociale cohesie Groen nodigt uit tot naar buiten gaan, een ommetje maken, bewegen of sporten en heeft in die zin waarde voor sociale cohesie. Mensen kunnen elkaar ontmoeten en samen bewegen in een groene omgeving. Bij groot onderhoud aan openbaar groen worden bewoners betrokken in een participatieproces. De mate en vorm van participatie wordt per project bepaald. Mobiliteit en toegankelijkheid Groen belemmert de toegankelijkheid van de rest van het openbaar gebied niet. Hier wordt bij inrichtingsplannen naar gekeken en ook in beheer houdt de gemeente rekening met bijvoorbeeld zichthoeken en breedte van trottoirs (in verband met overhangend groen). Klimaatadaptatie Groen om regenwater op te vangen wordt ingezet bij de aanleg van natuurlijke oevers. Tabel 2 bijdrage openbaar groen aan thema’s IBOR Bomen Bomen zijn een belangrijk onderdeel van de leefomgeving. Naast een mooi beeld vervullen bomen belangrijke functies als het begeleiden van belangrijke (weg)structuren, het leveren van zuurstof, schaduw, het bijdragen aan de reductie van fijnstof, het zorgen voor beschutting en nestgelegenheid voor dieren. Anderzijds kunnen bomen ook overlast verzorgen. Blad, wortels en vruchten zorgen, vooral in het stedelijk gebied, voor verstopte goten, opgedrukte bestrating en vuile straten. Uithoorn streeft naar versterking en ontwikkeling van het groene karakter van de gemeente, waarbij tegelijkertijd de leefbaarheid van het stedelijk gebied en beheerbaarheid van bomen het uitgangspunt vormen. De basis voor beheer van bomen is: Kwaliteit gaat voor kwantiteit betekent duidelijke keuzes maken. Bomen en straatprofielen zijn op elkaar afgestemd. Vervangingsbeleid in zetting gevoelige gebieden is gericht op een levensverwachting van de bomen van 15-20 jaar. Continuïteit in beheer levert mooie, gezonde en veilige bomen op. Het beheer richt zich op structureel onderhoud en niet in eerste instantie op het beperken van individuele overlast. Afstemmen ontwerp en beheer. In de ontwerpfase streven naar voldoende ruimte voor bomen met als randvoorwaarde kwaliteit voor kwantiteit. In de beheerfase sturen op voldoende groeimogelijkheden voor de bomen Het karakter en de sfeer van de wijk, de bestaande bomen in de wijk en de ruimtelijke opbouw van de wijk bepalen de soortenkeus en de toepassing van de bomen. In de onderstaande grafiek is voor elk thema in het IBOR weergegeven hoe bomen hieraan bijdragen. De binnenste grijze negenhoek is niveau sober, de middelste grijze negenhoek is niveau adequaat en de buitenste grijze negenhoek is niveau ambitieus. Daarbij geldt dat sober zich laat vergelijken met een zesje, adequaat een ruime 7 en ambitieus een 8+. De bomen in de openbare ruimte dragen aan vrijwel alle thema’s op een adequaat niveau bij, op het thema circulaire economie is de bijdrage wat lager, namelijk sober. Grafiek 2 huidige bijdrage bomen aan IBOR thema’s In de grafiek is te zien dat de bijdrage van bomen niet op alle thema’s gelijk is. Dit is verklaarbaar doordat op sommige thema’s een duidelijke bijdrage is en op andere thema’s minder invloed is vanuit bomen. Ook zijn enkele thema’s, zoals energietransitie, vrij nieuw en nog volop in ontwikkeling. Bomen kunnen het meest bijdragen aan de thema’s: Biodiversiteit: bomen zijn onderdeel van de biodiversiteit en tegelijkertijd ondersteunen ze de biodiversiteit. Bomen bieden voedsel, leefruimte, bescherming en nestgelegenheid aan insecten, vogels, kleine zoogdieren en korstmossen. Daarbij blijkt dat inheemse soorten meer bijdragen aan de biodiversiteit dan uitheemse of gecultiveerde soorten. Klimaatadaptatie: