De dorpen van de gemeente Renkum liggen in een aantrekkelijke, afwisselende en soms zeer contrastrijke landschappelijke setting: enerzijds de hooggelegen, besloten stuwwal versus de laaggelegen open uiterwaarden en anderzijds de dichte uitgestrekte bossen versus de open natuurlijke beekdalen. Naast de aardkundige kenmerken zijn ook de talrijk aanwezige – al dan niet voormalige – landgoederen en buitenplaatsen bepalend voor de (groen) ruimtelijke karakteristiek van de dorpen. Sommige van deze cultuurhistorisch waardevolle gebieden functioneren binnen de huidige groenstructuur als park, andere maken deel uit van een groene dorpsrand en vloeien als vanzelf over in het dorpsgroen en van weer andere resteren alleen nog enkele relicten als gevolg van verkaveling ten behoeve van stedelijke bebouwing (bv. landgoed Dreijeroord, Oosterbeek en landgoed Kalimaro, Heelsum).
Karakteristiek voor het openbaar groen – en de openbare ruimte – in de dorpen is de reliëfstrutuur. Uniek zijn de droogdalen als het Zweiersdal in Oosterbeek en langs het Schutterspad-van Ingenweg in Heelsum en Renkum. Er is vrijwel nergens sprake van vlakke gebieden: de hellingen variëren van 1 tot 10%. Dit maakt dat openbaar groen (en onverharde terreinen) een zeer belangrijke rol spelen bij het afvoeren en opvangen van hemelwater.
Figuur 10 schetst in vogelvlucht de karakteristieke verschijningsvormen vanuit de thema’s hoogtelijnen en cultuurhistorie. In bijlage C zijn de hoogtekaarten per dorp opgenomen.
Een en ander heeft voor ieder dorp geleid tot een eigen groen-ruimtelijke karakteristiek die bepalend is voor de identiteit van de dorpsgroenstructuur.
Zo wordt de groenstructuur van Doorwerth, Kievitsdel en Wolfheze gekenschetst door een lanenstructuur binnen een bosachtige sfeer; bij Heveadorp en Oosterbeek zijn de ligging op de rand van de stuwwal, de beeksystemen, de aanwezigheid van landgoederen en uitzichten over het uiterwaardengebied bepalend; bij Renkum en Heelsum tenslotte vormen de natuurrijke beekdalen (en uitzichten hierop), landgoederen en verspreid gelegen oude bosrelicten de hoofdingrediënten.
Figuur 11, Heelsums beekdal en toegangslaan Villa Laura (Heelsum)
Een algemene kwaliteit die geldt voor alle dorpen is dat de bebouwing zich over het algemeen op harmonieuze wijze voegt naar het landschap, waarbij het dorpsgroen naadloos overvloeit in het omringende landschap. Dit wordt ondersteund door de vele zichtlijnen vanuit de dorpen naar de omliggende bos- en natuurgebieden, bomenstructuren die vanuit de kom doorlopen naar het buitengebied en talrijke wandel- en fietsroutes die een functionele verbinding leggen tussen het dorpsgroen en de omgeving. De specifieke kenmerken van de groenstructuur zijn per dorp nader aangeduid en aangevuld met concrete voorstellen voor versterking en ontwikkeling (zie separate dorpsdocumenten).
Hoofdstuk 3.
Artikel 3.1
Algemene kenschets groenstructuur
Onderdeel van Groenstructuurplan 2017-2027 Gemeente Renkum