Om de milieuprestaties (ten aanzien van afvalscheiding) van gemeente Uithoorn inzichtelijk te maken is gekeken naar de inzamelhoeveelheden van alle huishoudelijke afvalstromen en de samenstelling van het resterende restafval. Tezamen bepalen zij het scheidingsresultaat van de gemeente voor 2019. De resultaten van gemeente Uithoorn worden naast die van vergelijkbare gemeenten (uit de benchmark) weergegeven om een compleet beeld te genereren. Het betreft hier de score van gemeente Uithoorn met betrekking tot het scheidingspercentage en de hoeveelheid restafval. Overige milieueffecten worden hierin niet meegewogen.
4.2.1Inzamelresultaten
In de onderstaande tabel worden de inzamelresultaten van de gemeente vergeleken met de inzamelresultaten uit de benchmark van vergelijkbare gemeenten met dezelfde hoogbouwklasse (Klasse-B). Tevens wordt inzichtelijk gemaakt hoe de beste gemeenten binnen de benchmark scoren, de zogenaamde best-practice gemeenten. Dat laat zien hoe Uithoorn presteert ten opzichte van vergelijkbare gemeenten én wat in het beste geval haalbaar is bij vergelijkbare gemeenten. Wat opvalt is dat deze best-practice gemeenten veelal al jaren geleden (rigoureus) overgegaan zijn naar een andere wijze van inzamelen of tariefstelling. In alle andere gemeenten uit deze hoogbouwklasse bestaat een systeem van GFT-inzameling aan huis. Uithoorn is (een van) de laatste gemeente(n) waar GFT nog niet gescheiden wordt ingezameld. Dat is in de resultaten terug te zien.
Figuur 3: Ingezamelde hoeveelheid per fractie, 2019
2019
Afvalstroom (kg/inw.)
Gemeente Uithoorn
Benchmark hoogbouwklasse B
Verschil t.o.v.
BM
VANG-doel 2020
BM best practice B
Ongescheiden ingezameld
Restafval (fijn)
225,1
165
+ 60,1
46
Restafval (grof)
8,7
20
- 11,3
10
Totaal restafval
233,8
185
+ 48,8
100
56
Gescheiden ingezameld
GFT-afval
4,4**
85
+ 80,6
134
Papier
47,2
50
+ 2,8
68
Glas
18,6
21
+ 2,4
34
Textiel
3,5
5,1
+ 1,6
8,8
PMD
22,5
21
- 1,5
48
KCA
1,3
1,4
+ 0,1
2
Overig (luiers en frituurvet)**
0,1
0,1
0
0,2
Gescheiden grof huishoudelijk afval
183,0
106
- 77
106
Totaal afval
514,4
475,2
- 39,2
458,5
Mate van afvalscheiding
54,6%
61,1%
- 6,5 %
75%
87,8%
* Alle gemeenten uit hoogbouwklasse B, die deel hebben genomen aan de Benchmark Huishoudelijk Afval, peiljaar 2018. Dit zijn gemeenten met en zonder tariefdifferentiatie.
** Dit betreft het ingezameld Tuinafval, middels de tuingroendepots verspreid over Uithoorn.
Uit het overzicht hierboven is meteen te zien dat gemeente Uithoorn wat betreft het totaal ongescheiden ingezamelde restafval hoger scoort dan vergelijkbare gemeenten uit de benchmark. Met name het aanbod van het ongescheiden restafval aan huis (ruim 60 kg/inwoner meer dan bij vergelijkbare gemeenten) behoeft de aandacht. Het scheidingsdepot in de gemeente wordt goed gebruikt, daarmee wordt juist beter gescoord dan bij vergelijkbare gemeenten (ruim 77 kg/inwoner). Met name door de goede nascheiding van het grof restafval wordt hierop beter gescoord dan verglijkbare gemeenten (slechts 8,7 kg/inwoner ten opzichte van 20 kg/inwoner).
In vergelijking met de Benchmark wordt tevens snel duidelijk hoe gescoord wordt wat betreft de gescheiden ingezamelde grondstoffen. De grootste aandacht dient uit te gaan naar het gescheiden ingezameld GFT-afval. Vergelijkbare gemeenten beschikken vrijwel altijd over enige vorm van huis-aan-huis inzameling van het GFT- afval, waarmee gemiddeld 85 kg/inwoners gescheiden ingezameld wordt. De beperkte hoeveelheden GFT- afval, ingezameld in Uithoorn en De Kwakel zijn terug te voeren op de seizoensgebonden bladkorven en tuingroendepots en voorzien niet in de dagelijkse behoeften van inwoners. Het GFT-afval wordt met het restafval in de daartoe aangewezen ondergrondse containers ingezameld en kan dus niet gescheiden worden aangeboden door de inwoners. Dit verklaart eveneens het significant hogere aanbod van ongescheiden fijn restafval, dit bestaat voor een aanzienlijk gedeelte uit GFT-afval.
