De gemeente is voor de inwoners en bedrijven het eerste aanspreekpunt voor alle waterzaken. Op de website en via de plaatselijk huis-aan-huisblad (de Schaapskooi) plaatst de gemeente praktische informatie en voorlichting naar inwoners over afvalwater, hemelwater en grondwater. Zo wordt invulling gegeven aan haar loketfunctie. In de komende planperiode wordt de pagina op de website van de gemeente geactualiseerd (maatregel G1).
De website bevat tevens een meldpunt waar bewoners terechtkunnen met water gerelateerde vragen (www.heerde.nl/Inwoners/Meldingen_vergunningen_ontheffingen/Meldingen). Daarop staat wanneer een inwoner contact op dient te nemen en waarvoor zij de gemeente kunnen benaderen. Meldingen die bij de gemeente binnenkomen worden geregistreerd in het meldingssysteem en volgens afgesproken regels afgehandeld door deskundige medewerkers. Door de registratie ontstaat meer inzicht in de aard en oorzaken van meldingen. In de komende planperiode wordt het protocol voor de afhandeling van grondwateroverlast meldingen geactualiseerd (maatregel G4).
Hinder of structurele overlast
De perceeleigenaar is in principe zelf verantwoordelijk voor de verwerking van overtollig grondwater. Indien er in stedelijk gebied sprake is van structureel nadelige gevolgen (overlast) van de grondwaterwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming, dan krijgt de gemeente een zorgplicht. Dit betekent dat de gemeente maatregelen (bv. overtollig grondwater aanbieden op aangrenzend oppervlaktewater of aanwezige HWA-riolering) moet treffen waarmee de problemen zoveel mogelijk worden voorkomen of beperkt. Deze gemeentelijke zorgplicht geldt alleen als het gaat om maatregelen die doelmatig zijn en niet tot de verantwoordelijkheid van het waterschap of provincie behoren.
Beoordeling:
Van structurele grondwateroverlast wordt pas gesproken als er aantoonbaar sprake van één of meer van de onderstaande situaties als direct gevolg van hoge grondwaterstanden:
Gezondheidsklachten (risico volksgezondheid) voor bewoners/gebruikers van panden;
Schade aan gebouwen en/of infrastructuur (ondanks dat is voldaan aan de eisen uit het Bouwbesluit);
De primaire functie van de aan de grond gegeven bestemming is niet meer mogelijk.
De gemeente beoordeelt de grondwateroverlast als structureel indien:
De situatie zich aantoonbaar drie maanden of langer aaneengesloten voordoet, gedurende minimaal twee opeenvolgende jaren.
Als gevolg van de natuurlijke dynamiek kunnen grondwaterstanden fluctueren. Bij incidenteel hoge grondwaterstanden heeft de gemeente geen taak; de particulier moet dit accepteren of zelf maatregelen treffen om de hinder te beperken.
In de beoordeling kijkt de gemeente ook of de particulier voldoende invulling heeft gegeven aan de eigen verantwoordelijkheden:
De perceeleigenaar is primair verantwoordelijk voor het tegen gaan van grondwateroverlast of -onderlast op eigen terrein. Dit geldt ook voor funderingsproblemen;
Hetzelfde is van toepassing bij een grondwaterstand als gevolg van schijngrondwaterstand. Dit fenomeen komt voor als er sprake is van een water afsluitende klei- of leemlaag die boven de grondwaterstand zit. Hier kan het water langdurig op blijven staan en overlast tot gevolg hebben. Het lokaal verbeteren van de bodemopbouw is tevens een verantwoordelijkheid van de particulier;
De eigenaar moet zorgen dat voldaan wordt aan de bouwkundige regelgeving, o.a. zodat ondergrondse gebruiksruimtes van panden, zoals kelders of souterrains, volgens de bouwregelgeving vochtdicht zijn.
Bij structurele problemen op zowel particulier als openbaar terrein streeft de gemeente naar een gezamenlijke en doelmatige oplossing. Een maatregel wordt doelmatig geacht wanneer de kosten voor het treffen in verhouding staan tot de nadelige gevolgen.
Inzicht in grondwatersituatie
In de gemeente Heerde wordt grondwater niet of nauwelijks als probleem ervaren. Er zijn weinig tot geen locaties met meldingen en klachten van (te) hoge grondwaterstanden. Wij zien grondwater als een natuurlijk verschijnsel. Klimaatverandering kunnen zorgen voor een verdere verlaging en verhoging van de grondwaterstanden in de fluctuatiezones aan de rand van de Veluwe en in de kwelzones die onder invloed zijn van de IJssel. Hiervan zijn we ons bewust en gaan per gebiedstype specifiek beleid/kaart op stellen (maatregel G2).
Grondwatermeetnet
De gemeente Heerde maakt gebruik van een grondwatermeetnet waarin de grondwaterstand wordt gemonitord met circa 50 peilbuizen. Dit meetnet is in beheer van Vitens en de grondwaterstandmetingen zijn te raadplegen via het DINO-loket en grondwateronline.nl. Dit wordt enerzijds gebruikt om een indicatie te krijgen van (de verandering van) de lokale grondwaterstanden (ook in verband met potentiële droogte problematiek) en anderzijds voor een zorgvuldige afhandeling van eventuele meldingen en klachten (het meetnet leidt tot voldoende inzicht in de grondwaterstanden in stedelijk gebied). Er zijn geen locaties met structurele grondwateroverlast bekend. Dit onderschrijft het beeld dat uit de grondwaterstandmetingen naar voren komt.
Grondwatermaatregelen bij rioolvervanging
Bij werken in de openbare ruimte, zoals bij rioolvervanging of renovatie (relining, reparatie van binnenuit), is de gemeente alert op een ongewenste stijging van de grondwaterstand als gevolg van het wegvallen van een eventuele drainerende werking van oude lekkende riolen. Een groot deel van de riolering ligt echter boven de grondwaterstand, waardoor er geen sprake is van een drainerende werking, maar indien nodig (bij vermoeden lek riool en impact op grondwaterstand) legt de gemeente drainage mee met de nieuwe riolering.
Bronneringswater
Het waterschap is bevoegd gezag voor de grondwateronttrekkingen, o.a. tijdens bouwwerkzaamheden. De wijze van lozing van bronneringswater vindt in eerste instantie tevens in overleg met het waterschap plaats, bij voorkeur op het oppervlaktewater. Indien dit niet mogelijk is, dan is lozing op wadi, regenwaterriool of in het uiterste geval op gemengd riool een optie. Dat geval is ook afstemming vooraf met de gemeente noodzakelijk.
Via het Omgevingsloket online (https://www.omgevingsloket.nl/) kun een particulier of ondernemer nagaan of een vergunning nodig is (afhankelijk van totale duur en te onttrekken volume grondwater).
Hoofdstuk 8
Artikel 8.2
Bestaande grondwateroverlast
Onderdeel van Gemeentelijk rioleringsplan 2022-2026 gemeente Heerde