Beeldbepalende functie
Bomen en houtopstanden leveren een bijdrage aan de visuele aantrekkelijkheid van de woonomgeving of het landschap.
Daarnaast dragen zij bij aan de kwaliteit van de architectonische vormgeving van de woonomgeving. Het toepassen van verschillende vormen en typen bomen in de loop van de geschiedenis bepaalt en versterkt het gebiedseigen karakter en de geschiedenis, kortom de identiteit van de wijk, het dorp of (een deel van) het landelijk gebied. Uitgangspunt is dat de boom duidelijk zichtbaar is vanaf openbaar terrein.
De boom is door zijn omvang, uiterlijke verschijning of aansluiting met de omgevingsarchitectuur onvervangbaar voor het karakter van de omgeving of van landschappelijk belang.
De boom is een onderdeel van een intacte bomengroep of van een uniforme laanbeplanting die een karakteristieke structuur aan de bebouwing of het landschap geeft.
De boom is direct gerelateerd aan de landschappelijke structuur.
Wanneer de boom vervangen moet worden duurt het meer dan 50 jaar voordat een boom van dergelijke omvang is teruggekomen.
Cultuurhistorische waarde
Bomen of houtopstanden kunnen vanwege hun geschiedenis, locatie of aanleiding een bijzondere betekenis hebben.
Bijvoorbeeld:
Herdenkings- of geschonken boom; ter gelegenheid van een belangrijke gebeurtenis (bijvoorbeeld geboorte, huwelijk van een prins of prinses) geplant of ontvangen.
Historische boom; houtopstanden die een historische betekenis hebben op hun standplaats of verwijzen naar een geschiedkundige gebeurtenis. Deze zijn met name medebepalend voor de karakteristiek van het stedelijk gebied. Hierbij valt te denken aan: dorps- of stadsbeplantingen, zoals kenmerkende (oude) lanen en markante bomen op pleinen.
Markeringsboom; geplant ter markering, zoals grensbomen.
Kruis-/Kapelboom; geplant naast een kapel of kruisbeeld om de locatie te benadrukken.
Dendrologische waarde
De boom is van een zeldzame soort of variëteit, of heeft een bijzondere groeivorm als gevolg van natuurlijke oorzaken (bijvoorbeeld tweestammig of meerstammig).
Natuur- / natuurwetenschappelijke waarde
De boom heeft betekenis doordat er zeldzame planten of dieren in leven, bijvoorbeeld een boom waar een boommarter in huist. Naast bescherming via de APV van een boom met natuurwaarden, blijft in een dergelijk geval ook de Flora en Faunawetgeving van toepassing (zie paragraaf 11.1).
De natuurwetenschappelijke waarde wordt beïnvloed door de functie van het object in het ecosysteem. Verder kan een boom een genetische informatiebron zijn, dat wil zeggen dat de boom een bijzondere zuivere vertegenwoordiger van dat soort is die vermeerderingsmateriaal heeft geleverd.
Maar ook door zijn zeldzaamheid kan een boom betekenis hebben, bijvoorbeeld de oudste, dikste of hoogste van zijn soort in de omgeving, of de belangrijkste omdat het landschap er ter plaatse mee verbonden is.
Herplantboom
Bomen die geplant zijn vanuit herplantplicht dienen altijd opgenomen te worden in het register voor beschermwaardige bomen. Deze herplantplicht vloeit voort uit de wens het verlies van een bijzondere boom te compenseren en het bomenbestand op peil te houden.
Educatieve waarde
Mensen maken onbewust door bomen (en ander groen) kennis met de natuurlijke processen. Door het uitlopen van de knoppen, het bloeien, verkleurende en vallende bladeren en de vorming van vruchten zijn de jaargetijden beleefbaar.
Bijvoorbeeld:
Bomen die deel uitmaken van bijvoorbeeld een arboretum, een opengestelde tuin of museumterrein.
Hoofdstuk 5 › Paragraaf 5.1
Artikel 5.1.1
Waarde en functie van de boom
Onderdeel van Nota bescherming en kap van bomen 2012