Ook op andere goed te scheiden fracties (oud papier en karton, glas en textiel) wordt onder gemiddeld gescoord. Er kan dus beter gescheiden worden, waarmee het scheidingspercentage verbeterd kan worden.
De hoeveelheid ingezameld PMD ligt iets boven het gemiddelde. Omdat de plaatsing van de inzamelmiddelen voor de huidige inzameling van PMD pas in 2019 afgerond is, verwachten we dat de nu ingezette stijgende lijn, zich in 2020 voort zal zetten.
Grof tuinafval wordt in Uithoorn door middel van de tuingroendepots erg goed ingezameld. Daarmee scoort Uithoorn beter dan de gemeenten uit de benchmark. Ook goed om te agenderen is het effect van het scheidingsdepot als totaal in de gemeente. Inwoners maken erg goed gebruik van de geboden voorzieningen. Grootste inzamelresultaten worden hierbij bereikt in het grof tuinafval, schoon puin en houtafval.
4.2.2Mate van afvalscheiding
Om een accuraat beeld te kunnen schetsen van de potentie in het restafval in Uithoorn en De Kwakel is een sorteeranalyse richtinggevend. Echter wegens de recente corona crisis (zie inleiding) zijn uitkomsten van de recent uitgevoerde sorteeranalyse onbetrouwbaar. Om toch een beeld te kunnen geven van de situatie in Uithoorn wordt teruggegrepen op de sorteeranalyse uit 2016. Deze analyse geeft een beeld dat niet geheel meer overeenkomst met de werkelijke situatie gezien de gewijzigde inzameling ten aanzien van het PMD. In het figuur op de volgende pagina wordt de samenstelling van het Uithoornse fijn huishoudelijk restafval weergegeven (de 225,1 kg/inwoners uit figuur 4.2 op de vorige pagina).
Figuur 4: Samenstelling fijn huishoudelijk restafval
Figuur 5: Mate van afvalscheiding, per fractie
Afvalstroom (kg/inw.)
Gescheiden ingezameld (2019)
Via het restafval aangeboden*
Potentie
Mate van scheiding**
GFT-afval
4,4
121,6
126
3,5 %
Papier en karton
47,2
20,4
67,6
70 %
Glasverpakkingen
18,6
6,3
24,9
74,7 %
Textiel
3,5
8,8
12,3
28,5 %
PMD
22,5
11,9***
34,4***
65,4 %
* Bron: sorteeranalyse De Afvalspiegel, 2016.
** Dit wordt berekend door de hoeveelheid die gescheiden is ingezameld (2e kolom) te delen door het potentieel (4e kolom).
*** Het aandeel PMD in het restafval is in de afgelopen jaren teruggelopen. Verwachting is dat er geen 11,9, maar circa 6 kg/inwoner nog in het restafval beland.
Uit bovenstaande figuur en tabel valt op te maken dat:
Het restafval voor veruit het grootste gedeelte uit GFT bestaat (54%), waarmee er een zeer beperkt scheidingspercentage (3,5%) op GFT behaald wordt. Het potentieel van gescheiden inzameling GFT is dan ook immens. In totaal is te verwachten dat inwoners van de gemeente jaarlijks ruim 120 kg/inwoner GFT-afval hebben, waarvan nu slechts 4,4 kg/inwoner gescheiden wordt ingezameld.
Het scheidingspercentage van papier en karton met 70% ook nog ruimte voor verbetering biedt. Ook al neemt landelijk gezien het totaal aanbod papier en karton af en ontwikkelt de prijs zich niet gunstig, is flinke verbetering van de huidige inzameling alsnog te bereiken.
Het scheidingspercentage van het glas (74,7%) ook nog niet op een optimaal niveau zit en ook hier nog een aanzienlijke winst te behalen is. Landelijk gezien is glas de best gescheiden fractie. Veel gemeenten behalen hiermee scheidingspercentages tussen de 80% en 85%.
De gescheiden inzameling van textiel verbeterd kan worden, met een beperkt scheidingspercentage van 28,5% is hier nog winst te behalen. Kanttekening die hierbij wel geplaatst moet worden betreft de Stichting Ceres (de kringloopwinkel), actief in de gemeente. Via de Kringloper wordt o.a. ook textiel ingezameld dat anders in het restafval terecht zou komen, deze gegevens blijken in de praktijk niet altijd geheel inzichtelijk.
Het totaal aangeboden restafval ligt aanzienlijk hoger dan gemiddeld in Nederland. Bovendien ligt het huidige aanbod van 233,8 kg/inwoner totaal restafval (waarvan 225,1 kg/inwoner fijn huishoudelijk restafval) nog ver verwijderd van de 100kg/inwoner uit de VANG-doelstellingen en de Duurzaamheidsagenda. Dat wordt grotendeels verklaard doordat GFT niet gescheiden wordt ingezameld, maar ook de andere grondstoffen kunnen nog beter gescheiden worden.