In deze paragraaf worden drie varianten beschreven voor het vervangen van bomen. Om een keuze te maken tussen deze varianten worden deze beschreven en afgewogen op basis van een aantal criteria.
Criteria
Leefbaarheid
Met het begrip leefbaarheid wordt aangegeven hoe aantrekkelijk en/of geschikt een gebied is om er te wonen of te werken. (De relatie tussen de bomen en een persoon of een gemeenschap). Bomen dragen bij aan de leefbaarheid, maar inwoners kunnen ook overlast ervaren door bomen in de vorm van schaduw of door afscheiding van een kleverige substantie die terecht komt op auto’s of tuinmeubels. Voor de leefbaarheid is een evenwicht benodigd tussen de hoeveelheid bomen en de ervaren waarde van de bomen door de inwoners.
Kwaliteit fysieke leefomgeving
Op basis van dit criterium wordt bepaald of kan worden voldaan aan de ambitie van het Beheerkwaliteitplan (BKP). In het BKP is het (beeld)kwaliteitsniveau opgenomen, waaraan bomen moeten voldoen.
Ecologie
Bomen vervullen een cruciale functie voor de ecologie. Hoe meer bomen hoe meer kansen er zijn voor de natuur. Daarnaast kunnen bomen en houtopstanden ook nog een belangrijke ecologische functie hebben als vaste rust- en verblijfplaats of foerageergebied voor vogels.
Duurzaamheid
Energie: bomen in de omgeving van huizen zorgen ervoor dat er minder brandstof gestookt moet worden. Hoe meer bomen hoe minder energieverbruik.
CO2-compensatie: bomen en planten zetten CO2 (medeverantwoordelijk voor de klimaatverandering) om in zuurstof. Groen dempt op warme dagen de temperatuur in de stad en verbetert daarmee het stadsklimaat. Groen kan geluidsoverlast verminderen, helpt tegen verdroging van de bodem en filtert regenwater dat terechtkomt in vaarten, vijvers en sloten.
Economie
Bomen in de straat zorgen voor 5% waardestijging van de woningen.
Kosten
Het vervangen van bomen brengt hoge kosten met zich mee. Dit is een investering die afgewogen moet worden tegen de kosten van andere onderdelen van de fysieke leefomgeving. De kosten van de varianten zijn opgenomen in bijlage 2.
Beschrijving varianten
Hieronder worden de drie varianten en de effecten van deze varianten aan de hand van de hierboven vermelden criteria beschreven. Bij alle varianten gaat het om het vervangen van dode en slechte bomen in beplanting, gras en verhardingen. Bij geen van de varianten worden de dode en slechte bomen in bosplantsoen vervangen. Tevens worden geen attentiebomen (bomen van matige kwaliteit) vervangen.
Variant 1: huidige situatie
Variant 1 betreft de huidige situatie3 De in de bijlage vermelde bedragen sluiten aan op de bedragen die zijn opgenomen in de begroting voor het vervangen van bomen (onderhoudsbudget Groen en VOR). Vanuit het onderhoudsbudget Groen is het jaarlijks mogelijk om gemiddeld honderd bomen jonger dan 15 jaar te vervangen. Daarnaast worden vanuit de VOR jaarlijks 350 bomen vervangen, waarbij de vervanging wordt afgestemd op integrale projecten voor verhardingen en riolering. In totaal wordt circa 25% van de dode en slechte bomen (zie tabel 1, resultaten VTA-inspecties bomenareaal gemeente Haarlemmermeer in 2014) vervangen. Voorbeelden van bomen die de afgelopen jaren zijn vervangen zijn een aantal bomen op de Geniedijk, bomen in Badhoevedorp, Linquenda en Lentepark (Nieuw-Vennep), De Holmen (Korsholm, Engelsholm en Rosenholm in Bornholm in Hoofddorp), Graan voor Visch (Hoofddorp).
