Art. 6.1 Toetsings-KODE Beesel - Toetsings-Kader voor Opwekking Duurzame Energie

Blijvende en continue communicatie nodig Er is blijvende en continue communicatie inzet nodig en wenselijk om inwoners, bedrijven en organisaties mee te nemen in de ‘tijd van energietransitie’ en waarom we hier als gemeente in meegaan of zelfs het initiatief nemen. Voor ons de uitdaging om als gemeente helder te zijn in wat we willen en moeten en tegelijkertijd hoe we dat gaan doen en dat dit zich niet onopgemerkt zal voltrekken. Blijvend en continu uitleggen waarom we dit doen op de manier zoals we het doen! In onze duurzaamheidsvisie hebben we daar o.a. het volgende over opgenomen: • Communicatie van de rode draad Dat we als gemeente Beesel in een transitie naar een duurzame gemeente zitten, moet zichtbaar en voelbaar worden. De gemeenschap en de gemeente moeten zich bewust worden van de opgave en kansen die de transitie biedt. De duurzaamheidsbrede campagne #GewoonSamenDuurzaam blijven we voortzetten om ‘duurzaamheid’ van ons allemaal te laten worden. • Communicatie op projectniveau Communicatie op projectniveau moet ervoor zorgen dat de gemeenschap op de hoogte is dat zij kan meedoen met concrete projecten, zoals participeren in aandelen voor zonenergie van Joris Wekt Op, meedoen aan een isolatiecampagne van De Groene Vogel of afkoppelen van hemelwater als de straat open gaat in een buurt. Het is dus zaak concrete projecten samen met betrokken partners onder de aandacht te brengen. • Online platform – website Duurzaam.Beesel.nl We willen de gemeenschap breed aanspreken. Een online platform moet inspireren en activeren met handelingsperspectieven en goede voorbeelden. De website bevat ook de visie en kaders met het overkoepelende verhaal van de gemeente Beesel die duurzaam wordt. • Offline platform – duurzaamheidstrefpunt Een website is niet voor iedereen een gangbaar medium. Een fysieke ontmoetingsplek (medio november open gegaan in de bibliotheek) gericht op duurzaamheid kan helpen om mensen te informeren, te activeren en samen te brengen. In het trefpunt kunnen inwoners op een laagdrempelige manier informatie ophalen over het verduurzamen van hun woning, over energiebesparing en over de financiering daarvan en kunnen inwoners aangeven waar ze tegenaan lopen en waar behoefte aan is. Daarbij kijken we tevens naar koppelkansen met andere thema’s die een rol spelen bij een prettige leefomgeving, zoals levensloopbestendig wonen, klimaatadaptatie en veiligheid. • Klankbordgroep We moeten goed nadenken over de vorm waarin gemeente en gemeenschap in gesprek blijven met elkaar. Binnen de gemeente werkt een transitieteam aan de uitvoering van de visie. We streven daarnaast naar een klankbordgroep vanuit de Beeselse gemeenschap en partners/belanghebbenden. Wie daarin deelnemen zullen we gezamenlijk moeten bepalen. Rollen van gemeente in de energietransitie De energietransitie is een van de grootste uitdagingen voor Nederland in de komende decennia. Om invulling te geven aan de landelijke doelstellingen zijn veel energievraagstukken gedecentraliseerd. Hiermee is de rol van de gemeente en de regio veel relevanter en zichtbaarder geworden. Zoals eerder benoemd zijn we als gemeente Beesel samen met Horst aan de Maas en Venray een onderzoek gestart hoe we onze rol in de energietransitie kunnen nemen om onze ambitie en energievoorziening vorm te geven. De keuzes die voorliggen zijn van strategisch belang om de transitie naar een duurzame energievoorziening efficiënt te kunnen organiseren. De centrale vraag luidt: welke rol moet/wil/kan/mag de gemeente op zich nemen in de verschillende opgaven en fases van de energietransitie? Binnen de centrale vraag zijn er in feite 4 deelvragen welke verschillend maar tegelijkertijd ook van elkaar afhankelijk zijn: Wat moet een gemeente doen (nu en in de toekomst) Wat wil een gemeente doen en hoe willen ze dit bereiken (ambitie)? Wat mag een gemeente doen (juridisch)? Wat kan een gemeente doen (bijvoorbeeld financieel, technisch en organisatorisch)? Initiatieven hoeven niet te wachten op resultaten uit dit onderzoek en kunnen