Metingen en analyses van het KNMI laten zien dat de kans op zware buien én de neerslagintensiteit tijdens die buien statistisch significant is toegenomen. De kans op schade en de omvang hiervan zullen toenemen. Stichting Rioned, de koepelorganisatie voor stedelijk water en riolering, onderschrijft dit effect. De toenemende intensiteit van hevige regenbuien zal steeds vaker resulteren in hinder en overlast als gevolg van water-op-straat. De tendens van de neerslaggebeurtenissen in Nederland is grafisch weergegeven in Figuur 3.3. Daarnaast merkt men op Ameland dat het voorjaar droger wordt en het najaar natter.
Figuur 3.3 Tendens neerslagintensiteit
De capaciteit van de riolering kan echter niet onbeperkt worden vergroot. Om toch te kunnen anticiperen op de optredende klimaatontwikkelingen en om overlast tijdens hevige neerslaggebeurtenissen te voorkomen, moet het water ook op een andere manier worden afgevoerd of geborgen. Daarom wordt het belangrijker om inzicht te hebben in de bovengrondse situatie. Dit betekent een verbreding ten opzichte van de traditionele aanpak: niet alleen het ondergrondse afvoersysteem beschouwen, maar ook kijken naar de werkelijke overlast en de mogelijkheden die er zijn voor tijdelijke berging of afstroming op maaiveldniveau.
De gemeente Ameland reageert op de klimaatontwikkelingen met de volgende twee beleidsrichtingen:
Toetsing van de riolering met zwaardere buien
Het huidige rioleringsstelsel van Ameland is tot op heden ontworpen conform bui 08 uit de Leidraad riolering. Dit wordt ook wel een T=2 neerslaggebeurtenis genoemd, wat wil zeggen dat deze bui gemiddeld één keer in de twee jaar voorkomt. Deze maatstaf is ook vastgelegd in het GRP 2008 - 2017 en blijft in de basis overeind.
De gemeente gebruikt daarnaast bui 10 (T=10 neerslaggebeurtenis, die één keer in de tien jaar voorkomt) om inzicht te krijgen in de situatie die gaat ontstaan bij hevigere neerslag. Dit wil echter niet automatisch zeggen dat het hele rioleringssysteem zwaarder gedimensioneerd gaat worden. Bui 10 wordt gebruikt om in de toekomst strategisch maatregelen te kunnen nemen op locaties die gevoeliger zijn voor hevige neerslag. Deze aanpak is in de afgelopen planperiode al ingezet.
Sturing op hinder en overlast
Van oudsher is het beleidsuitgangspunt van de gemeente Ameland dat hemelwater dat in de openbare ruimte valt geen ernstige hinder of overlast mag veroorzaken. Water-op-straat hoeft echter niet direct hinder of overlast te zijn. Daarom wordt voor de gemeente Ameland nu een gradatie gemaakt in de verschillende gebeurtenissen (zie tabel 3.2).
Tabel 3.2 Algemene omschrijving hinder, overlast en schade in de openbare ruimte
Gebeurtenis
Omschrijving
Hinder
Kortdurend water-op-straat (binnen trottoirbanden), geen materiële schade en geen beperkingen voor het verkeer
Overlast
Ernstige hinder (zoals afvalwater op straat of stremming) en forse hoeveelheden water-op-straat
Schade
Kort- of langdurend water-op-straat van een dusdanige omvang dat:
Schade aan eigendommen optreedt en/of
Essentiële (gebruiks)functies uitvallen en/of
Hoofdinfrastructuur (hulpdiensten) en bedrijven niet bereikbaar zijn en/of
Water in huizen/bedrijven binnendringt door overbelasting van rioolsysteem
Om te voorkomen dat hinder verergert tot overlast of uiteindelijk schade, monitoort de gemeente de frequentie van hinder, overlast en schade in relatie tot de neerslag en onderneemt de volgende acties:
Hinder: geen
Overlast: indien de overlast ernstiger is dan te verwachten is op basis van de gevallen neerslag, onderzoekt de gemeente welke maatregelen de overlast kunnen beperken. Maatregelen worden alleen uitgevoerd indien de investeringen in verhouding staan tot de geconstateerde overlast
Schade: de gemeente onderzoekt de oorzaak en omvang en bepaalt welke maatregelen de (kans op) schade in de toekomst kunnen voorkomen. Hierbij zoekt de gemeente zowel naar oplossingen in openbaar gebied als op particuliere terreinen. Maatregelen zijn gericht op het voorkomen van schade én worden alleen uitgevoerd indien de investeringen in verhouding staan tot de verwachte schade
Eventuele maatregelen krijgen een hoge prioriteit, er kan echter ook voor een (relatief eenvoudige en goedkope) tijdelijke maatregel gekozen worden om de periode te overbruggen, zodat de maatregelen gelijktijdig met overige maatregelen uitgevoerd kunnen worden. Maatregelen die uitgevoerd moeten worden op particulier terrein, zijn voor rekening van de eigenaar
Opgemerkt wordt dat er een gezondheidsrisico kan ontstaan in gevallen waarbij een gemengd rioolstelsel de maximale capaciteit heeft bereikt en water-op-straat ontstaat. Er staat dan (sterk verdund) afvalwater op straat. Het wordt afgeraden om in zulke situaties kinderen op straat te laten spelen met het water.
Hoofdstuk 3 › Paragraaf 3.6
Artikel 3.6.2
Klimaatontwikkelingen
Onderdeel van GRP Ameland 2020 – 2025