Art. 2.1 Nota burgerkracht gemeente Staphorst 2015-2016

Iedere samenleving kent haar sterke en minder sterke punten. Voor Staphorst geldt dat de zelfredzaamheid van het maatschappelijk middenveld groot is; de betrokkenheid van mensen en de bereidheid om voor elkaar klaar te staan is groot. De sociale cohesie, de gemeenschapszin, is hier sterk aanwezig. Onder andere verenigingen en kerken spelen daarin een grote rol. Daarmee ligt er een sterke basis om de participatiesamenleving verder te vormen. Het tot stand brengen van deze participatiesamenleving is ambitieus, maar voor Staphorst realistisch. Vrijwilligers hebben diverse motieven om werk te doen en ze doen dit in diverse vormen. Zij doen iets voor een ander, voor de samenleving, zonder dat daar iets tegenover staat. Iedere vrijwilliger maakt deel uit van zijn eigen netwerk, een smaller of breder spectrum aan verbanden, formele en informele organisaties of netwerken. De gemeente Staphorst heeft veel waardering voor het werk en de inzet van vrijwilligers. Dit laat zij merken door het ondersteunen en stimuleren van vrijwilligerswerk. Professionele ondersteuning van vrijwilligerswerk vindt plaats door het Steunpunt Vrijwilligers Staphorst (SVS). Daarnaast reikt het college sinds 2003 jaarlijks de vrijwilligerspluim uit voor het werk van vrijwilligers. Het gaat hierbij voornamelijk om een niet- stoffelijke blijk van waardering (“de eer”) vergezeld van een klein geldbedrag. Deze vormen van ondersteuning, stimulering en waardering worden gehandhaafd. De vrijwilligers zijn in verschillende (overlappende) sectoren actief: Zorg In de zorgende sfeer speelt de vrijwilliger vaak een aanzienlijke rol. Het gaat dan om de persoonlijke zorg en ondersteuning die vrijwilligers geven aan mensen in kwetsbare situaties. Deze vrijwilligers doen hun werk belangeloos en onbetaald, omdat ze er zelf voor kiezen. Zij verlenen hun zorg vaak een-op-een en doen dat op vastgestelde tijden: van een paar uur tot meerdere dagen per week of per maand. Vrijwilligerszorg kent verschillende vormen: van praktische hulp aan ouderen tot intensieve begeleiding van mensen met een beperking, ziekte of psychische aandoening. Vrijwilligers kunnen worden ingezet door een zorg- of welzijnsinstelling, maar kunnen ook op eigen initiatief zorgondersteunend zijn. Zorgvrijwilligers dragen eraan bij dat inwoners: hun sociale netwerk en zelfredzaamheid vergroten; minder eenzaam zijn en zich fysiek en mentaal beter voelen; langer thuis kunnen blijven wonen; beter mee kunnen (blijven) doen aan de samenleving; minder vaak een beroep hoeven doen op mantelzorgers of professionals. Beleidsmatig hecht de gemeente Staphorst aan de verdere uitwerking van het concept woonservicegebieden. De drie kernen in de gemeente Staphorst vormen ieder een woonservicegebied waarbinnen een afgestemde structuur dient te ontstaan van professionele en vrijwillige zorgverlening. Hierin ligt onder andere de opdracht om formele en informele zorg te verbinden; hierin vervult ook het steunpunt vrijwilligers een rol. Daarnaast zal deze verbinding in het sociale team binnen het Centrum voor Werk en Ondersteuning (CWO) moeten worden gelegd. Kerken De kerken vervullen een niet weg te denken kracht in de Staphorster samenleving. De verbanden binnen de kerken zijn sterk; daarnaast zijn de kerken in toenemende mate verbinding met elkaar gaan zoeken. Op diaconaal vlak worden ervaringen uitgewisseld en worden gezamenlijke acties ondernomen, zoals recent de ondersteuning van werkzoekenden. Dit diaconaal overleg heeft momenteel de naam Wmo-kerken. Vanuit dit platform zijn drie leden afgevaardigd