In de provincie Groningen is door alle bevoegde gezagen in 2016 de Toezicht- & Handhavingsstrategie WABO in de provincie Groningen (zie bijlage) vastgesteld. In deze strategie is een preventie-, toezicht-, sanctie- en gedoogstrategie opgenomen. Alle taken waarop onderhavige U&H-strategie van toepassing is, alsmede de taken die de ODG namens ons uitvoert, worden overeenkomstig deze strategie uitgevoerd.
Ondertussen zijn ontwikkelingen gaande, zoals het onlangs door het Bestuurlijk Omgevingsberaad opgeleverde geactualiseerde Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingswet (LHSO). De LHSO is onderwerp van gesprek in het VTH-platform Groningen (een overlegorgaan van provincie, gemeenten en de ODG). Mocht de LHSO provinciebreed worden bekrachtigd, dan zal voorliggend U&H-strategie daarop worden aangepast. Voor nu maken wij gebruik van de LHS (zie bijlage) en het stappenschema zoals is vastgelegd in de strategie van 2016.
De LHS gaat uit van het principe zo licht mogelijk starten met interveniëren gericht op herstel en het vervolgens snel inzetten van zwaardere interventies als naleving uitblijft. De toezichthouder gebruikt de interventiematrix daarbij als volgt:
De toezichthouder kijkt naar de interventies in het segment van deze interventiematrix.
De toezichthouder kiest voor de minst zware (combinatie) van de in het betreffende segment opgenomen interventies, tenzij de toezichthouder motiveert dat een andere (combinatie van) interventie(s) in de betreffende situatie passender is.
Ingeval het opleggen van een last onder dwangsom (LOD) of bestuursdwang (LOB) als geëigend middel wordt gezien, worden in beginsel de volgende stappen doorlopen:
Constateringsbrief, dat wil zeggen: het bekend maken van de overtreding en de overtreder verzoeken de overtreding binnen de in de brief gestelde termijn ongedaan te maken. Indien niet tijdig hersteld: →
Bestuurlijke waarschuwing, dat wil zeggen: het bekend maken van het voornemen om een LOD of LOB op te leggen met een hersteltermijn en een termijn om zienswijzen in te dienen. Indien niet tijdig hersteld: →
Sanctiebeschikking, dat wil zeggen het opleggen van een LOD of LOB met een hersteltermijn. Indien niet tijdig hersteld: →
Verbeuren en innen dwangsom of uitvoeren bestuursdwang en verhalen van de kosten.
Zoals uit de interventiematrix van de LHSO blijkt, kan in bepaalde gevallen de eerste of tweede stap achterwege blijven.
Het is, onder meer in verband met de beschikbare capaciteit, niet mogelijk om voor elke situatie het toezicht op dezelfde wijze uit te voeren. Daarom kent het toezicht verschillende vormen van uitvoering. De soort controle moet afgestemd zijn op de situatie.
Integraal toezicht
Wij werken toe naar het nog beter uitvoeren van integraal toezicht, waarbij zoveel mogelijk tussen de verschillende toezichthouders wordt samengewerkt. Onnodige contactmomenten met inwoners en bedrijven kunnen hiermee worden beperkt. Niet elke taak leent zich trouwens voor een volledig integrale aanpak waarbij één toezichthouder op alle aspecten controleert, maar het toezicht op omgevingsvergunningen is een goed voorbeeld waarbij integraliteit van pas komt. Hierbij zijn namelijk meerdere taakvelden betrokken zoals bouwen, brandpreventie, milieu en eventueel andere regelgeving. Dit vraagt om organiseren en afstemming tussen interne en externe partners.
Risicogestuurd toezicht
Risicogestuurd toezicht vindt plaats aan de hand van in hoofdstuk 3 beschreven risicoanalyse. Hierbij ligt het accent op het beheersbaar houden en terugdringen van de bestaande grotere omgevingsrisico’s en het voorkomen van nieuwe grotere risico’s voor de leefomgeving. De focus ligt op de meest risicovolle situaties.
Verschillende vormen van toezicht
Bij risicogestuurd toezicht zijn verschillende vormen te onderscheiden. Daarnaast zijn er ook verschillende thema’s waarop toezicht wordt gehouden. De verschillende vormen en thema’s worden hieronder uitgewerkt.
Routinematig toezicht
Routinematige controles vinden plaats bij doorlopende activiteiten. Dit zijn bijvoorbeeld de controles in het kader van bouwtoezicht bij te realiseren bouwwerken. Daarnaast worden ook verschillende onderdelen van de openbare ruimte routinematig gecontroleerd, zoals toezicht op het dumpen van afval.
Passief toezicht
Passief toezicht is ad hoc toezicht naar aanleiding van klachten, meldingen, calamiteiten en handhavingsverzoeken. Klachten en meldingen krijgen altijd een actieve opvolging, tenzij het gaat om overtredingen van geringe aard en ernst of overtredingen waartegen optreden anderszins onevenredig is. Voor de afhandeling van anonieme klachten en verzoeken geldt dat we die verzoeken in beginsel niet in behandeling nemen.
De beginselplicht tot handhaving in het omgevingsrecht bepaalt dat de overheid moet handhaven, tenzij. Eén van die ‘tenzij gevallen’ is als handhaven in strijd met het evenredigheidsbeginsel is, oftewel: als handhaving onredelijk is. Handhaving is onredelijk als de overtreding van ‘geringe aard en ernst’ is of als handhavend optreden ‘anderszins onevenredig’ is. In die gevallen zal van handhaving worden afgezien. Bij de beoordeling of van een dergelijke situatie sprake is, worden de volgende vuistregels gehanteerd:
de gemeente wenst zelf niet te handhaven en/of is bereid om desnoods te gaan legaliseren, en;
de overtreding is kleiner dan 1 m in minstens één dimensie (lengte, breedte, hoogte) of het betreft een overtreding met een (te) incidenteel karakter, en;
de overtreding maakt geen inbreuk op het eigendomsrecht van een derde, en;
er is geen sprake van enige reële hinder als gevolg van de overtreding, oftewel: de belangen van derden worden niet of nauwelijks geschaad.
Thematisch toezicht
Thematisch toezicht bestaat uit controles die in een bepaalde periode op een specifiek thema zijn gericht. De toezichtsthema’s worden jaarlijks vastgelegd in het uitvoeringsprogramma. De thema’s kunnen voortvloeien uit landelijke en regionale doelen, maar ook uit maatschappelijke en politiek geprioriteerde onderwerpen, zoals het in het coalitieakkoord opgenomen toezicht op rommelerven en rotte kiezen.
Vrije veld toezicht
Het betreft hier de zogenoemde ‘oog- en oorfunctie’ tijdens de rondes die toezichthouders doen.
Hoofdstuk 5.
Artikel 5.2
Toezicht en handhaving
Onderdeel van Uitvoerings- en handhavingsstrategie 2023-2027