Art. 2 Nota Grondzaken 2022 — Gronduitgifte

De gemeente geeft gronden uit voor verschillende doelstellingen, zoals onder andere woningbouw, bedrijven, pacht en groen- en reststroken. Tot voor kort was de gemeente vrij om gronden 1-op-1 te verkopen, te verhuren en uit te geven met een recht van opstal of erfpacht aan een partij naar keuze. Met de uitspraak van de Hoge Raad van 26 november 2021 is een einde gekomen aan deze praktijk. Op basis van de uitspraak kan een overheidslichaam namelijk niet langer onroerende zaken (gebouwd of ongebouwd) exclusief aan één partij aanbieden zonder dit vooraf kenbaar te maken. Gevolgen uitspraak Hoge Raad De Hoge Raad heeft bepaald dat een overheidslichaam dat een onroerende zaak wil verkopengelegenheid moet bieden aan (potentiële) gegadigden om mee te dingen naar deze onroerende zaak, indien er meerdere gegadigden zijn voor de aankoop van de desbetreffende onroerende zaak of redelijkerwijs te verwachten is dat er meerdere gegadigden zullen zijn. Dit houdt in dat het overheidslichaam de koper moet selecteren aan de hand van objectieve, toetsbare en redelijke criteria. Op deze manier worden op basis van het gelijkheidsbeginsel gelijke kansen geboden. Een overheidslichaam moet met dit beginsel rekening houden bij de beslissing met wie en onder welke voorwaarden het een overeenkomst sluit tot verkoop van een onroerende zaak. Op dit punt verschilt de positie van een overheidslichaam met die van een private partij. Het gelijkheidsbeginsel brengt ook mee dat het overheidslichaam, om gelijke kansen te creëren, een passende mate van openbaarheid moet verzekeren met betrekking tot (i) de beschikbaarheid van de onroerende zaak, (ii) de selectieprocedure, (iii) het tijdschema en (iv) de toe te passen selectiecriteria. Het overheidslichaam moet hierover tijdig, voorafgaand aan de selectieprocedure, duidelijkheid scheppen door informatie over deze aspecten bekend te maken op een zodanige wijze dat (potentiële) gegadigden daarvan kennis kunnen nemen. Een overheidslichaam kan afzien van een selectieprocedure als bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt voor de aankoop. In dat geval is er geen strijd met het gelijkheidsbeginsel en is 1-op-1 verkoop wel toegestaan. Dan dient het overheidslichaam een voornemen tot verkoop op een dusdanige wijze bekend te maken dat een ieder daarvan kennis kan nemen. Ook moet het overheidslichaam in dat geval motiveren waarom er naar zijn oordeel slechts één gegadigde in aanmerking komt Gronduitgifte in algemene zin Gelet op de algemene formulering van de uitspraak moet er rekening mee worden gehouden dat de gevolgen van de uitspraak ook van belang zijn voor andere vormen van gronduitgifte, zoals erfpacht- en opstalrechten, huur, ruil, pacht en andere (aan de ontwikkeling en realisatie van) vastgoed gerelateerde overeenkomsten zoals publiek-private samenwerkingsovereenkomsten waarin dergelijke rechten worden vergeven. De precieze reikwijdte van het arrest zal zich uiteindelijk moeten uitkristalliseren in de jurisprudentie. Conclusie Deze recente uitspraak heeft gevolgen voor het gemeentelijke uitgiftebeleid. De gemeente zal zich bij iedere voorgenomen uitgifte van gemeentegrond goed moeten afvragen of er meerdere gegadigden kunnen zijn. Als dat het geval is, dan moet er een openbare selectieprocedure worden georganiseerd. De verkoop van woningbouwkavels aan particulieren en de verpachting van de liberale pachtgronden verlopen via een loting, hiervoor ligt de uitgifteprocedure al uitgewerkt vast. De wijze van uitgifte van andere gronden wordt momenteel tegen het licht gehouden. Hiervoor wordt het beleid vervolgens nog verder uitgewerkt.

Rechtspraak bij dit artikel