De kwaliteit van het unieke landschap wordt gezien als basiskapitaal voor de regio Zuid-Limburg en de gemeente in het bijzonder. Termen als vijfsterren Heuvelland, kleinschaligheid, duurzaamheid en natuurlijk Cittaslow benadrukken de wens om de kwaliteit van het landschap en de leefomgeving te koesteren.
Kwaliteit van de woonomgeving
Belangrijkste aspect is dat, wellicht anders dan in het verleden, de gemeente Eijsden-Margraten heeft aangegeven dat bij het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving de kennis en betrokkenheid van haar inwoners in worden gezet bij de ontwikkeling van toekomstige plannen.
Naast dergelijke beleidsregels zijn er ook concrete projecten welke de leefomgeving kunnen verbeteren. Zo wil de gemeente inzetten op de sanering van verkeersborden.
Sanering van verkeersborden
Als wegen goed ontworpen en ingericht zijn en alle weggebruikers de verkeersregels juist toepassen, zijn er nauwelijks verkeersborden in de openbare ruimte nodig. Dit blijkt in de praktijk echter een illusie en dus worden er verkeersborden geplaatst: Veel verkeersborden! Soms zijn er zelfs zoveel verkeersborden dat dit leidt tot onduidelijkheid bij de weggebruiker.
Vaak zijn er zoveel verkeersborden geplaatst dat de reden voor de plaatsing niet meer duidelijk is. Een overzicht ontbreekt. Naast onduidelijkheid bij weggebruikers leveren de vele verkeersborden ook extra werk op voor beheerders.
Ongewenste onkruidgroei rondom de paal vergt meer beheer, palen vormen een obstakel voor de veegmachines, verkeerborden worden gestolen of beschadigd waardoor beheerders borden moeten vervangen (voorraad gewenst).
Voor gemeenten is het daarom tijd om verstandig om te gaan met het aan de voorkant plaatsen van verkeersborden en aan de achterkant het weghalen van verkeersborden. Zeker in een tijd van bezuinigingen. Maar hoe doe je dat?
Saneren van borden kan een optie zijn, maar ook het goed combineren van borden en een uniforme wijze van plaatsing speelt een rol. Want ook het zomaar weghalen van verkeersborden kan problemen opleveren. Hoe voorkom je dat? En hoe zit het met aansprakelijkheid?
Middels een afwegingsschema wordt bepaald of en waar borden kunnen worden verwijderd of dat de verkeerssituatie zodanig aangepast kan worden dat verkeersborden niet nodig zijn.
Vooraf dient de gemeente het doel te kiezen van het saneren van verkeersborden. Dit kan per kern verschillen. Er worden daarbij een drietal situatie onderscheiden:
Bordenluw; het ‘opschonen’ van het bordenwoud. Hierbij ligt de nadruk op het beantwoorden van vragen zoals ‘is dit bord overbodig of in strijd met de voorschriften? En ‘staat het bord op de juiste, meest logische, plaats?’.
Bordenarm; het ‘aanpassen’ van de weginrichting. Het is vaak mogelijk om de ruimtelijke situatie met kleine ingrepen aan te passen. Borden kunnen dan vervangen worden door markering of infrastructurele maatregelen. Te denken valt aan het plaatsen van fietssymbolen op fietsstroken om parkeren of stilstaan langs de weg te voorkomen. Of het aanbrengen van een inritconstructie zodat een aparte voorrangsregeling overbodig wordt.
Bordenvrij; het ‘herinrichten’ van de openbare ruimte. Bij grotere reconstructies kunnen in een integrale afstemming van de weg én zijn omgeving verkeersborden overbodig worden. De verkeersafwikkeling wordt dan onder invloed van sociale interactie en basisverkeersregels georganiseerd. Een stap in de richting van echte bordenvrije ‘shared space’.
Uitgangspunt van de gemeente Eijsden-Margraten is om (op termijn) te komen tot een bordenarme gemeente. Een bordenluwe gemeente is weliswaar eenvoudig te realiseren, maar biedt maar beperkt effect, terwijl een bordenvrije gemeente grote ingrepen én bijbehorende kosten vergt.
Openbaar vervoer
Kwaliteit van leven heeft ook te maken met een goede bereikbaarheid voor jong en oud en het voorkomen van vervoersarmoede. Ook mensen zonder auto (of fiets) moeten de mogelijkheid hebben zich te kunnen verplaatsen.
In Eijsden-Margraten zijn verschillende vormen van Openbaar Vervoer aanwezig. In dit hoofdstuk is het Openbaar Vervoer systeem beschreven inclusief knelpunten en de ambities.
In de figuren 14 en 15 is het openbaar vervoer systeem in Eijsden-Margraten weergegeven. De gemeente Eijsden-Margraten beschikt over een treinstation in Eijsden. Daarbij maakt het station onderdeel uit van de verbinding tussen de stations in Maastricht en Luik (België).
In opdracht van de Provincie Limburg is Arriva verantwoordelijk voor het Openbare Vervoer in Eijsden-Margraten.
In de Openbaar Vervoer concessie (uit 2016) is ervoor gekozen om het rijden met lege bussen te voorkomen. Voor plekken en/of tijdstippen met een beperkte vervoersvraag worden maatwerkoplossingen gezocht. De belangrijkste route in de gemeente worden verbonden door vaste routes. De kleinere kernen binnen de gemeente worden gefaciliteerd door kleinschaligere Openbaar Vervoer voorzieningen.
