ADe gemeente past waar mogelijk Maatschappelijk Verantwoord Inkopen toe.
Algemeen
Bij inkopen neemt de gemeente sociale, ecologische en economische aspecten in acht. De gemeente is deelnemer van het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen 2016-2020. Het Manifest is bedoeld om de bijdrage van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen aan de realisatie van beleidsdoelen te vergroten. De Gemeente heeft overeenkomst artikel 3 van het Manifest een Actieplan MVI opgesteld. Zij volgt daarbij de ontwikkelingen die op landelijk niveau plaatsvinden en sluit daar vervolgens zo veel mogelijk bij aan.
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen ('MVI') betekent dat de gemeente de effecten op people, planet en profit meeneemt bij Inkopen. Met een goed inkoopbeleid kunnen maatschappelijke doelen worden gerealiseerd (inkopen met impact). De gemeente stimuleert daarom sociale, ecologische en economische aspecten te integreren bij inkopen en aanbestedingen van werken, diensten en leveringen.
De gemeente heeft ook als opdrachtgever en inkoper een voorbeeldfunctie in het maatschappelijk verkeer. Daarnaast heeft de gemeente als opdrachtgever en inkoper invloed op ondernemers om wenselijke maatschappelijke veranderingen teweeg te brengen. Door vooruitstrevende eisen te stellen wil zij een duurzaam beleid door ondernemers stimuleren. De gemeente vergroot de impact van MVI door haar opdrachtgeverschap en de inkooporganisatie intern goed op elkaar af te stemmen.
MVI-instrumenten
De basis voor Maatschappelijk Verantwoord Inkopen wordt gelegd in de voorbereiding, door vroegtijdig in de besluitvorming duurzame en sociale aspecten te betrekken en door middel van een marktanalyse de uitvoerbaarheid te toetsen. In alle stappen van het inkoopproces worden weloverwogen keuzes gemaakt ten aanzien van de balans tussen de sociale, ecologische en economische aspecten. Dit kan tot uitdrukking worden gebracht door het volgende:
De gemeente analyseert in welke productgroepen welke maatschappelijke winst te behalen valt.
Bij de product- en marktanalyse kan de gemeente inventariseren welke werken, leveringen of diensten op het gebied van duurzaamheid op de markt worden aangeboden.
De gemeente promoot het in dialoog met de markt vóór (marktconsultatie) of tijdens (bijvoorbeeld in de procedure 'concurrentiegerichte dialoog') het zoeken naar bestaande of nieuwe MVI-oplossingen.
In de aanbestedingsstukken (bijvoorbeeld in de minimumeisen of de selectie- en gunningscriteria) en in de te sluiten overeenkomst worden minimumeisen en kunnen verder gaande duurzaamheidscriteria worden opgenomen.
De gemeente stimuleert het kijken naar de levensduurkosten en niet enkel de aanschafprijs.
De gemeente koopt zo veel mogelijk digitaal in (E-procurement, E-factureren etc.).
De gemeente monitort de aangeboden MVI-oplossingen en controleert of MVI-afspraken worden nagekomen.
De gemeente deelt goede MVI-voorbeelden met andere overheden via Pianoo.nl.
De gemeente bevindt zich nog in de beginfase en zal voor het merendeel nog uitvoering moeten geven aan bovenstaande maatregelen. Minimum milieu-eisen en zo veel mogelijk digitaal inkopen zijn wel min of meer geïnstitutionaliseerd bij inkopen. Bij specifieke projecten waarbij veel mvi winst te behalen is, worden wel alle stappen gezet. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het project ‘Vervanging Veersteiger Wolphaartsdijk’.
MVI-thema's
Sociale, ecologische en economische aspecten worden vertaald in specifieke MVI-thema's, waaronder:
Klimaatbewust Inkopen
De gemeente wil in 2045 een energie neutrale gemeente zijn. We willen hiervoor het goede voorbeeld geven. De gemeente wil stappen maken naar een klimaat neutrale bedrijfsvoering binnen de eigen organisatie (zoals in een duurzame bebouwde omgeving, schone mobiliteit en materiaalgebruik). Daarnaast worden ook ondernemers begeleid bij het verduurzamen van hun bedrijf(gebouw).
Circulair Inkopen
Bij circulair Inkopen wordt het inkoopinstrument ingezet om productie en (her)gebruik van producten en diensten te stimuleren en daarmee de transitie naar een circulaire economie te bevorderen. De gemeente kan bij inkopen en aanbestedingen bijvoorbeeld het hergebruik van materialen, het gebruik van biobased materialen en afvalreductie eisen.
(Internationale) Sociale Voorwaarden
Op het terrein van de sociale aspecten sluit de gemeente zo veel mogelijk aan bij mogelijkheden en initiatieven die op dit vlak ontwikkeld worden.
De Internationale Sociale Voorwaarden (ISV), gebaseerd op de fundamentele arbeidsnormen van de International Labour Organisation (ILO), eisen dat leveranciers analyseren of er risico's zijn op schendingen van arbeidsnormen en mensenrechten in hun productieketen (zoals kinderarbeid, dwangarbeid, discriminatie van werknemers, niet-betaling van leefbaar loon). Als er risico's zijn, dan moeten ondernemers zich inspannen om deze risico's te voorkomen of te verkleinen. Hiertoe kan de gemeente bij Inkopen en aanbestedingen de ISV van toepassing verklaren. In de offerteaanvraag kan de gemeente de ISV opnemen als uitvoeringseisen. Ook kan de Gemeente een keurmerk eisen, zoals Fair Wear in geval van de aanschaf van bedrijfskleding.
