Vanuit (bouw)toezicht vindt onder de Wkb geen of versoberde controle plaats op de feitelijke uitvoering van de bouwwerkzaamheden van (in eerste instantie) de gevolgklasse 1 bouwwerken (eerste zes maanden na inwerkingtreding alleen nieuwbouw, daarna ook verbouwactiviteiten).13Zie paragraaf 2.3.1, Wkb en noot 11. Naast de preventieve toets van het bouwplan aan de bouwregelgeving vooraf wordt ook het toezicht tijdens en na realisatie van de bouw grotendeels vervangen door toezicht door private kwaliteitsborgers. Hierdoor verschuift het toezicht van de voorkant van het proces naar handhaving achteraf. Bij het vervullen van deze nieuwe rol, biedt de Wkb ruimte aan gemeenten om in beleid specifieke keuzes te maken. Tijdens de door de VNG geïnitieerde Wkb werkplaatsen heeft de VNG modelprocessen geïntroduceerd ten aanzien van de te maken keuzes.14De VNG werkplaatsen behandelen het proces van de bouwmelding, de gereedmelding, start en beëindiging bouwwerkzaamheden en strijdigheid. In korte online sessies wordt telkens een van deze processen behandeld. Dijk en Waard heeft deze modelprocessen nagenoeg volledig overgenomen. Met hierbij als uitgangspunt dat het bevoegd gezag, de gemeente, vertrouwt (en in beginsel mag vertrouwen) op de deskundigheid van de kwaliteitsborger en laat de verantwoordelijkheid voor het voldoen van het bouwwerk aan wet- en regelgeving daar waar deze hoort. Een onafhankelijke (gecertificeerde) kwaliteitsborger ziet erop toe dat het bouwwerk daadwerkelijk aan de eisen uit het Bbl (Bouwbesluit 2012) voldoet. Het is ook de kwaliteitsborger die aan de vergunninghouder een verklaring afgeeft op het moment dat er een gerechtvaardigd vertrouwen bestaat dat het bouwwerk voldoet aan het Bbl (Bouwbesluit 2012).
De gemeente moet keuzes maken over:
Bij welk type bouwwerk of onderwerp wil de gemeente (wanneer) wel/niet betrokken worden? Artikel 2.20 van het Bbl biedt de gemeente de mogelijkheid om voor specifieke bouwwerkzaamheden en de momenten waarop deze worden uitgevoerd gegevens en bescheiden op te vragen met het oog op het voorkomen en of beperken van risico’s die van invloed kunnen zijn op het voldoen van het te bouwen bouwwerk aan de regels.
Indien er sprake is van een strijdigheid met de bouwregelgeving moet de kwaliteitsborger de gemeente hierover informeren. Een gemeente kan zelf bepalen hoe zij vanuit haar handhavende rol met de verstrekte informatie omgaat. Dat kan bijvoorbeeld door middel van het aanschrijven van de indiener waarin een verbod op gebruik wordt opgelegd totdat er informatie wordt overlegd waaruit blijkt dat het probleem is opgelost. Of inhoudelijk door middel van een fysieke controle door de toezichthouder.
De gemeente kan kiezen hoe zij met de gereedmelding bouwen omgaat. Bij de gereedmelding wordt een ‘dossier bevoegd gezag’ of ook wel aangeduid als een ‘As build’ dossier aan het bevoegd gezag verstrekt. Een gemeente kan vervolgens - net als bij de bouwmelding - kiezen om het dossier inhoudelijk te beoordelen met als doel eventueel nog zelf een controle uit te voeren. Het is ook mogelijk om deze stukken – zonder verdere inhoudelijke beoordeling – te archiveren voor toekomstig gebruik.
Tijdens een proefproject waarbij voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Wkb, reeds via de nieuwe wetgeving is gehandeld, is gebleken dat er binnen gevolgklasse 1 bouwwerken divers toezicht nodig is. Het uit te voeren toezicht binnen gevolgklasse 1 bouwwerken vindt als volgt plaats:
Omgevingsplanactiviteiten (OPA)
Toezicht bij iedere OPA (grotendeels enkel eindcontrole)
Toezicht bij bouwmelding gevolgklasse 1 (CC1)
Startmelding: wanneer een startgesprek raadzaam is vastgelegd in het Toezichtprotocol (zie paragraaf 2.4.2 en bijlage F)
Toezicht tijdens bouw:
als sprake is van bijzondere omstandigheden (uit de risicoanalyse);
bij klachten en meldingen over de bouw;
Als de private kwaliteitsborger er niet uitkomt met de aannemer/opdrachtgever en vraagt om handhaving van de gemeente.
Gereedmelding: administratief beoordelen op volledigheid en aannemelijkheid. Bij een onvolledige gereedmelding wordt handhavend opgetreden met inachtneming van de prioritering (zie paragraaf 2.2 en bijlage C en bijlage F).
Toezicht bij omgevingsvergunning gevolgklasse 2 en 3 (CC2 en CC3)
De wijze van Toezicht is vastgelegd in het Toezichtprotocol (zie paragraaf 2.4.2 en bijlage F)
Om de algehele kwaliteit van de verstrekte gegevens/dossiers te bepalen (controleren) wordt, zeker in de opstartfase, 1 op de 25 dossiers/meldingen beoordeeld. Dit kan later terug geschaald worden naar een tiental dossiers per jaar.
Hoofdstuk 2. › Paragraaf 2.4
Artikel 2.4.1
Wkb-proof werken
Onderdeel van Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2023-2026 gemeente Dijk en Waard