binnen een groenstructuur spelen bomen een overheersende rol. Door hun ruimtelijke werking zijn ze de meest beeldbepalende groenelementen en daarom sterk sfeerbepalend. Bomen bieden schaduw en beschutting en spelen zo een rol in het tegengaan van hittestress. Ook spelen bomen een rol in het afvangen van regenwater, waardoor er mogelijk minder wateroverlast op straat ontstaat bij hevige regenval. Gezondheid: door bomen te plaatsen en te onderhouden wordt bijgedragen aan zowel de fysieke als mentale gezondheid van inwoners. Groen verminderd onder andere stress en mensen in een groene omgeving voelen zich vaak fitter en zijn minder vaak ziek. Daarnaast zorgen bomen voor een gezonde lucht door CO2 reductie en het afvangen van fijnstof. Thema Bijdrage vanuit bomen (niet limitatief) Gezondheid Bomen dragen bij aan gezondheid doordat ze schaduw bieden bij hitte, CO2 reduceren en fijnstof afvangen. Veiligheid In het onderhoud stuurt de gemeente bewust op veiligheid waarbij meldingen als scheefliggende tegels door wortelopdruk en overhangend groen snel worden opgepakt. Daarnaast is de sociale veiligheid een aandachtspunt. De openbare ruimte moet overzichtelijk zijn. In een enkel geval worden hier bomen voor verwijderd. In lanen ligt de focus op de weg, bomen worden hier geplaatst als begeleiding van de weg en oriëntatiepunten. Biodiversiteit Bomen dragen in grote mate bij aan de lokale biodiversiteit. In de inrichting wordt soms nog gekozen voor uitheemse of sterk gecultiveerde soorten (als maatwerkoptie) waarbij de bijdrage aan biodiversiteit minder is. Energietransitie Er worden eisen gesteld aan het gebruik van energie tijdens het onderhoud, het te gebruiken materieel en de productie van materialen. Er wordt uitgegaan van geen bomen verwijderen bij nieuwbouw locaties. Daarnaast worden bomen niet verwijderd voor het plaatsen (en de opbrengst) van zonnepanelen. Circulaire economie Het snoeiafval wordt versnipperd en afgevoerd zodat er geen stikstofverrijking van de bodem plaatsvindt. Takken en stammen blijven liggen in het Libellebos (dit is positief voor circulaire economie). Snoeihout wordt soms verwerkt in takkenrillen in het bosplantsoen. Dit geeft verhoging van biodiversiteit en doordat takken en stammen langzaam verteren is de verrijking van de bodem veel geleidelijker. Dat is minder schadelijk omdat de voedingsstoffen dan weer gelijk opgenomen kunnen worden. Verstedelijking Eisen voor de inrichting vanuit de LIOR worden meegegeven bij nieuwe inrichtingsprojecten. Sociale cohesie Er wordt bij de inrichting van de openbare ruimte rekening gehouden met schaduw- en zonplekken om de locatie aantrekkelijk te maken voor ontmoeten en bewegen. Voor de sociale veiligheid worden bomen op dusdanige wijze geplaatst dat de locatie overzichtelijk blijft. Mobiliteit en toegankelijkheid Er wordt voldaan aan de wettelijke eisen op het gebied van toegankelijkheid en bereikbaarheid. Meldingen van wortelopdruk of overhangende groen worden opgepakt om een goede toegankelijkheid van de openbare ruimte te behouden. Klimaatadaptatie Bij de aanplant van bomen wordt nog niet vaak gekeken naar de waarde van bomen in het vraagstuk van klimaatadaptatie. Daarvoor zijn volgroeide bomen heel waardevol, bijvoorbeeld voor de beperking van hittestress. Een aandachtpunt hierbij is dat een deel van Uithoorn sterk verzakt waardoor daar niet ingezet kan worden op bomen voor langer dan 20 jaar. Bij de sortimentskeuze dient hier in de relatie met klimaatadaptatie rekening mee gehouden te worden. Tabel 2 bijdrage openbaar groen aan thema’s IBOR

Rechtspraak bij dit artikel