Om schendingen van arbeidsnormen en mensenrechten specifiek in de productieketen van natuursteen te vermijden is de gemeente recent aangesloten bij Trustone. Bij de inkoop van natuursteen verzoekt zij de leverancier de keten in beeld te brengen en bij misstanden maatregelen te nemen. Dit gebeurt ook via een uitvoeringsvoorwaarde in het contract.
Bij openbare aanbestedingen waarbij een risico op mensenhandel aanwezig is, zal de aandachtsfunctionaris mensenhandel van de gemeente om advies gevraagd worden. Dit geldt met name wanneer een onderneming in de vijf jaar voorafgaand aan de aanbesteding veroordeeld is geweest voor dit aspect en zich beroept op ‘self cleaning’, de ondernemer toont aan dat hij zodanige maatregelen heeft getroffen dat hij ondanks een veroordeling toch betrouwbaar is.
De gemeente toetst vooraf of een ondernemer die personeel ter beschikking stelt, voldoet aan de Wet allocatie arbeidskrachten door Intermediairs. Deze wet zorgt ervoor dat uitzendkrachten niet achtergesteld worden op vaste krachten. Stelt een ondernemer personeel beschikbaar en staat hij als zodanig niet ingeschreven bij de Kamer van Koophandel dan wordt hij uitgesloten van de procedure.
Social Return
De gemeente wil dat inkopen ook een social return (hierna: SR) opleveren. SR is het principe dat ondernemers naast het uitvoeren van de reguliere opdracht iets terugdoen voor de gemeente, op maatschappelijk of sociaal vlak. De gemeente wil dat haar Inkopen ook een sociale opbrengst (return) opleveren voor de maatschappij. De gemeente is daarom aangesloten bij het Zeeuwse beleidskader SROI, Zij hanteert daarbij wel een aantal eigen uitgangspunten. Bij inkopen waarbij volgens dit beleid SR moet worden toegepast is het advies van de SR-coördinator van GR de Bevelanden verplicht. Afwijking van het advies is een afwijking van het inkoopbeleid waarvoor een afwijkingsbesluit nodig is (zie verder 4.5).
Bij inkopen en aanbestedingen kan worden gekozen voor sociale uitgangspunten en wordt nagedacht over de kansen die er zijn voor social return bij een specifieke werk, dienst en levering. De gemeente zet social return in voor:
Het bevorderen van de participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Het stimuleren van sociaal ondernemen.
Het bereiken van andere doelen in het sociaal domein, zoals armoedebestrijding, onderwijs en zorg.
BInkopen draagt bij aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN.
Door Maatschappelijk Verantwoord Inkopen draagt de gemeente bij aan het verwezenlijken van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals, SDG's) van de Verenigde Naties. Deze SDG's zijn vanaf 2015 de opvolger van de millenniumdoelen waaraan de gemeente als Millenniumgemeente heeft bijgedragen. Doel 11 van de 17 Doelen gaat specifiek in op het realiseren van duurzame steden en gemeenschappen. Doel 12 (in het bijzonder doel 12.7) ziet op duurzame praktijken bij overheidsopdrachten.
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen draagt onder meer bij aan het zorgen voor duurzame energie (doel 7), het terugdringen van klimaatverandering (doel 13) en het bevorderen van fatsoenlijk werk en gelijk loon voor gelijk werk (doel 8)
Ook als Fairtrade gemeente levert de gemeente een bijdrage aan de SDG's door eerlijke handel te bevorderen en zo bij te dragen aan armoedebestrijding en aan een rechtvaardige en duurzame wereld. Concreet streeft de gemeente er binnen kaders van de aanbestedingsregelgeving naar om voor eigen gebruik zoveel mogelijk Fairtrade producten te kopen en dit ook te stimuleren bij de plaatselijke winkels, bedrijven en maatschappelijke instellingen. Het gaat hierbij o.a. om producten als: koffie, thee, cacao, hout, papier en geschenken.
CDe gemeente wil via inkopen burgerparticipatie stimuleren.
De gemeente wil ook met haar inkoopbeleid de mogelijkheden voor burgerparticipatie vergroten. Onderdeel daarvan vormt het 'right to challenge'. Vestiging van dit recht betekent dat buurtbewoners, wijkondernemers en buurtgroepen kunnen aangeven dat ze een bestaande publieke taak of lokale voorziening van de gemeente willen overnemen als zij vinden dat zij het beter, slimmer en/of goedkoper kunnen. Bijvoorbeeld op het terrein van leefbaarheid en het onderhoud van de directe leefomgeving. Om dit te laten werken zal de gemeente inwoners en ondernemingen in ieder geval informeren over wat we openbaar gaan aanbesteden. Als een burgerinitiatief of collectief meedoet aan een meervoudig onderhandse of openbare aanbesteding, schrijft het gelijkheidsbeginsel wel voor dat het aan dezelfde eisen moet worden voldaan als andere inschrijvers.
Hoofdstuk 5
Artikel 5.2
Ideële uitgangspunten
Onderdeel van Inkoopbeleid 2020 gemeente Goes (gewijzigd)