Alle andere bomen van slechte kwaliteit worden niet vervangen. Omdat bij de keuze voor het vervangen aangesloten moet worden bij integrale projecten voor verhardingen en riolering, kunnen bomen in Hoofddorp (wijk Pax, Graan voor Visch), Rijsenhout, Nieuw-Vennep en Badhoevedorp, niet vervangen worden. Deze bomen zouden op grond van de leeftijd (40-50 jaar) wel daarvoor in aanmerking komen.
Deze variant heeft de volgende effecten:
Leefbaarheid
Omdat het aantal bomen afneemt, wanneer slechts een deel van de bomen wordt vervangen, zal de locatie minder aantrekkelijk worden om te wonen of te verblijven.
Kwaliteit fysieke leefomgeving
Het bomenbestand zal kwalitatief in stand blijven maar kwantitatief verminderen. Niet alle bomen die vervangen zouden moeten worden, op grond van de leeftijd, kunnen worden vervangen. De kwaliteit van de fysieke leefomgeving vermindert hierdoor.
Ecologie
Hoe minder bomen hoe minder ecologische kansen. Omdat het aantal bomen afneemt, zijn er minder rust- en verblijfsplaatsen voor bijvoorbeeld vogels en vleermuizen.
Duurzaamheid energie-besparing/CO2 compensatie)
Omdat het aantal bomen afneemt zal het energieverbruik toenemen en de CO2-compensatie afnemen.
Economie (OZB)
Omdat het aantal bomen afneemt zullen de woningen minder in waarde stijgen.
Kosten
Geen extra kosten t.o.v. het huidige budget
Variant 2:
Variant 2 betreft een uitbreiding van de huidige situatie. Bij deze variant wordt een groter deel (302 extra) van de dode en slechte bomen vervangen. Met name in de woonomgeving worden meer bomen vervangen dan in de huidige situatie en vindt herplant plaats daar waar mogelijk is. Deze variant heeft daarom een gunstiger uitwerking op de boomstructuren en het beeld van de fysieke leefomgeving en zal meer aansluiten bij de wensen van de bewoners. Er worden voldoende bomen herplant en tevens wordt rekening gehouden met overlast door bomen.
Bij onvoldoende ondergrondse - en bovengrondse ruimte (door de aanwezigheid van kabels en leidingen, kapotte verhardingen vanwege wortelopdruk en bomen die te dicht op de gevels staan) worden dode en slechte bomen ook bij deze variant niet altijd vervangen.
In parken worden bomen niet vervangen als deze niet beeldbepalend zijn, in bosplantsoen en langs polderwegen worden dode en slechte bomen niet vervangen.
Er zijn extra kosten ten opzichte van de huidige begroting. Alle andere bomen van slechte kwaliteit worden niet vervangen. Deze variant heeft de volgende effecten.
Leefbaarheid
Omdat het aantal bomen minder afneemt dan in de huidige situatie, zal de locatie aantrekkelijker blijven om te wonen of te verblijven. Deze variant zal meer aansluiten bij de wensen van inwoners.
Kwaliteit fysieke leefomgeving
De kwaliteit van het bomenbestand zal licht kunnen stijgen omdat bomen op bepaalde locaties zowel onder- als bovengronds meer ruimte krijgen. Kwantitatief vermindert het bestand. Omdat er meer bomen vervangen worden dan in de huidige situatie, verbetert de kwaliteit van de fysieke leefomgeving.
Ecologie
Hoe minder bomen hoe minder ecologische kansen. Omdat in de woongebieden getracht wordt zoveel mogelijk te herplanten zal dit een positiever effect hebben op de ecologische waarden. Deze variant biedt meer plaats voor rust- en verblijfsplaatsen voor bijvoorbeeld vogels en vleermuizen dan de huidige situatie.
Duurzaamheid energie-besparing/CO2 compensatie)
Omdat er meer bomen zijn, zal het energieverbruik minder toenemen en zal er meer CO2-compensatie zijn.
