Via de Wmo 2015 moet waar nodig ondersteuning worden geboden bij zelfredzaamheid en participatie. In de verordening is dit nader gespecificeerd, waarbij het wonen in een geschikt huis onderdeel is van de zelfredzaamheid. Daarbij is één belangrijke voorwaarde voordat gecompenseerd kan worden: er moet een woning zijn. Als er geen woning is, is het niet de taak van de gemeente Oude IJsselstreek om voor een woning te zorgen. Iedere Nederlandse burger moet zelf voor een woning zorgen, dat is geen Wmo-taak. (zie ook de uitspraak LJN BT6172).
Het is de bedoeling dat mensen met een verblijfsindicatie recht hebben op voorzieningen via de Wlz als zij zelfstandig blijven wonen. In zo’n geval kan de gemeente een maatwerkvoorziening weigeren, zie artikel 2.3.5. lid 6 Wmo 2015.
Afwegingskader ondersteuning bij het wonen in een geschikt huis
Eigen verantwoordelijkheid
Uitgangspunt is dat iedereen eerst zelf zorg moet dragen voor een geschikte of zo geschikt mogelijke woning. Daarbij mag er van uit worden gegaan dat rekening wordt gehouden met bekende beperkingen, ook wat betreft de toekomst. Een eigen woning kan zowel een koop- als huurwoning zijn. Ook bij afwijkende situaties, zoals een (woon)boot of een woonwagen met vaste standplaats wordt in principe gesproken van woning.
Normaal gebruik van de woning
Alleen problemen die de belanghebbende ondervindt bij het normale gebruik van de (huidige) zelfstandige woonruimte zijn relevant. Bij het normale gebruik van de woning gaat het om zogenaamde elementaire woonfuncties zoals slapen, (zorgen voor) eten en drinken, toiletgang en lichaamsreiniging. Verder is van belang de toe- en doorgankelijkheid van de woning. Het gebruik van hobby-, werk- of recreatieruimten in de woning valt in principe niet onder de elementaire woonfuncties. Therapeutisch gebruik evenmin.
Eigen oplossingen
Eigen oplossingen gaan voor bij het zoeken naar oplossingen voor problemen bij het normale gebruik van de woning. In redelijkheid mag er wat van de aanwezige huisgenoten verwacht worden, bijvoorbeeld het ophalen van de was van de bovenverdieping of het legen van de po op de bovenverdieping. Dit is al sinds de Wvg-tijd de vaste lijn in de jurisprudentie, zie bijvoorbeeld LJN AU8838. De Wmo-2015 noemt dergelijke oplossingen op eigen kracht of via gebruikelijke hulp ook expliciet. Hetzelfde geldt voor de mogelijkheid van herschikking binnen de woning. Ook die mogelijkheid kan worden meegewogen bij het zoeken naar oplossingen voor problemen bij het normale gebruik van de woning. Als bijvoorbeeld het anders plaatsen van inrichtingselementen in de woning een (deel-)oplossing is, gaat dat voor op een maatwerkvoorziening.
Goedkoopst adequate voorziening
In het Besluit Sociaal Domein gemeente Oude IJsselstreek 2023-2 is een bedrag opgenomen waarboven in algemene zin gesteld wordt dat het primaat van verhuizen van toepassing is. Dit als nadere regel van de Verordening Sociaal Domein 2022.
Afwegingsfactoren bij toepassing primaat verhuizen
Indien de afweging tussen aanpassen en verhuizen wordt gemaakt, worden hierbij per geval alle relevante aspecten meegewogen, waaronder in elk geval de in de tabel opgenomen afwegingsfactoren.
Afwegingsfactor
Toelichting
Aanwezigheid aangepaste/eenvoudig aan te passen woonruimte
Er wordt contact opgenomen met de woningcorporatie om te bepalen of er een adequate woning (op korte termijn) beschikbaar is.
Samenwerking Wonion
Met Wonion zijn afspraken gemaakt over het beschikbaar houden van een door de gemeente aangepaste woning en over het toepassen van urgentie voor onze inwoners in bepaalde situaties. Deze en andere afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst.
Belangrijk! Woningaanpassingen die na 1 januari 2015 zijn geplaatst worden in principe niet door de gemeente verwijderd (zie artikel 2.3.7 lid 3 van de Wmo 2015). Er zijn afspraken met de leverancier over het hergebruik van trapliften waarbij de traplift wel in opdracht van de gemeente wordt verwijderd door de leverancier.
Vergelijking aanpassingskosten huidige woning versus nieuwe woning
Er dient een vergelijking gemaakt te worden met de direct noodzakelijke als ook voorzienbare aanpassingen van de huidige woning en de kosten van een verhuizing1.
Termijn waarop het woonprobleem opgelost dient te zijn
Verhuizing naar een woonruimte die voor de inwoner geschikt en betaalbaar is moet volgens Wvg-jurisprudentie binnen een medisch aanvaardbare termijn te realiseren zijn. Wat medisch aanvaardbaar is kan per geval verschillen, en zal middels onderzoek onderbouwd moeten worden.
Prognose wonen-zorg
De investeringskosten moeten in verhouding staan tot de verwachte duur van het gebruik van de geboden voorziening.
Sociale omstandigheden
Verhuizing kan leiden tot aantasting van het sociale netwerk van de inwoner. Er moet beoordeeld worden of dit leidt tot het wegvallen van mantelzorg die nodig is bij het normale gebruik van de woning; mantelzorg die ondersteunt bij algemene dagelijkse levensactiviteiten (ADL); buurtgebonden vrijwilligerswerk; gevolgen voor de aanwezige huisgenoten; overige door de inwoner aangehaalde factoren.
Integrale afweging diverse Wmo-voorzieningen
Het is nodig om een afweging te maken met andere Wmo-voorzieningen, bijvoorbeeld vervoersvoorzieningen (afstand tot OV-haltes, etc.)
Eigen woning
Verhuizing heeft voor de inwoner die eigenaar is van de woning meer gevolgen. Er dient nagegaan te worden of een verhuizing leidt tot vermogensverlies (5% of meer op de verwervingsprijs toeleggen).
Noodzaak tot verhuizen door inkomensachteruitgang
Wanneer er een inkomensverlies ontstaat door arbeidsongeschiktheid kan dit ertoe leiden dat een inwoner de woonlasten niet meer kan betalen waardoor verhuizen een adequatere oplossing is dan aanpassing van de huidige woning.
1 Volgende kosten: de tegemoetkoming voor de verhuis- en inrichtingskosten; aanpassingskosten nieuwe woning, inclusief eventuele kosten van aankoop van grond; eventuele kosten voor vrijmaken van de nieuwe woning; eventuele huurdervingskosten (indien nieuwe woning leeg staat); de te betalen eigen bijdragen in de totale kosten.
Bij het verstrekken van een maatwerkvoorziening voor verhuizing en herinrichting houdt de gemeente rekening met de mate waarin de verhuizing te verwachten of te voorspellen was. Bij een te verwachten of voorspelbare verhuizing wordt in principe geen voorziening toegekend. Dit geldt ook wanneer een inwoner verhuist naar een voor hem of haar inadequate woning.
Hoofdstuk 5.
Artikel 16.
Ondersteuning bij het wonen in een geschikt huis
Onderdeel van Beleidsregels Sociaal Domein gemeente Oude IJsselstreek 2023