Er dient een duidelijke en overzichtelijke indeling te zijn van de reserves en voorzieningen. Dit betekent onder andere dat het aantal reserves en voorzieningen beperkt blijft tot de hoogst noodzakelijke. Reserves en voorzieningen dienen onderbouwd te worden. Zo dient per reserve en voorziening de doelstelling helder te zijn, en daar waar mogelijk de noodzakelijke omvang en looptijd aangegeven te worden alsmede de wijze (en omvang) van stortingen en beschikkingen vastgelegd te worden.
4.1 Bestemmingsreserves en voorzieningen (instellingscriteria/uitgangspunten)
Indien zich de noodzaak voordoet een nieuwe reserve/voorziening in te stellen, gebeurt dit bij besluit van de gemeenteraad. Het budgetrecht ligt namelijk bij de gemeenteraad. In het raadsbesluit dienen in ieder geval de volgende bestanddelen opgenomen te worden:
het doel (aard en reden) waarvoor de reserve wordt gevormd;
historische achtergrond (het motief voor instelling en de voeding);
soort;
looptijd ofwel maximale duur (start- en einddatum van de reserve);
de gewenste of noodzakelijke minimale omvang en/of maximale hoogte (benodigde minimaal/maximaal peil);
de omvang en de wijze van stortingen of onttrekkingen (structureel of incidenteel);
de ontwikkelingsplanning.
Algemene opmerkingen
Hierna volgt een toelichting van de bovengenoemde variabelen. Voor het gemak moet overal waar reserve geschreven is, reserve/voorziening gelezen worden, tenzij nadrukkelijk iets anders is vermeld.
Doel (aard en reden)
Hieronder beschrijven we kort en bondig het doel van de reserve/voorziening. Deze omschrijving sluit aan bij de toelichting op de balans, als onderdeel van de jaarrekening.
Buiten de Algemene Reserve heeft elke reserve/voorziening een bepaald doel of bestemming.
Historische achtergrond
Bij de historische achtergrond geven we zo nodig aan hoe de reserve/voorziening is ontstaan en/of geven we overige van belang zijnde aanvullende informatie.
Soort
Hier geven wij aan of het gaat om een:
Algemene reserve
Bestemmingsreserve
Voorziening
Bij ‘soort’ is ook aangegeven of het gaat om een structurele dan wel om een incidentele reserve. Veel bestemmingsreserves zijn incidenteel.
Looptijd
Vaststelling van de duur van een reserve/voorziening bevordert de beheersbaarheid. Zoals in de inleiding van dit hoofdstuk is aangegeven zijn er incidentele reserves maar ook structurele (oneindige) reserves. Een bestemmingsreserve kan beter worden gelimiteerd in looptijd.
Benodigd minimaal/maximaal peil
Het aangeven van een bodem en plafond van een reserve voorkomt dat een reserve ontoereikend of meer dan toereikend is. Het is echter niet eenvoudig dit per reserve/ voorziening aan te geven. Daar waar mogelijk zijn normbedragen aangegeven.
Stortingen
De stortingen formuleren we zoveel mogelijk voorwaardelijk.
Onttrekkingen
De onttrekkingen formuleren we zoveel mogelijk voorwaardelijk.
Ontwikkelingsplanning
Afhankelijk van verwachte resultaten.
Algemene opmerkingen
Hier bespreken wij in het kort enkele zaken over de reserve. Daarbij kan gedacht worden aan verleende mandaten aan het college voor onttrekken uit de reserve.
Mutaties reserves: toevoegingen en onttrekkingen
In de begroting wordt een zo reëel mogelijk beeld gegeven van de toevoegingen en aanwendingen van de reserves in een bepaald jaar. Nieuwe toevoegingen en aanwendingen worden (tussentijds) in principe alleen via een raadsvoorstel of raadsrapportage tot stand gebracht. Toevoegingen c.q. aanwending van reserves gebeurt altijd bij besluit van de gemeenteraad.
Toevoegingen
Toevoegingen aan reserves worden door de raad goedgekeurd via het vaststellen van de begroting/rekening of middels een van de raadsrapportages.
Toevoegingen in de rekening worden aan elk van de reserves verwerkt tot maximaal het bedrag dat via de begroting door de raad is goedgekeurd. Daarboven is een raadsbesluit vereist.
Onttrekkingen
Onttrekkingen aan reserves vinden plaats na besluit van de raad via het vaststellen van de begroting/rekening of middels een van de raadsrapportages
Onttrekkingen in de rekening worden aan elk van de reserves verwerkt tot maximaal het bedrag dat via de begroting door de raad is goedgekeurd. Daarboven is een raadsbesluit vereist.
Onttrekkingen mogen niet tot gevolg hebben dat een reserve negatief wordt.
Onttrekkingen uit reserves ten gunste van de exploitatie zijn gelijk aan de bijbehorende werkelijke lasten.
Mutaties voorzieningen: toevoegingen en aanwendingen
Zoals al is vermeld, dient een voorziening de omvang te hebben van de betreffende verplichting (of risico). De voeding van de voorzieningen vindt plaats via de exploitatie, maar de aanwendingen geschieden rechtstreeks ten laste van de voorziening. Vanuit dit startpunt is duidelijk dat ook toevoegingen aan voorzieningen een besluit van de gemeenteraad vereisen (normaal gesproken via de begroting of een wijziging daarop).
Toevoegingen
De omvang van voorzieningen dienen toereikend te zijn voor verplichtingen en risico’s, daarom mogen ze niet groter of kleiner zijn dan de verplichtingen of risico’s waarvoor ze gevormd zijn. Voorzieningen ter egalisatie van kosten worden afgestemd op de door de gemeenteraad bepaalde kaders opgenomen in bijvoorbeeld de beheer- en onderhoudsplannen. Indien een voorziening een omvang heeft bereikt die hoger is dan het noodzakelijk niveau, valt het meerdere vrij ten gunste van de exploitatie. Bij tekorten dienen de voorzieningen te worden aangevuld. De mutaties in voorzieningen zijn resultaat bepalend en worden rechtstreeks in de jaarrekening verwerkt. Wordt een voorziening alleen voor prijscompensatie geactualiseerd dan is het gemiddeld inflatiepercentage van toepassing.
4.2 Geblokkeerde reserve
De gemeente bezat in het verleden aandelen of andere financiële belangen in Essent. In de tijd is deze rol veranderd en zijn aandelen verkocht c.q. is het financieel belang anders komen te liggen.
In de raadsvergadering van 15 december 2009 is ingestemd tot het vormen van een nieuwe reserve ‘Reserve boekwinst Essent verkoop’. Deze reserve is ontstaan uit de boekwinst bij de verkoop van de aandelen Essent.
Bij de vaststelling van de nota reserves en voorzieningen in 2019 heeft de raad besloten om de reserve Essentgelden vanaf het jaar 2023 om te zetten naar een geblokkeerde reserve met een minimum van € 20.000.000. Het minimum van deze reserve kan worden opgeheven door een raadsbesluit, waarbij de reserve kan worden ingezet. Het meest recente voorbeeld hiervan is de vorming van een reserve ten aanzien van de mogelijke boekverliezen van de pilotpanden vastgoed.