hun voortgang vinden. Een van de belangrijke redenen om dit onderzoek te doen als gemeente, is te kunnen anticiperen op situaties waarbij sprake is van marktfalen (commerciële partijen tonen geen interesse in Beesel of zetten niet door) of participatiefalen (het lukt niet door derden om invulling te geven aan mede- eigenaarschap van de opwekinstallaties). In dat geval kan de gemeente overwegen om op te schuiven in haar rol van in beginsel facilitator, naar partner of zelfs volledig op eigen regie iets ontwikkelen. De gemeente kan in de energietransitie verschillende rollen aannemen, bijvoorbeeld: Faciliterende rol Gebruik maken van initiatieven van de markt en inwoners en deze toetsen en begeleiden, zoals een energiecoöperatie of inwonerscollectief. Stimulerende rol Met behulp van subsidies, garanties, borgstelling en/of leningen, al dan niet in de vorm van een revolverend fonds, initiatieven ondersteunen om tot ontwikkeling of realisatie te komen. Samenwerkingsrol Uitgaande van eigen beleidsdoelen, samenwerken met private partijen in een partnerschap met eventueel een minderheidsaandeel in projecten. Eigenaarsrol Opgaves voor eigen rekening, risico en rendement oppakken Dit kan uiteenlopen van (deelname in) risicovolle ontwikkeling, tot (deelname in) exploitatie of het volledig inrichten en exploiteren van een gemeentelijk energiebedrijf. Dit alles volledig in eigen regie. Nota Bene: resultaten van het onderzoek worden in het voorjaar van 2020 gepresenteerd. Coöperatief ondernemerschap Het streven uit het Klimaatakkoord naar 50% lokale geborgenheid en verbondenheid met de opwekinstallaties, dat we ook lokaal als uitgangspunt stellen, vraagt het een en ander. Om hier invulling aan te geven moet er wel een geschikte partij (lees energiecoöperatie) aanwezig zijn die voldoende professionaliteit in huis heeft en het benodigde investeringsgeld op tijd beschikbaar heeft. Moment van instappen is van belang voor het risico dat wordt gelopen. In de ontwikkelfase is dit het hoogst, maar zijn ook winstsprongen te maken. Voor een coöperatie liggen er op dit vlak uitdagingen, hoe komen ze aan geld? Oplossingen liggen in lenen bij kapitaalkrachtige collega-coöperaties, provinciale of nationale fondsen, aankloppen bij de gemeente voor een regeling, ophalen bij leden, etc. Naar verwachting vergt de verdere professionalisering van een coöperatie de komende tijd nog enige ondersteuning. Denk aan bepaalde faciliteiten, leningen ten behoeve van risicovolle ontwikkeling, etc. Zoals hiervoor beschreven onderzoekt de gemeente in samenwerking met de gemeente Horst aan de Maas en Venray naar haar mogelijkheden, beperkingen en bijbehorende risico’s op dit vlak. Coöperaties waar we als gemeente mee samenwerken, conformeren zich aan de coöperatieve principes van het RESCOOP-charter. Passend distributienet Het aantal zonnepanelen en wellicht op termijn windenergie zal toenemen in de gemeente. Een heel belangrijke voorwaarde is een energiedistributienet dat deze levering en distributie ook aan kan. Enexis en TenneT zijn in deze onze partners. De gemeente Beesel kent een heel beperkte infrastructuur en loopt met meerder opwekinitiatieven al snel tegen haar grenzen aan. Voorkomen moet worden dat zonneprojecten stranden of moeten worden uitgesteld door te weinig capaciteit op het net. Een actie die zo spoedig mogelijk moet worden opgezet is in samenwerking met de netwerkbeheerder een knelpunten- en kansenkaart op te stellen voor opwek van duurzame energie. Feit is dat tegelijkertijd met de vaststelling van dit kader gewerkt wordt aan de Regionale Energie Strategie. Ook op die schaal en in dat kader zal de energie infrastructuur onder de loep worden genomen. Door Enexis is de verwachting uitgesproken dat het circa 5-8 jaar kan duren alvorens er lokaal een aansluiting is georganiseerd en aangelegd voor grootschalige opwekking. Reden te meer om te kijken welke opties er nog meer zijn. Denk aan omzetting van stroom naar andersoortige energiedragers, bijvoorbeeld warmte of waterstof. We kunnen ook onderzoeken of de grensligging met Duitsland interessant is. Reden om