De wegenstructuur binnen een gemeente wordt aangeduid door middel van een wegencategoriseringsplan. Het uitgangspunten bij het opstellen van een categoriseringsplan zijn de Duurzaam Veilig principes: functionaliteit, homogeniteit en herkenbaarheid. Voor weggebruikers moet het aan de hand van de inrichting van de weg duidelijk zijn welk verkeersgedrag van hem wordt verwacht. Om deze voorspelbaarheid en herkenbaarheid te bereiken is in de wegencategorisering onderscheid gemaakt in een drietal wegfuncties, namelijk stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. In Tabel 8 zijn deze functies toegelicht.
Tabel 8 Overzicht wegcategorieën conform wegencategorisering
Wegtype
Functie
Toelichting
Stroomweg
Stroomfunctie
(130 km/h)
Snel verwerken van doorgaand verkeer
Gebiedsontsluitingsweg
(80 km/h buiten de kom)
(50 km/h binnen de kom)
Ontsluitingsfunctie
Vlot bereikbaar maken van wijken en gebieden
Erftoegangsweg
(60 km/h buiten de kom)
(30 km/h binnen de kom)
Erf- en verblijfsfunctie
Toegankelijk maken van erven/percelen, woningen en voorzieningen en gelijktijdig de straat als ontmoetingsplaats veiligstellen
In Figuur 4 is de huidige wegencategorisering van de gemeente Eijsden-Margraten weergegeven. In dit plan is de Rijksweg A2 aangeduid als stroomweg.
De Provinciale wegen N278 en N598 zijn aangeduid als gebiedsontsluitingswegen. Dit geldt ook voor enkele gemeentelijke wegen in Eijsden, Gronsveld, St. Geertruid, Mheer, Noorbeek en Margraten. De overige wegen binnen de gemeente Eijsden-Margraten zijn, mede op basis van de verkeersintensiteiten, aangeduid als erftoegangswegen.
Voor het gemotoriseerd verkeer gelden de volgende aandachtspunten:
Afwijking van functie en vormgeving (inrichting). Om de wegen nog veiliger te maken dienen functie, gebruik én vormgeving (inrichting) in overeenstemming te zijn. Duurzaam Veilig gaat ervan uit dat de weggebruiker de functie en het gebruik van de weg als het ware kan “lezen” vanuit de inrichting. De maximum snelheid, wel/geen fietspad, type markering etc. is in overeenstemming met de verwachting. Op dit moment zijn er nog enkele wegen, welke op basis van het gewenste gebruik, afwijken van de gewenste weginrichting. Een duidelijk voorbeeld is de Groenstraat, welke door de kantmarkering (en zonder opsluitbanden) en het ontbreken van een trottoir oogt als een weg buiten de bebouwde kom. Wens is om de Groenstraat (duidelijker) in te richten als een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom (zie voor de inrichtingseisen figuur 7 op bladzijde 33).
Snelheid. Uit snelheidsmetingen blijkt dat op enkele erftoegangswegen zowel binnen de bebouwde kom (oa. in Bruisterbosch, Bemelen, Cadier en Keer, Mesch, Margraten en Eijsden) als buiten de bebouwde kom (o.a. op de Mergellandroute) de V85 ruim boven de maximum snelheid ligt. De V85 is de snelheid die 85% van de weggebruikers niet overschrijdt. Deze norm is maatgevend voor de politie. Advies is om bij wegen met een V85 boven de 40 km/h (bij een snelheid van 30 km/h) snelheidsremmende maatregelen te overwegen. Dit omdat er dan -min of meer structureel- sprake is van een hoge snelheid en niet een incidentele hardrijder.
Werk met werk maken. De gemeente stelt jaarlijks een Meerjaren Onderhoudsprogramma (MOP) op waarbij o.a. de te reconstrueren wegen worden opgenomen. Het is wenselijk voor deze wegen een aanvullend budget in het Uitvoeringsprogramma Verkeers- en Vervoersplan op te nemen voor extra verkeers(remmende) maatregelen.
