Bij het stellen van gebruiksvoorwaarden en het stimuleren van maatregelen is handhaving van belang. Actieve handhaving van de pachtvoorwaarden voorkomt oneigenlijk gebruik. Controle van de naleving van gebruiksvoorwaarden en maatregelen kan op verschillende manieren:
het selecteren van pachters via bestaande certificaten. Dit heeft als voordeel dat de certificaten ook via andere partijen gecontroleerd worden;
mogelijk (agrarische) natuurverenigingen vragen om de inrichting van akkerranden te controleren;
of en hoe gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt kan worden nagegaan via de verplichte registratie op agrarische bedrijven. De pachter beschikt over die gegevens. In de pachtovereenkomst kan de voorwaarde worden opgenomen dat de pachter die gegevens op verzoek van de verpachter moet kunnen overleggen;
door met een openbare inschrijving te werken is voor iedereen duidelijk welke voorwaarden gesteld zijn. Zo kijken meer ogen mee of de gronden ook conform de afspraken gebruikt worden;
via het BRP-bestand van RVO kan het landgebruik worden gecontroleerd. Dat is een openbaar toegankelijk bestand. De informatie uit het bestand bestaat uit de locatie van landbouwpercelen met daaraan gekoppeld het geteelde gewas.
Bij het niet naleven van de voorwaarden en de maatregelen zal eerst in gesprek worden gegaan met de pachter. Vaak zijn onbekendheid met de (nieuwe) maatregel of onoplettendheid de reden voor het verzaken. Afhankelijk van het gesprek kan dan alsnog worden besloten om een waarschuwing uit te delen of tot sancties over te gaan.
Mogelijke sancties, uiteraard mits in de overeenkomst opgenomen, zijn uitsluiting van pachters bij een nieuwe inschrijving of bij een onomkeerbare overtreding een boete. De praktijk laat zien dat ondernemers die zich inzetten voor verduurzaming het juist waarderen dat er ook daadwerkelijk wordt gehandhaafd.