voor het gebied oostelijk van de A73 even de tijd te nemen om serieus enkele toekomstige varianten op een rij te gaan zetten op haalbaarheid en realiteit. Ook al weten we dat op veel onderdelen nog veel innovatie moet plaatsvinden. Netbeheerders zien mogelijkheden om de capaciteit in het bestaande net op korte termijn te verhogen. Denk dan aan het openzetten van de zogenaamde ‘vluchtstrook’(alle hoog- en middenspanningskabels zijn dubbel uitgevoerd), investeren in het verzwaren van het netwerk, een transportindicatie (toezegging dat de netbeheerder ook daadwerkelijk gaat aansluiten) als voorwaarde voor verkrijgen van subsidie, streven naar aansluiting van wind en zon op dezelfde aansluiting of het omzetten van (overtollige) stroom in waterstof. Deze oplossingen zijn deels mede afhankelijk van wijzigingen in wetgeving en vergen innovatietijd. Innovatie en opslagcapaciteit Voor energiebronnen zoals zon en wind die niet continu en gelijkmatig energie leveren is opslag van energie een mogelijkheid om overschotten en tekorten op te vangen. Bij grootschalige inzet hiervan is het dus belangrijk hier aandacht voor te hebben. Bij toepassing van stroomopslag gaat het om kortdurende opslag, om dag-nachtverbruik meer in balans te brengen. Denk dan vooral in gebruik van accu’s. Grote uitdaging ligt in de lange termijn opslag, voor gebruik van met name warmte in de winter. Thermische opslag kan door bijvoorbeeld warmte op te slaan in water (Ecovat, Hocosto), beton of andere materialen. Een ander optie is elektrolyse, waarbij de opgewekte stroom wordt gebruikt om waterstof (H2) te maken. Waterstof kan zelfstandig worden gedistribueerd of worden bijgemengd bij aardgas. Vele verkenningen en pilots vinden op dit moment plaats. Zoals een elektrolyse gekoppeld aan een zonneweide (Groningen) of aan windturbines (Lagerwey). De komende jaren zal steeds meer duidelijk worden welke opties lokaal als haalbaar worden beschouwd. Relaties leggen met andere duurzame doelen Opwekking van duurzame energie staat niet op zichzelf. Er liggen tal van relaties met andere domeinen en tegelijkertijd zijn er ontwikkelingen van invloed op aard en omvang van opwekking. Enkele voorbeelden: Sociale duurzaamheid In ons denken en doen staat de mens centraal. Uitgangspunt is dat we niet alleen de klus samen klaren, maar er ook sterker van worden. Daarbij is er oog voor mensen die niet (alles) zelf kunnen betalen. We willen zoveel mogelijk mensen uitnodigen om mee te doen en waar mogelijk een bijdrage te leveren. Klimaatadaptatie / Hittestress Beesel moet zich voorbereiden op steeds meer weerextremen, denk aan buffering van regenwater en realisatie van natuurlijk groen. Interessante crossovers zijn bijvoorbeeld te bekijken of zonnepanelen op bedrijfsdaken een bijdrage kunnen leveren in het verminderen van hittestress op bedrijfsterreinen. Maar ook dubbel ruimtegebruik van zonneweides in combinatie met waterberging en/of (extra) biodiversiteit. Circulaire Economie Beesel werkt aan een kringloopeconomie, waarbij grondstoffen behouden blijven voor de toekomst. Daar hebben we toekomstbestendige bedrijven voor nodig. Mobiliteit Mobiliteit van de toekomst is slim, schoon en veilig. Of de toekomst nu ligt in elektrische voertuigen of waterstof, voor beide geldt dat we veel moeten opwekken. Interessant is te verkennen of het wagenpark ook als (opslag)buffer kan dienen, of dat we lokaal bijvoorbeeld waterstof kunnen maken voor zwaar verkeer. Ontwikkeling Warmtetransitieplan Elke gemeente is verplicht in 2021 een zogenaamd Warmtetransiteplan beschikbaar te hebben. Daarin is opgenomen welke wijken op welke wijze en wanneer aardgasloos gaan worden, voor zover die ontwikkeling is voorzien tot 2030. Mede afhankelijk van de mate waarin wijken bijvoorbeeld zijn aangewezen op een ‘all electric’ oplossing, is de verwachting dat er ook meer dan nu voorzien lokaal moet worden opgewekt. Te zijner tijd bekijken we of dit op individuele basis gebeurt, of juist collectief. Thermische zonnepanelen zijn ook zeker denkbaar of omzetting van stroom in warmte of gas.

Uitdagingen

Rechtspraak bij dit artikel