Mergellandroute. In de huidige situatie geldt op de Mergellandroute buiten de bebouwde kom een maximum snelheid van 60 km/u (erftoegangsweg) en binnen de bebouwde kom 50 km/u (gebiedsontsluitingsweg). Conform de Duurzaam Veilig principes is een overgang van 60 naar 50 km/h niet wenselijk. Zo is vanuit 60 km/u wegen alleen een overgang naar 30 km/u wegen mogelijk. De (maximale) snelheden en bijbehorende weginrichting is de afgelopen jaren echter al vaker bekeken. Afgesproken is om deze situatie, welke tot stand is gekomen na meerdere studies en analyses (en tevens in de gemeente Gulpen-Wittem geldt), niet opnieuw te heroverwegen.
Bloesemgaard. De nieuwe randweg in Margraten, via de Bloesemgaard, is aangeduid als gebiedsontsluitingsweg met een maximum snelheid van 50 km/u. Vanuit bewoners is de wens geuit om deze weg aan te duiden als erftoegangsweg met een maximum snelheid van 30 km/u. Afgesproken is (tussen gemeente en de bewoners) dat de weg het eerste jaar na openstelling zal worden gemonitord (op snelheid en verkeersveiligheid) en dat voor deze evaluatie/monitoring geen voortijdige maatregelen of aanpassingen worden verricht.
De Eijkerstraat - Eijkerweg is in de huidige categorisering aangeduid als gebiedsontsluitingsweg. De functie (en vormgeving) van deze route dient in samenhang te gebeuren met de gewenste functie in de Bloesemgaard. Advies is om vooralsnog de huidige functie (gebiedsontsluitingsweg) voor de Eijkerstraat-Eijkerweg te handhaven.
Figuur 4 Huidige wegencategorisering Eijsden-Margraten
Landbouwverkeer
De gemeente Eijsden-Margraten kent een groot buitengebied, waar regelmatig landbouwverkeer rijdt. Dit kan, in combinatie met lokaal en toeristisch verkeer, zorgen voor hinder en leiden tot verkeersonveilige situaties. Om het landbouwverkeer beter te faciliteren is door de provincie Limburg, in samenwerking met alle gemeenten, waaronder de gemeente Eijsden-Margraten, Cumela en de LLTB, een kwaliteitsnetwerk landbouwverkeer opgesteld (Figuur 8, pag 37). Het doel van dit kwaliteitsnet is het om het doorgaande landbouwverkeer te stimuleren om van deze routes gebruik te maken om zo de overige wegen, die minder geschikt zijn voor landbouwverkeer, te ontlasten.
In het kwaliteitsnetwerk zijn een aantal belangrijke lokale routes voor agrariërs niet opgenomen, het provinciale netwerk betreft alleen een beperkt aantal (hoofd)routes. Deze hoofdroutes moeten op termijn ook toegankelijk zijn voor het ontheffingsplichtige brede landbouwverkeer . Aanvullend op het provinciale netwerk zijn extra (groene) routes opgenomen in het landbouwnetwerk voor de gemeente Eijsden-Margraten. Op het gebied van verkeerseducatie speelt landbouwverkeer ook een belangrijke rol in Eijsden-Margraten. De LLTB initieert samen met de gemeente een actie (“zien en gezien worden”) waarin onderling begrip tussen weggebruikers en agrariërs centraal staat. Ook wordt in samenwerking met de buurgemeentes binnen het RMO Maastricht-Heuvelland (waaronder de lijn 50-gemeenten Gulpen-Wittem en Vaals) extra ingezet op landbouwverkeer en de mogelijke problematiek daaromtrent.
RMO Maastricht-Heuvelland, de gemeente Eijsden-Margraten, LLTB en VVN starten verkeerscampagnes
Veilig Verkeer Nederland en de LLTB gaan verkeersproblemen en -knelpunten inventariseren in de gemeente Eijsden-Margraten. De inventarisatie is onderdeel van een verkeerscampagne.
Hiertoe start een campagne primair geënt op het verbeteren van het onderlinge begrip tussen weggebruikers en agrariërs.
As de campagne in Eijsden-Margraten een succes is, wordt die uitgerold naar de rest van Zuid-Limburg”, vertelt regiobestuurslid Rebecca Steinbusch-Lacroix. “De gemeente gebruikt het Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan voor de inventarisatie, maar roept ook actief burgers op knelpunten te melden. Het is belangrijk dat agrarische ondernemers in het gebied ook laten weten waar het misgaat en waar zich potentieel onveilige situaties voordoen.”
