Art. 3.3 Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart voor de Hoeksche Waard

Naast het cultuurlandschap op land (waarvan de archeologie gezien kan worden als de wetenschap die de cultuurlandschappen uit het verleden onderzoekt), bestaat ook het begrip maritiem cultuurlandschap, wat in de NOaA (Nationale Onderzoeksagenda Archeologie) enerzijds wordt gedefinieerd als de archeologische resten boven en onder water, en anderzijds als de verzameling van aspecten die te maken hebben met de maritieme infrastructuur. Hierbij gaat het om bijvoorbeeld scheepsresten, scheepshellingen, sluizen, bruggen en dammen, maar ook om constructies en overblijfselen van de met de scheepvaart samenhangende industrieën en ambachten. In dit kader wordt onderscheid gemaakt tussen het economische landschap (visserij, zoutproductie), het hulpbronnenlandschap (bossen, scheepswerven, smederijen), het transportlandschap (boeien, vuurtorens, vuren, kanalen, overslagpunten, havens), het machtslandschap (fortificaties, versperringen), het cognitieve landschap (plaatsnamen, gedocumenteerde ervaringen van mensen), het recreatieve landschap (vrije tijd) en het rituele landschap.28Westerdahl 1989. Voor de archeologie van de Hoeksche Waard zijn enkele specifieke elementen hieruit van belang. Met name hebben deze elementen betrekking op het eerder genoemde transportlandschap: Vrijwel alle dorpskernen hebben van oudsher een verbinding gekend met het open water (lees: het water van de grote rivieren; de Oude Maas, de Dordtse Kil, het Hollands Diep, het Haringvliet en het Spui). Omdat door voortschrijdende inpoldering aan de randen van de Hoeksche Waard de dorpskernen steeds verder van het open water kwamen te liggen, werden er kanalen aangelegd die de havens van de kernen met het open water verbonden. Deze kanalen en havens zijn vrijwel allemaal op de huidige topografische kaart of die uit de eerste helft van de 19e eeuw te traceren en op de verwachtingskaart aangegeven als zones met een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten die gerelateerd zijn aan haven- en/of scheepvaartactiviteit uit met name de Nieuwe tijd.29Wolters Noordhoff Atlasprodukties 1990. Op het buitenwater (dat wil zeggen de wateren rondom het eiland) werd en wordt van oudsher ook scheepvaart bedreven. Naast resten van scheepswrakken kunnen hier onder andere aan scheepvaartnavigatie gerelateerde elementen (boeien, vuurtorens et cetera) verwacht worden. De exacte locatie hiervan is echter onvoorspelbaar; hierdoor geldt de verwachting op het aantreffen van dergelijke elementen voor het gehele buitenwater rondom het eiland.

Het maritieme cultuurlandschap

Rechtspraak bij dit artikel