Economie (OZB)
Omdat het aantal bomen minder afneemt dan in de huidige situatie zal de waarde van woningen sneller toenemen.
Kosten
Extra kosten t.o.v. het huidige budget voor 2015: € 628.000, voor 2016: € 709.500 en voor 2017: € 160.000.
Variant 3:
Variant 3 is, gezien vanuit kwantitatief opzicht de optimale variant. Alle dode en slechte bomen in beplanting, in gras en in verhardingen worden vervangen. Hiermee wordt voorkomen dat boomstructuren onderbroken worden en blijft het originele ontwerp van de buitenruimte intact. De variant brengt echter hoge extra kosten ten opzichte van de huidige begroting met zich mee. Deze variant heeft de volgende effecten.
Leefbaarheid
Omdat het aantal bomen in stand blijft, zal de locatie aantrekkelijk blijven om te wonen of verblijven. Over het algemeen sluit dit aan bij de wens van inwoners, afgezien van ervaren overlast door bomen.
Kwaliteit fysieke leefomgeving
Het boombestand zal kwantitatief in stand blijven. De aanblik van de fysieke leefomgeving verbetert ten opzichte van de huidige situatie en ten opzichte van variant 2.
Ecologie
Hoe minder bomen hoe minder ecologische kansen. Deze variant heeft een gunstig effect op het aantal rust- en verblijfsplaatsen voor bijvoorbeeld vogels en vleermuizen.
Duurzaamheid energie-besparing/CO2 compensatie)
Omdat het bomenbestand gelijk blijft, zal het energieverbruik minder toenemen en zal er meer CO2-compensatie zijn.
Economie (OZB)
Omdat het bomenbestand niet afneemt zal de waardestijging van woningen vermeerderen.
Kosten
Hoge extra kosten t.o.v. het huidige budget (voor 2015:
€ 2.042.500, voor 2016: € 2.124.000 en voor 2017: € 1.573.500)
Voorkeursvariant
Op basis van bovenstaande criteria is variant 2 de voorkeursvariant.
Deze variant betekent een verbetering van de leefbaarheid en de kwaliteit van de fysieke leefomgeving ten opzichte van de huidige situatie, omdat meer bomen worden vervangen.
Daar waar mogelijk worden slechte bomen en dode bomen in de woonomgeving vervangen. Door inwoners hierbij te laten participeren wordt voorkomen dat zij overlast door bomen ervaren en sluit de fysieke leefomgeving beter aan bij de wensen van de inwoners.
De boomstructuren worden meer in stand gehouden en de beeldbepalende bomen blijven behouden. In de huidige situatie (variant 1) worden alleen de jonge bomen en slechts een beperkt deel van de bomen ouder dan 15 jaar vervangen, waardoor veelal niet ingespeeld kan worden op de wensen van inwoners en uiteindelijk de kwaliteit van de fysieke leefomgeving achteruit gaat.
Variant 3, het vervangen van alle dode en slechte bomen in beplanting, in gras en in verhardingen is een goede variant, gezien vanuit het oogpunt van duurzaamheid, ecologie en de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Deze variant sluit echter niet in alle gevallen aan bij de wensen van de inwoners en niet in alle gevallen is deze variant ook uit te voeren in verband met ondergrondse - en bovengrondse ruimte.
Een beeldbepalende boom naast een rij populieren
Omdat deze variant ook hoge kosten met zich meebrengt, heeft deze variant niet onze voorkeur. Voor een gezond bomenbestand is het niet altijd nodig om alle gerooide bomen te vervangen. Ook voor een leefbare groene woonomgeving, die aansluit bij de wensen van de inwoners, is dit niet altijd nodig. Tijdens de aanlegfase van een woonwijk worden er vaak (te) veel bomen geplant om een woonwijk snel een groene aanblik te geven. Door niet alle bomen terug te planten, wordt op een kostenefficiënte wijze invulling gegeven aan duurzaam boombeheer waarbij overlast door bomen tot een minimum wordt beperkt.