Op 1 januari 2021 zijn verschillende wetswijzigingen van kracht geworden binnen het schuldendomein.
5.1.2.1 Vroegsignalering van schulden
De Wgs ging ervan uit dat inwoners met schulden zelf de benodigde informatie kunnen verzamelen. Dit bleek in de praktijk vaak lastig, met langere wacht- en doorlooptijden als gevolg. Op 1 januari 2021 is de wijziging van de Wgs m.b.t. vroegsignalering in werking getreden. Deze wijziging regelt twee doelen;
Betere ontsluiting van persoonsgegevens om schuldhulpverlening effectiever te maken;
Vroegsignalering als wettelijke taak opnemen in de wet en daarmee gegevensuitwisseling mogelijk maken.
Gemeenten ontvangen per 1 januari 2021 signalen over betalingsachterstanden, verwerken deze en bieden proactief hulp aan. In het Besluit Wet gemeentelijke schuldhulpverlening zijn zes signalen benoemd die het college mag ontvangen:
Achterstand betalen huur (woningcorporaties en particuliere verhuurders)
Achterstand betalen drinkwater;
Achterstand betalen zorgverzekering;
Achterstand betalen elektra;
Achterstand betalen gas;
Achterstand betalen warmte.
Met bovengenoemde zogenaamde signaalpartners zijn (landelijk uniforme) convenanten afgesloten zodat signalen m.b.t. betalingsachterstanden worden doorgegeven aan de gemeente.
5.1.2.2Schuldhulpverlening voor ondernemers (SHVO)
De Wgs is ook gewijzigd wat betreft schuldhulpverlening aan ondernemers (SHVO). Deze wijziging komt vanuit de Brede Schuldenaanpak en biedt ondersteuning aan kleine zelfstandigen met financiële problemen en (dreigende) schulden. Dit draagt ook bij aan het zoveel mogelijk behouden van het ondernemerslandschap en daarmee de werkgelegenheid.
SHVO vraagt meer en andere kennis en vaardigheden dan schuldhulpverlening aan particulieren, o.a. omdat de levensvatbaarheid en bedrijfsresultaten van een onderneming moeten worden beoordeeld. Ook de aard en van de schulden en schuldeisers is complexer dan bij particulieren.
Ondernemers hebben sinds Q1 2020 te maken met de impact van de coronacrisis. Dit heeft geleid tot een snellere wettelijke verplichting voor SHVO in de Wgs. Door het inzetten van SHVO wordt voorkomen dat levensvatbare ondernemingen dieper in financiële problemen komen of zelfs worden opgeheven.
5.1.2.3 Wet adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Wags)
Gemeenten kunnen vanaf 1 januari 2021 rechters adviseren over de vraag of iemand met problematische schulden hulp moet krijgen van een beschermingsbewindvoerder (ook wel schuldenbewind genoemd). Nu zijn gemeenten vaak niet op de hoogte als de rechter wordt verzocht om schuldenbewind in te stellen, terwijl ze wel verantwoordelijk zijn voor ondersteuning. De gemeenten betalen ook via de bijzondere bijstand kosten voor bewindvoering. Om dit op te lossen, krijgen gemeenten een adviesrecht, als er schuldenbewind wordt aangevraagd.
De gemeente Vaals zal tot nader orde geen gebruikmaken van het adviesrecht. Onze gemeente heeft, samen met de andere gemeenten in Maastricht Heuvelland en andere gemeenten in Zuid-Limburg, met een groot deel van de bewindvoerders in 2019 een convenant afgesloten, het ‘Convenant Beschermingsbewind Maastricht Heuvelland 2018-2019’. In dit convenant is o.a. afgesproken dat wanneer een lichtere vorm van ondersteuning mogelijk is, wordt afgeschaald. Deze afspraken hebben hetzelfde doel als het adviesrecht van gemeenten. Dit is destijds doorgegeven aan de Rechtbank.
In september 2021 is het convenant met de bewindvoerders geëvalueerd en is een werkgroep van gemeenten en bewindvoerders aan de slag met een update van het convenant en de samenwerkingsafspraken voor 2022 - 2024.
5.1.2.4 Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv)
Wanneer sprake is van schulden of betalingsachterstanden, kan onder bepaalde voorwaarden beslag gelegd worden op inkomen. Op een bepaald deel van het inkomen mag geen beslag gelegd worden, zodat inwoners niet onder het bestaansminimum zakken. Dat deel wordt de beslagvrije voet genoemd.
Met de Wvbvv wordt de beslagvrije voet eenduidig, geautomatiseerd en volgens een vaste beslagvolgorde berekend. Zo worden inwoners beter beschermd in hun bestaansminimum, de beslagvrije voet beter gecontroleerd en incassoactiviteiten beter gecoördineerd.
5.1.2.5 Wet Stroomlijning keten voor derdenbeslag voor het verbreden van het beslagregister (Wvbr) De Wvbr biedt een grondslag voor gegevensuitwisseling tussen beslagleggende partijen.
Overheidsinstanties krijgen nu toegang tot het huidige beslagregister. Ook dit is een stap om het bestaansminimum van mensen met schulden beter te beschermen en om ophoging van schulden met onnodige proces- en executiekosten te voorkomen.
Hoofdstuk 5 › Paragraaf 5.1
Artikel 5.1.2
Wetswijzigingen
Onderdeel van Beleidsplan Integrale schuldhulpverlening 2022 – 2025