Elk bestuursorgaan besluit voor zijn eigen bevoegdheden of participatie wordt toegepast.
Participatie wordt altijd toegepast als de wet dat verplicht.
Participatie is niet mogelijk:
voor een aanpassing van een eerder vastgesteld beleidsvoornemen;
als participatie volgens de wet niet kan of mag;
als sprake is van uitvoering van hogere regelgeving waarbij het gemeentebestuur geen of nauwelijks beleidsvrijheid heeft;
over de begroting, de tarieven voor gemeentelijke dienstverlening en belastingen bedoeld in hoofdstuk XV van de Gemeentewet;
voor bepaalde taken van de openbare orde en veiligheid;
als de uitvoering van een beleidsvoornemen spoed heeft en participatie niet kan worden afgewacht;
als het belang van participatie niet opweegt tegen het belang van de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor (kwetsbare) groepen in de samenleving.