Op het gebied van beleid is in het vorige vGRP de focus gelegd op onderstaande punten:
Basisrioleringsplan
In 2018 is er een basisrioleringsplan (BRP) opgesteld voor de gemeente Valkenswaard. In een basisrioleringsplan wordt het rioolstelsel hydraulische en milieutechnisch getoetst om na te gaan of aan de normen voor afvoercapaciteit en vuiluitworp (emissie) wordt voldaan. Uit deze toetsing zijn maatregelen en optimalisaties geformuleerd om het functioneren van het rioolstelsel te verbeteren. Deze maatregelen zijn opgenomen in paragraaf 6.6. van het vorige vGRP.
In de afgelopen planperiode zijn twee van de benoemde maatregelen uitgevoerd:
Dommelen Noord
Leenderweg
Twee maatregelen zijn nog niet uitgevoerd:
De Eindhovenseweg: Deze maatregel gaat in de komende planperiode uitgevoerd worden in combinatie de herinrichting van het gebied.
De Korte Voren en de Lange Voren: Hier is nog twijfel over de effectiviteit van de maatregel mede omdat de afvoercapaciteit van de aanliggende watergang niet goed in beeld is. Doordat er tijdens de extreme buien van 2020 en 2021 geen meldingen zijn ontvangen, is besloten prioriteit te geven aan andere locaties.
De werkzaamheden aan de Kreijenbeek waren al afgerond voor de planperiode van het vGRP en zijn daarom niet meer benoemd. De hydraulische afvoernorm voor het rioolstelsel wordt nog niet overal gehaald, maar dit wordt gecompenseerd met maatregelen in de bovengrond en/of aanpassingen aan het rioolstelsel als een natuurlijk moment (rioolvervanging) zich voordoet.
Afkoppelvisie en Wateroverlast
In het vorige vGRP is het afkoppelen van verharding van het bestaande gemengde riool beschouwd als maatregel om de kan op wateroverlast te beperken. Door hemelwater van het bestaande riool af te halen ontstaat er meer ruimte in het gemengde riool. Daarnaast is het bijkomstig voordeel dat het relatief schone hemelwater niet meer naar de zuivering wordt getransporteerd voor verdere verwerking. De verkregen extra ruimte in het gemengde rioolstelsel heeft als gevolg dat er tot een bepaald niveau meer hemelwater afgevoerd kan worden. In plaats van Bui 08 (19,8 mm) kan er nu orde grootte Bui 09 (29,4 mm) afgevoerd worden.
De wateroverlastsituaties van de afgelopen jaren hebben echter laten zien dat de extra verkregen ruimte in het gemengde riool niet in verhouding staat tot de hoeveelheid neerslag die valt. In 2020 viel er ca. 80 mm neerslag in een uur. Deze situatie gaf duidelijk aan dat het gekozen beleid geen antwoord was voor de steeds extremere neerslagsituaties.
De bestaande riolering is niet ontworpen om extreme neerslag tijdig af te kunnen voeren. Bij een dergelijke situatie zal er water op straat blijven staan en afstromen naar de laagste gebieden. In 2020 is een themasessie gehouden waarin de gemeenteraad is meegenomen in de nieuwe aanpak om de kans op wateroverlast te beperken vooruitlopend op het nieuwe vGRP. Aan de gemeenteraad is voorgesteld om deze verzamelpunten van hemelwater te voorzien van een directe afvoer naar gemeentelijke waterbergingsgebieden waar het kan infiltreren. Feitelijk wordt “de stop uit de badkuip getrokken”. De werkzaamheden voor de aanleg van deze afvoerriolen zijn reeds gestart en worden in de nieuwe planperiode verder voortgezet zoals staat beschreven in hoofdstuk 5.2.
Afkoppelsubsidie
De grondslag in de gemeente Valkenswaard is over het algemeen goed om water in te verwerken/infiltreren. De gemeente Valkenswaard wil dan ook de burger stimuleren om het hemelwater zelf op eigen perceel te verwerken voordat het aangeboden wordt aan de gemeente. Dit heeft als voordeel dat water terug in de bodem wordt gebracht en wordt hergebruikt in plaats van wordt afgevoerd en hiermee de gemeentelijke riolering minder belast. Om de burger te stimuleren heeft de gemeente een afkoppelsubsidie ter waarde van €35.000,- per jaar beschikbaar gesteld waarbij de burger een bedrag krijgt per vierkante meter verharding welke niet meer op het riool wordt aangesloten. Om dit initiatief verder te steunen heeft het waterschap De Dommel aangegeven het subsidiebudget te verdubbelen.
Terugkoppeling van de resultaten
In de eerste twee jaar is voor ca. €25.000,- aan subsidie verleent (€12.500,- vanuit de gemeente) aan initiatieven. Hiermee wordt geconcludeerd dat er wel animo is om verharding af te koppelen maar dat het aantal aanmeldingen nog wat achterblijft. Uit de verkregen feedback van burgers komt naar voren dat men vaak niet goed weet hoe op de juiste manier afgekoppeld kan worden. Meer advies (ter plaatse) lijkt nodig om correct te kunnen afkoppelen en daarmee burgers te motiveren om dit ook daadwerkelijk te doen.
Een ander punt van aandacht is de benodigde tijd voor de administratieve afhandeling van de aanvragen. De benodigde tijd voor de administratie per aanvraag is redelijk gelijk en lijkt niet verder geoptimaliseerd te kunnen worden, maar hoe minder vierkante meter verharding wordt afgekoppeld per aanvraag, hoe hoger de gemiddelde kosten worden. Het is zaak hierbij de doelmatigheid van de subsidie in oogschouw te nemen.
Daarnaast lijkt de bijdrage van 7 euro per m2 afgekoppeld oppervlak in algemene zin vrij hoog ten opzichte van de gemaakte kosten voor het afkoppelen. In de meeste gevallen wordt bovengronds afgekoppeld naar bijvoorbeeld een laagte in de tuin.
In de huidige periode hebben geen huisbezoeken plaatsgevonden om te controleren of de afkoppeling in stand is gehouden na toekenning van de subsidie.
Er wordt voorgesteld om de subsidie in de aankomende planperiode te handhaven. In §5.2 wordt ingegaan op welke wijze de subsidieregeling ingevuld wordt in de komende planperiode.
Waterhuishouding (her)ontwikkelingen
Door de toenemende intensiteit van de buien is het belang duidelijk geworden dat iedereen zijn steentje bij moet dragen om de kans op schade en hinder te beperken. In de vorige planperiode is dit geborgd middels de vastgestelde bergingseisen voor (her)ontwikkelingen in het vGRP. Deze bergingseisen zijn destijds (2017) afgestemd op de eisen van de Keur van het waterschap De Dommel.
Figuur 1: Eisen bergingsopgave (her)ontwikkeling vGRP 2019-2022
Het waterschap heeft op haar beurt in 2021 de eisen in de Keur echter gewijzigd. Gezien de mate van en de wijze waarop droogte en wateroverlast zich in de afgelopen planperiode zich verder hebben geuit, ontstaat de vraag in hoeverre de huidige eisen van de gemeente nog invulling kunnen geven aan het doel de nadelige gevolgen van water onder,- en overlast zoveel mogelijk te beperken. Het is daarom van belang om normen en eisen betreffende de waterhuishouding opnieuw te evalueren.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.2
Evaluatie beleid
Onderdeel van Verbreed gemeentelijk rioleringsplan 2023 - 2027