Het huidige aanbod ziet er als volgt uit.
Figuur 14 Huidig aanbod aan buslijnen (aug 2019)
Lijn
Route
Frequentie
350
Maastricht station-Aachen station Limburgliner (via N278)
4 x per uur – elk kwartier
659
Scholierenlijn Vaals-Maastricht station (via N278)
1 x in spitsuur ochtend
10
Maastricht Noord P&R – Gulpen busstation (via N278)
2 x per uur
610
Scholierenlijn Simpelveld-Maastricht station (via N278)
1 x spitsuur ochtend
51
Margraten Rijksweg – Valkenburg station (via Groot-Welsden-Sibbe)
1 x per uur (klein 8 p. busje)
8
Valkenburg station–Bemelen-Maastricht Meulestr
1 x per uur (klein 8 p. busje)
15
Maastricht Planetenhof-Eijsden-de Bron
(via Oost-Maarland, Fun Valley, MUCM)
2 x per uur
57
Gulpen busstation-Maastricht station
(via Hoogcruts-Noorbeek-Mheer-St. Geertruid-
Eckelrade-Gronsveld)
2 x per uur
657
Scholierenlijn Mheer-Banholt-Reijmerstok-Gulpen
1 x spitsuur ochtend en middag
793
Buurtbus Margraten Rijksweg 27-Eijsden Station
(via Bruisterbosch-Banholt-Mheer-St.Geertruid
Bukel-Poelveld-Groenstraat)
1 x per uur
791
Buurtbus Margraten Rijksweg 27-Meerssen Station
(via Aan de Fremme-Scheulder-Sibbe-Valkenburg)
1 x per uur
OV-shuttle
Rijksweg t.h.v. N278-N598-Weg naar Reijmerstok
Op aanvraag 1 x per uur
OV-shuttle
Vroenhof Eijsden naar Kerk Mariadorp
Op aanvraag 1 x per uur
OV-shuttle
Vroenhof Eijsden naar Mesch
Op aanvraag 1 x per uur
OV-shuttle
Klooster Rijckholt naar Langendaal Maastricht
Op aanvraag 1 x per uur
OV-shuttle
Rijksweg Gronsveld naar Langendaal Maastricht
Op aanvraag 1x per uur
Figuur 15 Lijnennetkaart Eijsden-Margraten
Arriva geeft aan dat de focus de komende jaren in Eijsden-Margraten ligt op:
Het versterken van de OV-as tussen Maastricht en Aachen. Daarbij is het streven om slecht gebruikte haltes op de N278 op te heffen ten gunste van de reistijd.
Vraaggericht inzetten van scholierenlijnen, gericht op Gulpen/Maastricht en Parkstad.
Extra OV-inzet bij grote evenementen zoals de Heuvelland Vierdaagse en ontwikkeling van de OV-toerpas (OV-dagkaart combineren met boeking van een accommodatie in het Heuvelland).
Inzet op de spits op werkdagen en saneren in de avond en weekend in kleinere kernen (alternatieven inzetten).
Bij een 2 x per uur frequentie van de spoorverbinding tussen Luik en Eijsden wordt de frequentie van buslijn 15 tussen Eijsden en Maastricht teruggebracht naar één keer per uur.
Bushaltes toegankelijk maken voor iedere gebruiker (binnen de dorpskernen). Jaarlijks budget voor vrijmaken om enkele bushaltes te kunnen uitvoeren.
Buurtbusjes kunnen niet overweg met toegankelijke haltes. Alleen haltes toegankelijk maken waar een “reguliere” bus komt.
Daarnaast is het voor Arriva niet mogelijk om de draai op het recent gereconstrueerde Stationsplein te Eijsden te realiseren. De bocht moet worden aangepast om Arriva op het Stationsplein te laten keren. Deze optimalisering kan er voor zorgen dat het beter bereikbaar wordt voor reguliere bussen en voor noodbussen wanneer trein is uitgevallen.
Daarnaast is vanuit de gemeenschap in Gronsveld de wens geuit voor een betere openbaar vervoersverbinding. Op dit moment is het alleen mogelijk om een OV-shuttle aan te vragen. Deze shuttle is door Arriva ingesteld omdat er sprake was van een te lage vervoersvraag waardoor een vaste uurdienstregeling niet rendabel was. Bij navraag bleken er in Gronsveld vier tot zeven instappers per dag te zijn en dit is gewoonweg te weinig voor een reguliere buslijn.
Tot slot gaven inwoners van de kernen Eijsden en Noorbeek aan dat wachttijden van bussen bij twee bushaltes zorgen voor doorstromingsknelpunten (nabij De Bron in Eijsden en in het centrum van Noorbeek).
Onderzoek naar alternatieve vormen van openbaar vervoer (met name voor de kleine kernen) is uitgevoerd, maar deze vormen zijn weinig realistisch. De huidige dienstregeling voorziet voldoende in de behoefte en lijkt het maximaal haalbare. Het herstellen van oude buslijnen (als tussen Ryckholt en Gronsveld) is weinig realistisch. Wel zal onderzocht worden of uitbreiding van stallingsmogelijkheden bij bushaltes voor fietsen en scooters mogelijk is en/of het gebruik van deelfietsen voor de verplaatsing tussen herkomst of bestemming en de halte.
Hoofdstuk 11
Artikel 11.1
Huidige situatie
Onderdeel van Gemeentelijk Beleidsplan Verkeer en Vervoer Eijsden-Margraten