naar de Wmo-raad. Hiernaast bestaat het overleg met predikanten en voorgangers dat twee keer per jaar plaatsvindt; daarin participeren alle kerken uit de gemeente en de burgemeester. Binnen de kerken zijn honderden vrijwilligers actief, voornamelijk binnen de eigen kerk. Door een aantal kerken is het initiatief genomen om deze vrijwilligers ook een zorgondersteunende rol te geven. De kerken gaan daarin een makelaarsfunctie vervullen. Dit initiatief past in de zorgvisie die is neergelegd in het Wmo- beleidsplan. Rond het inzetten en ondersteunen van vrijwilligers overlappen de activiteiten van de kerken en het Steunpunt Vrijwilligers. Onderling overleg en uitwisseling van kennis heeft daarom meerwaarde. Sport en cultuur Binnen de sport- en cultuursector zijn in Staphorst vele honderden vrijwilligers actief; onder andere deze groepen zien wij als het cement in onze samenleving. In deze organisaties wordt met inzet en passie met elkaar gewerkt, gesport en wordt gemeenschapszin ontwikkeld. De sportsector en culturele sector leveren mooie en goede verbindingen op. De Staphorster samenleving is een goede voedingsbodem om nieuwe krachtige organisaties te laten ontstaan. In het afgelopen decennium is rond de Veldschuur Rouveen en het Museum Staphorst een vrijwilligerscollectief ontstaan waar Staphorst trots op is. Sportverenigingen en culturele verenigingen draaien op de kracht van vrijwilligers. De verandering in de samenleving (verdere individualisering en de burger als consument) trekt een wissel op het kader van verenigingen. Vrijwilligers bij verenigingen zullen meegenomen en ondersteund moeten worden in dit traject. Verzekeringen Ter ondersteuning van de vrijwilligersinzet heeft de gemeente met financiële hulp van het Rijk een verzekering afgesloten bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). De uitvoering van de verzekering is in handen van Centraal Beheer Achmea. Alle vrijwilligers in de gemeente Staphorst zijn automatisch verzekerd tijdens hun vrijwilligerswerk, mits de vrijwilliger dit doet in/via enig organisatorisch verband. Dit houdt in dat zowel het vrijwilligerswerk binnen een gymnastiekvereniging, als bv. kerkelijk vrijwilligerswerk of het werk als verkeersbrigadier onder deze verzekering valt. Zowel de vrijwilliger als de rechtspersoon kan de schade melden. Gedekt worden: ongevallen en schade aan persoonlijke eigendommen van de vrijwilliger (dus ook letselschade), aansprakelijkheid vrijwilliger en rechtspersoon, bestuurdersaansprakelijkheid, verkeersaansprakelijkheid voor rechtspersonen. Deze verzekering blijft ongewijzigd gehandhaafd en zal met enige regelmaat onder de aandacht worden gebracht, Tegenprestatie Recente ontwikkelingen in de maatschappij leiden tot nieuwe doelgroepen binnen verenigingen en organisaties. Hierbij is te denken aan deelname van mensen met een beperking, statushouders en bijstandsgerechtigden. De gemeente Staphorst vindt het van belang dat verenigingen en organisaties hier goed in begeleid worden. Binnen de gemeente Staphorst vinden we dat een beroep op een bijstandsuitkering niet vrijblijvend is. Voorop staat dat iemand zich maximaal inzet om zo snel, volledig en zelfstandig mogelijk in het eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. De gemeentelijke ondersteuning is daarbij gebaseerd op het principe van wederkerigheid. We verwachten van iemand die een beroep doet op bijstand dat hij of zij naar vermogen een bijdrage levert aan de samenleving. Zowel voor de bijstandsgerechtigde (vergroten zelfvertrouwen, levensritme, ontwikkelen vaardigheden, verbeteren gezondheid, bieden van structuur