De gemeente is verantwoordelijk voor de opvang, ondersteuning, hulpverlening en nazorg aan slachtoffers van mensenhandel. En daarmee is de gemeente dus verantwoordelijk voor passende hulp voor slachtoffers die in eerste instantie staan ingeschreven bij de gemeente. Als een slachtoffer wordt aangetroffen die nergens staat ingeschreven, geldt dat de gemeente waar deze persoon wordt aangetroffen verantwoordelijk is voor hulp en opvang. Het is belangrijk dat de slachtoffers van mensenhandel binnen de gemeente zo snel mogelijk naar de juiste hulp en ondersteuning worden toe geleid.
Voor slachtoffers van mensenhandel zijn de gevolgen van mensenhandel groot. Slachtoffers zijn, soms jarenlang, uitgebuit, geïntimideerd en gedwongen tot (seksuele) handelingen, veelal onder mensonterende omstandigheden. Veel slachtoffers ervaren dit als traumatisch. De slachtoffers werken onder onveilige omstandigheden zoals met chemische stoffen en/of zonder beschermende kleding. Daarnaast krijgen zij te maken met intimidatie, geweld, chantage, fraude en misleiding. Ook het werken in een slecht geventileerde hennepplantage of drugslab brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. Vaak is de toegang tot gezondheidszorg beperkt. Slachtoffers worden soms afhankelijk gemaakt van drugs, of ontwikkelen een verslaving als gevolg van uitbuiting. Naast deze fysieke en psychische gevolgen, kunnen slachtoffers gevolgen ervaren op sociaaleconomisch vlak. Angst voor wraak van de dader(s) of schulden, alsook depressie en eenzaamheid.
Bij Veilig Thuis Utrecht is het regionale meldpunt binnenlandse mensenhandel ondergebracht.
Als professionals vermoedens hebben van mensenhandel moeten zij contact opnemen met dit meldpunt. Veilig Thuis inventariseert de signalen en zorgt voor de classificatie: geen mensenhandel, geen mensenhandel wel risicofactoren, mogelijk mensenhandel vanwege een ernstige vermoeden en sprake van mensenhandel. Afhankelijk van de situatie kan een onderzoek, crisisinterventie of begeleiding nodig zijn.
Bij een classificatie geen mensenhandel wel risicofactoren en mogelijk mensenhandel vanwege een ernstige vermoeden en sprake van mensenhandel schakelt Veilig Thuis altijd met Moviera. Bij een classificatie geen mensenhandel schakelt Veilig Thuis na onderzoek de Sociale Dorpsteams van de gemeente in. Veilig Thuis is 24/7 te bereiken.
Voor de juiste hulp en opvang sluit de gemeente aan bij de reeds bestaande afspraken met hulpverleningsorganisaties vanuit Thema Samenleving, Thema Koers en regionale afspraken die zijn gemaakt. Concreet houdt dit in dat slachtoffers van mensenhandel worden opgevangen op een veilige en voor hen geschikte plek in één van de regionale opvangcentra. Vanuit deze opvanglocatie worden de slachtoffers geholpen in het verkrijgen van medische en psychische zorg. Naast dergelijke zorg worden slachtoffers gestimuleerd en ondersteund in het doen van aangifte, waarna juridische ondersteuning volgt.
Moviera is het expertisecentrum (huiselijk) geweld binnen afhankelijkheidsrelaties in Utrecht. Moviera biedt zowel opvang als ambulante trajecten aan. Daarnaast verzorgt Moviera de zorgcoördinatie in Utrecht (als in Gelderland). De zorgcoördinatie zoekt naar passende ambulante begeleiding en opvang voor mannelijke en vrouwelijke slachtoffers van mensenhandel.
Slachtoffers zonder verblijfsvergunning en daarmee zonder rechtmatig verblijf in Nederland, hebben recht op drie maanden bedenktijd. In deze drie maanden moeten ze beslissen of ze aangifte willen doen of willen meewerken aan een strafrechtelijk onderzoek. Zij worden dan opgevangen binnen de Categorale Opvang Slachtoffers Mensenhandel (COSM). Als er sprake is van een alleenstaande minderjarige vreemdeling als slachtoffer van mensenhandel, is de Beschermde Opvang beschikbaar. Nidos is de organisatie die beslist of een minderjarige vreemdeling hierin wordt opgevangen. Deze opvang wordt al aangeboden bij de kleinste indicatie van mensenhandel.
Hoofdstuk 4. › Paragraaf 4.1
Artikel 4.1.4
Zorg en hulpverlenersrol
Onderdeel van Beleidsplan aanpak Mensenhandel Gemeente Utrechtse Heuvelrug