Erfpacht geeft de erfpachter het recht om een onroerende zaak van iemand anders te gebruiken op een vooraf schriftelijk overeengekomen wijze. Voor het gebruiksrecht van de grond en de daarop te realiseren opstallen wordt door de erfpachter gebruikelijk een periodieke geldelijke vergoeding aan de grondeigenaar betaald: de erfpachtcanon. In de akte van vestiging erfpacht worden afspraken vastgelegd over de duur van de erfpacht, de canon, het gebruik (de bestemming), de overige verplichtingen van de erfpachter en, in geval van tijdelijke erfpacht, over wat er gebeurt na het eindigen van de looptijd (het expireren) van de erfpacht.
Erfpacht is een zakelijk recht. Dat betekent dat het recht is gekoppeld aan de onroerende zaak en niet aan de persoon (de eigenaar of de erfpachter). Het is voor een erfpachter dan ook mogelijk het erfpachtrecht te verkopen, te verhuren of te schenken en met zekerheidsrechten (zoals hypotheek) te bezwaren. Hetzelfde geldt voor de grondeigenaar ten aanzien het eigendomsrecht dat hij na de vestiging van de erfpacht heeft behouden, de zogenaamde bloot-eigendom.
Vlaardingen heeft een erfpachthistorie van ruim 150 jaar. Ondanks dat gronduitgifte in erfpacht geen regel meer is en er sinds de jaren ’90 van de vorige eeuw een actief beleid is gevoerd om omzetting van erfpacht in volle eigendom mogelijk te maken, bezit de gemeente nog steeds een omvangrijke voorraad bestaande erfpachten (circa 10.500 stuks), met verschillende looptijden en verschillende algemene erfpachtvoorwaarden en een jaarlijkse canonopbrengst van circa € 1,7 mln. Sinds 2014 kan een erfpachter ook kiezen voor beëindiging van zijn huidige (tijdelijke) erfpacht en vestiging van een nieuwe eeuwigdurende erfpacht.
Het huidige erfpachtbeleid is in 2013 vastgesteld. De actuele omstandigheden vragen om herijking van het bestaande beleid. Daarbij wordt geen volledig nieuw erfpachtbeleid voorgestaan, maar kan de optimalisatie ervan een beter rendement van erfpacht opleveren en een bijdrage leveren aan de verbetering van de financiële positie van de gemeente. Verder is er de wens uit de uitvoeringspraktijk om het beleid te uniformeren en te actualiseren. Van belang is voorts de sterk veranderde situatie op de vastgoedmarkt: de historisch lage rentestanden en de ontwikkeling van de grondprijzen.
Bij herontwikkelingslocaties (bijvoorbeeld een in erfpacht uitgegeven perceel - vaak verouderd - bedrijfsterrein waarop de erfpachter woningbouw wil realiseren) zijn de erfpachtconsequenties van het gewijzigde gebruik een wezenlijk onderhandelingspunt met de ontwikkelende partij . Zo’n herontwikkeling vindt doorgaans buiten de scope van een grondexploitatie plaats. Omdat dergelijke herontwikkelingslocaties bijdragen aan de gemeentelijke woningbouwtaakstelling is gezocht naar een manier om de erfpachtconsequenties goed te regelen, maar geen (financieel) onoverkomelijk obstakel voor herontwikkeling te laten zijn.
Bij gesprekken met een corporatie over de omzetting van erfpacht in eigendom van haar complexen, waar de komende 20 jaar geen herstructureringen zijn voorzien, kan een afspraak daarover een aanzienlijke incidentele opbrengst voor de gemeente opleveren. Vanzelfsprekend moet zo’n afspraak wel passen binnen het erfpachtbeleid.
Ter uitvoering van deze Nota Grondbeleid Gemeente Vlaardingen wordt de Nota Erfpacht 2022 door het college vastgesteld.
Hoofdstuk 3 › Paragraaf 3.7
Artikel 3.7.2
Erfpacht
Onderdeel van Nota grondbeleid gemeente Vlaardingen 2022