en zingeving) als voor de samenleving, waarin veel (maatschappelijke) taken worden uitgevoerd door vrijwilligers, heeft dit toegevoegde waarde. We tekenen hier bij aan dat de activiteit zowel passend voor de aanbieder als de bijstandsgerechtigde moet zijn. Ambities De ambitie van de gemeente is om zoveel mogelijk mensen op vrijwillige basis een bijdrage aan de samenleving te laten leveren. Dit geldt voor alle taken, door de hele maatschappij. Zorg, sport, cultuur en kerk zijn in Staphorst in het oog springende sectoren. Het probleemoplossend vermogen dat in de samenleving aanwezig is, moet worden benut. Noodzakelijk daarvoor is wel dat voldoende verbinding bestaat tussen de verschillende lokale netwerken. Staphorst spreekt als ambitie uit om bij de jeugd actief het burgerschap te ontwikkelen. Daarmee wordt de basis gelegd voor de vitale lokale toekomst. De gemeente Staphorst ziet voor zichzelf vier faciliterende hoofdtaken op het gebied van vrijwilligerswerk: Het verbinden van verenigingen, organisaties en individuen teneinde van elkaar te leren en efficiënt samen te werken. Het stimuleren van het doen van vrijwilligerswerk, ook bij burgers voor wie dit minder vanzelfsprekend is. Het faciliteren van vrijwilligerswerk door het verstrekken van kennis en het geven van advies. Het signaleren van knelpunten en kansen ten aanzien van vrijwilligerswerk en hier op in te spelen. Uitwerking De gemeente Staphorst kiest er voor om de ondersteuning van het vrijwilligerswerk uit te besteden aan een externe organisatie in de vorm van het Steunpunt Vrijwilligerswerk. Deze organisatie krijgt in de opdrachtformulering vier hoofdtaken mee, deze vormen een intensivering van de huidige werkzaamheden van het steunpunt. De financiële consequenties hiervan zijn opgenomen in hoofdstuk 3. Hieronder volgt een korte uitwerking van de bedoelde hoofdtaken. Ad a)Verbinden Enerzijds gaat het hierbij om het verbinden van potentiële vrijwilligers aan organisaties, de zogenaamde makelaarsfuncties. Ook voor bijzondere doelgroepen als scholieren en bijstandsgerechtigden is deze makelaarsfunctie essentieel. Het ontwikkelen en realiseren van een vrijwilligerscontactpunt ten behoeve van stimuleren, inzetten van vrijwilligers(werk) in de maatschappelijke dienstverlening heeft prioriteit. Het gaat hierbij om vrijwilligers actief aan te trekken, te informeren en te ondersteunen. Vanuit dit contactpunt vindt ook coördinatie, bewaking en selectie van vrijwilligers plaats. Hiernaast geven verenigingen en organisaties ook aan dat er behoefte is om slimmer samen te werken en van elkaar te leren. Deze verbindingen ontstaan niet altijd spontaan. Het steunpunt kan een platform bieden om uitwisseling te versterken. Hierbij gaat het om verbindingen tussen formele en informele organisaties, tussen confessionele en niet-confessionele organisaties en tussen sportverenigingen en culturele organisaties. Ad b) Stimuleren In de Staphorster gemeenschap is vrijwilligerswerk vaak vanzelfsprekend. Toch zijn er bepaalde doelgroepen lastiger te betrekken: jongeren en volwassenen onder de 50 jaar. De gemeente ziet het als haar taak om ook deze doelgroepen actief te stimuleren tot het doen van vrijwilligerswerk. Voor jeugd en jongeren gaat de eerste aandacht uit naar burgerschapsvorming. Tot 1 augustus 2014 werd hier onder andere vorm aan gegeven door de verplichte maatschappelijke stage. Daarnaast zijn er diverse ongecoördineerde contacten tussen gemeente en scholen waarbij verschillende uitingen van burgerschap aan de orde komen (bijvoorbeeld boomplantdag, verkeerseducatie, het bezoeken van het gemeentehuis); er