Met inbreng van onze inwoners, de klankbordgroep en andere stakeholders hebben we een notitie van uitgangspunten opgesteld met daarin leidende principes voor de transitie naar een aardgasvrij Enschede. Deze notitie van uitgangspunten is vastgesteld in de gemeenteraad van 1 februari 2021.
Bovengenoemde enquête heeft hiervoor de basis gelegd. Leidende principes zijn uitgangspunten om de warmtetransitie in de gemeente Enschede tot een succes te maken en bieden richting aan het bepalen van de voorkeursinfrastructuur per wijk, ook wel warmteoptie genoemd. Alle stappen die worden gezet in de warmtetransitie kunnen getoetst worden aan deze principes. Op die manier wordt er zoveel mogelijk aangesloten bij de wensen en verwachtingen van bewoners en betrokken partijen. Deze principes laten we daarom duidelijk terugkomen in deze Transitievisie Warmte. Ook in de stappen richting het concretiseren van aardgasvrije wijken in Enschede zijn deze principes leidend.
1.We focussen op betaalbare oplossingen
Betaalbaarheid is voor alle inwoners van Enschede en voor de betrokken stakeholders een zeer belangrijk vraagstuk. Er is nog veel onzekerheid over de kosten van de warmtetransitie en de verdeling van de kosten. Dat vraagstuk speelt in elke gemeente en de Rijksoverheid speelt een belangrijke rol bij het oplossen hiervan. Wat we wel weten is dat de warmtetransitie alleen kan slagen als iedereen mee kan doen, ook mensen met lagere inkomens, en dat daar oplossingen voor moeten komen. Zoals het klimaatakkoord aangeeft streven we daarbij naar woonlastenneutraliteit11 voor onze inwoners.
De Transitievisie Warmte geeft zeker niet op alle onzekerheden over kosten een antwoord, maar sorteert wel voor op betaalbare oplossingen door per wijk de aardgasvrije oplossing met de laagste maatschappelijke kosten voorrang te geven. Het is daarbij van belang om de kosten van deze oplossingen in het vervolg op de Transitievisie Warmte zoveel mogelijk inzichtelijk te maken en helder te communiceren naar inwoners (huurders en eigenaren) en ondernemers.
2.Er is ruimte voor eigen initiatief en keuze
De Transitievisie Warmte is duidelijk over wat de warmtetransitie inhoudt en wat de richting per wijk is in de gemeente Enschede. Echter, in deze visie worden de uiteindelijke keuzes nog niet gemaakt. Uit de enquête komt naar voren dat bewoners graag zelf keuzes willen maken. De werkgroep geeft ook aan dat er ruimte moet zijn voor mensen die zelf initiatief nemen. Dit kunnen bewoners zijn die alvast willen starten met isoleren en bereid zijn om een investering te doen, of groepen bewoners of bedrijven die gezamenlijk aan de slag willen. De Transitievisie Warmte biedt een richtinggevend kader waarbinnen dit eigen initiatief mogelijk is en zelfs wordt aangemoedigd.
3.We zetten in op eerlijke en duidelijke communicatie
We communiceren tijdens het maken van de Transitievisie Warmte én daarna duidelijk over het nut en de noodzaak van de warmtetransitie, over de (on)mogelijkheden, de kosten en baten en over het tijdspad en de planning. We zijn daarin eerlijk en transparant en maken daarbij gebruik van bestaande en nieuwe communicatiekanalen (bijvoorbeeld op wijkniveau).
4.We verbinden de aanpak voor verduurzaming zoveel mogelijk met de stedelijke vernieuwing van wijken
We zoeken daar waar relevant de koppeling tussen de warmtetransitie en overige fysieke opgaven in de wijk, zoals op het gebied van veiligheid, duurzame ontwikkelingen (als elektrisch rijden), klimaatadaptatie en sociale opgaves. We kijken dus breder dan alleen naar het thema aardgasvrij. Waar mogelijk is de aanpak onderdeel van een breder traject waarbij ook de leefbaarheid van de wijk verbetert. Hierdoor wordt het ook aantrekkelijker voor de wijk om aan de slag gaan.
5.We richten ons op duurzame en betrouwbare oplossingen
Bewoners en stakeholders geven aan dat een betrouwbare en duurzame warmtevoorziening belangrijk is. Dit heeft enerzijds te maken met technieken die bewezen zijn en waarmee woningen comfortabel verwarmd kunnen worden en anderzijds met de leveringszekerheid van een bron. Ook gaat CO2-reductie boven het maken van labelsprongen. Daarbij is aandacht nodig voor levering van duurzame warmte aan het warmtenet nu en in de toekomst. Ook willen we bronnen zo optimaal mogelijk inzetten. Als we aanwezige warmtebronnen zo goed mogelijk benutten voorkomen we extra elektriciteitsvraag die vervolgens weer opgewekt moet worden met (extra) windturbines en zonnepanelen.
6.We maken het aantrekkelijk om mee te doen
We willen het aantrekkelijk maken voor bewoners om mee te doen aan de overstap naar aardgasvrij. Door enerzijds bewoners te ontzorgen, en het makkelijk te maken om mee te doen. Anderzijds door bewoners in de wijk goed te betrekken bij keuzes die gemaakt (moeten) worden en mee te laten denken bij eventuele knelpunten. Ook het laten zien ‘dat het kan’ en delen van goede ervaringen van bewoners met alternatieven voor aardgas dragen hieraan bij. Bij het aantrekkelijk maken om mee te doen hoort ook een interessant financieel arrangement. En een aanbod waarbij ook in de woning bewoners ontzorgd worden. Het invullen van dit uitgangspunt is deels afhankelijk van ontwikkelingen op Rijksniveau op het gebied van subsidies en financiering.
7.We zijn realistisch en richtinggevend
De Transitievisie Warmte is een richtinggevende visie met realistische doelstellingen voor zowel de kortere (2030) als de langere termijn (2050).
Het document is niet in beton gegoten en biedt de flexibiliteit om stapsgewijs te leren en evalueren. We kunnen niet wachten tot alle onzekerheden in de warmtetransitie zijn weggenomen en willen de dingen die we nu al met zekerheid kunnen doen ook in gang zetten en waarmaken. We willen werk maken van onze duurzaamheidsdoelstellingen en leren door te starten.
De Transitievisie Warmte biedt voor iedereen handvatten en handelingsperspectief om de eerste stappen naar aardgasvrij te zetten, wijkgericht of individueel.
8.We betrekken regionale ondernemers bij de transitie
Om de overstap naar aardgasvrije verwarming mogelijk te maken zijn veel aanpassingen in en om de woning nodig. Hierbij willen we graag regionale ondernemers en energiecoöperaties betrekken. Op deze manier levert de warmtetransitie ons ook lokaal werkgelegenheid op. Daarnaast zoeken we aansluiting bij regionale onderwijsinstellingen om te zorgen dat er voldoende arbeidskrachten geschoold worden die deze transitie mogelijk kunnen maken.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.3
Leidende principes voor de warmtetransitie
Onderdeel van Transitievisie Warmte Enschede