Burgerlijk Wetboek
Het Burgerlijk Wetboek (BW) beschrijft, onder meer, de rechten en plichten van (grond)eigenaren en beheerders en van partijen die een overeenkomst of contract zijn aangegaan (Boek 6, artikel 162).
Zorgplicht
Het BW heeft, door het benoemen van de ‘zorgplicht’, directe invloed op de omgang met veiligheidsrisico’s bij bomen en op de uitvoering van werkzaamheden aan bomen, soms uitbesteed bij aannemers. De zorgplicht verplicht een boomeigenaar om zijn bomen zorgvuldig te (laten) beheren, zodat hiermee de veiligheid van de (openbare) ruimte rond de bomen gegarandeerd is.
Erfgrens
In Boek 5, artikel 42, zijn zaken vastgelegd rondom de erfgrens (‘burenrecht’) en het voorkomen van bomen op of nabij de erfgrens. Er is vastgelegd hoe ver bomen (en heggen) van de erfgrens af moeten staan (respectievelijk 2 en 0,5 meter). In de Algemene Plaatselijke Verordening kunnen hierop afwijkingen vastgelegd zijn. Dit zal in de gemeente Zoeterwoude bij de volgende wijziging in de Plaatselijke Verordening worden opgenomen.
Wet natuurbescherming 2017
De nieuwe Wet natuurbescherming geldt sinds 1 januari 2017. De wet bestaat onder meer uit drie voormalige wetten: de Flora- en faunawet, de Natuurbeschermingswet en de Boswet. Ook het Besluit uitvoering Europese Houtverordening is hierin opgenomen. De hierna volgende paragrafen lichten de onderdelen afzonderlijk toe.
Natuurvisie
Het Rijk en de provincies stellen elk een Natuurvisie op. Doel is het behouden en versterken van de biologische diversiteit, het beschermen van waardevolle landschappen (cultuurhistorisch) en het toepassen van duurzaam beheer bij houtopstanden. Deze natuurvisies zijn richtinggevend voor structuurplannen, beheerplannen en, straks onder de nieuwe Omgevingswet (2019), de Omgevingsplannen van provincies, waterschappen en gemeenten.
Bescherming van soorten en gebieden
De aanwijzing, instandhouding en bevoegdheden van Natura 2000-gebieden, andere nationale natuurgebieden en planten- en diersoorten zijn in de Wet natuurbescherming geregeld. De basis wordt gevormd door de Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn (hogere Europese regelgeving), aangevuld met specifieke Nederlandse soorten. De oude Flora- en faunawet is grotendeels overgenomen in de nieuwe wet. De lijsten van beschermde soorten zijn wel aangepast. Voor deze beschermde soorten én voor de beschermde gebieden geldt een verbod op verstoring, vernieling, doding en verhandeling.
Er is een aantal uitzonderingen en mogelijkheden voor ontheffing. Dit is van belang bij praktisch alle werkzaamheden aan en rond bomen. Grenzend aan het grondgebied van Zoeterwoude zijn diverse Natura 2000-gebieden aangewezen. Delen van de polders vallen binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Ook zijn een weidevogelgebied en een ecologische verbindingszone aangewezen.
De gemeente kent drie kerngebieden van het NNN binnen haar gemeentegrenzen, dit zijn:
De Elfenbaan, langs de N11;
Het populierenbosje langs de Weipoortse Vliet;
Het gebied bij de Noord Aa.
Verder zijn in de Verordening Ruimte ook de ecologische verbindingen langs de ‘Steilrand’ en het Zwetslootpad aangemerkt (zie onderstaande kaart).
Figuur 1.1: EHS en verbindingszones, Bron: Verordening ruimte EHS
Bescherming van houtopstanden
Hoofdstuk 4 van de Wet omvat de regels die voorheen waren opgenomen in de oude Boswet. Dit deel van de wet regelt de instandhouding van het bosareaal in Nederland, door bescherming van de houtopstanden buiten de bebouwde kom.
Houtopstanden die onder de Wet natuurbescherming vallen, bestaan uit een met bomen beplant oppervlak van 10 are of meer, of een rijbeplanting van meer dan 20 bomen. In de praktijk geldt een meldingsplicht of een kapmelding bij het kappen van bomen in een houtopstand. Ook moet het perceel binnen drie jaar opnieuw zijn ingeplant.
De Wet natuurbescherming geldt niet voor:
Houtopstanden op erven en in tuinen: hier geldt de plaatselijke verordening (zie verderop).
Wegbeplantingen en eenrijige beplantingen langs landbouwgronden die bestaan uit niet-geknotte wilgen en populieren.
Grienden en hakhout dat periodiek wordt gekapt.
Vruchtbomen en windschermen rond boomgaarden.
Fijnsparren, geteeld als kerstbomen.
Dunning als verzorgingsmaatregel van de overblijvende houtopstand.
Vellingswerkzaamheden voor de uitvoering van een bestemmingsplan.
Nationale monumentale bomen (Bomenstichting)
Monumentale bomen uit het landelijk register van monumentale bomen van de landelijke Bomenstichting hebben niet automatisch een beschermde status. Elke gemeente kan daar haar eigen keuze in maken. In Zoeterwoude is één (particuliere) boom door de Bomenstichting aangewezen als monumentaal. Het gaat om een witte paardenkastanje van ongeveer 130 jaar oud aan de Zuidbuurtseweg 33. Particuliere bomen krijgen in Zoeterwoude geen gemeentelijke beschermde status.
Hoofdstuk 1. › Paragraaf 1.2
Artikel 1.2.1
Nationale wetgeving
Onderdeel van Bomenbeleidsplan Zoeterwoude 2022