bestaat behoefte dit meer te structureren. Het is belangrijk dat de maatschappelijke bewustwording voldoende ontwikkelingsimpulsen krijgt. Bij het ontwikkelen van ideeën over de wijze waarop burgerschapsvorming kan worden vorm gegeven is er contact met de lokale scholen (zowel basis- als voortgezet onderwijs), via het (school)directeurenoverleg. Uit dit overleg kan in de loop van 2015 een voorstel worden gedaan. Specifiek op de jongeren gericht wordt bij verenigingen onder de aandacht gebracht om jongeren een eigen (bestuurlijke) positie te geven in een jeugdbestuur of –commissie. Ad c)Faciliteren Verenigingen en organisaties hebben behoefte aan kennis van het lokale netwerk. In de gemeentegids is veel van deze kennis te vinden, maar er is wellicht behoefte aan meer. Zo wordt er gesproken over een sociale kaart of een digitaal dorpsplein. Onderzoek naar en uitvoering van een antwoord op deze kennisbehoefte, behoort tot één van de taken van het steunpunt. Voor organisaties is het soms moeilijk om up-to-date te blijven bij de eisen van de huidige samenleving. Er wordt steeds meer gevraagd van organisaties, bijvoorbeeld op het gebied van ict, vergunningen, exploitatie en beleid. De gemeente faciliteert de organisaties in het verkrijgen van kennis op deze (nieuwe) gebieden. De gemeente faciliteert vrijwilligerswerk door organisaties deels te ‘ontzorgen’. Dit blijft zij bijvoorbeeld doen door het praktisch regelen van een gemeentebrede vrijwilligersverzekering (zie ook hiervoor). De gemeente Staphorst vindt het van buitengewoon belang dat kinderen en volwassenen actief (kunnen) zijn in een sociaal veilige omgeving. Daarbij willen we als samenleving zo min mogelijk risico’s lopen. We beschouwen het als normaal dat dit een gespreksonderwerp is binnen organisaties die met vrijwilligers werken; datzelfde geldt voor het vragen van een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG). De gemeente zal deze lijn bij verenigingen onder de aandacht brengen en dit in het subsidiebeleid opnemen voor organisaties die werken met kinderen en jongeren. Uiteraard is het aan de verenigingen zelf om op dit onderdeel beleid vast te stellen. Vanaf 1 januari 2015 komen vrijwilligers die werken met minderjarigen en met mensen met een verstandelijke beperking onder voorwaarden in aanmerking voor een gratis VOG via het Rijk. De meeste vrijwilligers in Staphorst waarvoor een VOG wordt gevraagd zijn nu onder deze gratis verstrekking gaan vallen. Aan dit gegeven zal nog ruchtbaarheid worden gegeven. Daarnaast zal de gemeente Staphorst aan de hand van aanvragen die via de gemeente lopen monitoren welke (groepen) vrijwilligers nu niet voor het gratis VOG in aanmerking komen. Daarna zal worden bezien of het reëel is de verstrekking voor die groep gratis te maken. Ad d)Signaleren Om een goede bijdrage te kunnen leveren aan het lokale vrijwilligerswerk dient de gemeente goed op de hoogte te zijn van wat er reilt en zeilt. Een sterk netwerk en oog voor actuele ontwikkelingen is voor het steunpunt essentieel om aan deze informatiebehoefte te voldoen. Acties - 1 Handhaven Steunpunt Vrijwilligers, vrijwilligerspluim en vrijwilligersverzekering. Bovenstaande levert een heldere opdracht op voor de uitvoerende partij van het Steunpunt Vrijwilligers. Uiterlijk eind 2015 heeft de gemeente samen met het (school)directeurenoverleg een programma burgerschapsvorming vastgesteld voor basis en voortgezet onderwijs. Belang van VOG onder de aandacht van verenigingen en organisaties brengen en opnemen in het subsidiebeleid. Bijhouden welke vrijwilligers VOG’saanvragen.

Rechtspraak bij dit artikel