Ook het Regionale Mobiliteitsoverleg Maastricht/Heuvelland heeft de problematiek “landbouwverkeer”, samen met VVN, LLTB en de binnen het RMO aangesloten gemeenten, binnen het SPV 2030 als prioriteit voor aan te pakken thema opgepakt.
Vrachtverkeer
Het vrachtverkeer in Eijsden-Margraten gaat voornamelijk naar de bedrijventerreinen in de kernen van Gronsveld, Eijsden en Margraten. In tegenstelling tot het landbouwverkeer maakt het vrachtverkeer minder gebruik van de wegen in het buitengebied en de kleinere dorpskernen van de gemeente Eijsden-Margraten.
In figuur 5 is het kwaliteitsnet goederenvervoer weergegeven. Naast de provinciale weg N278 maken ook de verbindingen vanaf de bedrijventerreinen Eijsden en Gronsveld naar de A2 onderdeel uit van het kwaliteitsnet.
Figuur 5 Kwaliteitsnet Goederenvervoer
Het (doorgaande) vrachtverkeer binnen de gemeente dient gebruik te maken van de gebiedsontsluitingswegen. De Provincie Limburg heeft een kwaliteitsnet goederenvoervoer opgesteld. Deze wegen zijn ingericht op grotere voertuigen waardoor de doorstroming en verkeersveiligheid kan worden gewaarborgd. Er dient voorkomen te worden dat vrachtwagens ongewenste routes gaan gebruiken, zoals de Sint Jozefstraat in Oost-Maarland waar een vrachtwagenverbod geldt. Ook wordt er door inwoners hinder ervaren in enkele woonstraten in de omgeving van het bedrijventerrein Aan de Fremme. Enerzijds zijn hier straten met vrachtverboden waarbij meldingen zijn dat deze vrachtverboden worden overtreden (Sprinkstraat (gedeelte Amerikaplein-Burg. Ronckersplein), Laathovenlaan en Holstraat.
Anderszijds zijn er routes welke door vrachtverkeer worden gebruikt zoals de Sprinkstraat (tussen Burg. Ronckersplein en Aan de Fremme).
Vrachtwagenheffing
In het Regeerakkoord is opgenomen dat het kabinet (Rutte III) in navolging van de ons omringende landen zo spoedig mogelijk een vrachtwagenheffing invoert. Hierdoor betaalt het binnen- en buitenlands vrachtverkeer voor het gebruik van de weg. De inkomsten uit de heffing zullen in overleg met de vervoerssector worden teruggesluisd naar de vervoerssector door verlaging van de motorrijtuigenbelasting op vrachtwagens en ingezet voor innovatie en verduurzaming van de sector.
De invoering van vrachtwagenheffing staat gepland voor 2023.
Wat is het effect van deze heffing?
Het invoeren van deze tolheffing kan mogelijk leiden tot een verschuiving van de routes van het vrachtverkeer.
In meerdere landen in Europa is deze tolheffing al ingevoerd. Uit evaluaties in België en Duitsland is geen uitwijk op grote schaal van vrachtverkeer naar het onderliggend wegennet vastgesteld. In België is alleen in een beperkt aantal wegen is sprake van uitwijk naar het onderliggend wegennet geweest en heeft dit ertoe geleid dat enkele wegen aan het heffingsnetwerk zijn toegevoegd. De hiervoor vastgestelde spoedregeling maakt het mogelijk om in Nederland bij te sturen als onverhoopt sprake is van negatieve effecten.
Op basis van monitoringsgegevens kan gedurende 18 maanden na invoering van de heffing het netwerk worden bijgesteld. In het huidige voorstel zijn de N278 en de N281 niet opgenomen in het heffingnetwerk. De verwachting is dat, gezien de vaak langere reistijd, er slechts een beperkte verschuiving zal plaatsvinden naar niet beprijsde wegen.
Wel is het belangrijk dat de N278 en N281 worden gemonitord, zodat het effect van de heffing inzichtelijk kan worden gemaakt. De “lijn 50” gemeenten hebben dit (belang van monitoring) dan ook gezamenlijk aangegeven.
Hoofdstuk 8
Artikel 8.1
Huidige situatie
Onderdeel van Gemeentelijk Beleidsplan Verkeer en Vervoer Eijsden-Margraten