In de gemeente Nuenen liggen in het beekdal van de Dommel en Kleine Dommel nog drie authentieke watermolens wat redelijk uniek is. De watermolens speelden een cruciale rol in de landbouwkundige en economische ontwikkeling. En doordat watermolens het beekdal afdamden, waren het deze locaties waar mensen de beek konden oversteken. Door de eeuwenlange opstuwing van het water hebben de watermolens het bekenlandschap vorm gegeven. Dat leverde bijzondere landschappen en waardevolle natuur op. Zo ontstond bij elke watermolen een watermolenlandschap. Veel beekdallandschappen die op het eerste gezicht ‘natuurlijk’ aandoen, zijn specifiek gevormd door de eeuwenlange aanwezigheid van watermolens. Dit watermolenlandschap wordt ook wel bestempeld als een half-natuurlijk (cultuur)landschap. Een goed voorbeeld hiervan is het molenlandschap van de Collse watermolen.
In het kader van de Erfgoed Deal project watermolens voor klimaatadaptatie zal in de eerste plaats bij de Opwettense watermolen door middel van natuurontwikkeling de komende jaren het landschap worden teruggebracht naar de vroegere natte situatie uit de tijd dat bovenstrooms van de watermolen water vastgehouden werd. Omdat de Kleine Dommel relatief weinig water afvoert, zoeken de molenaar en Waterschap De Dommel samen naar oplossingen om het peil te verhogen en water te besparen voor de vispassage. Gestreefd wordt naar een gedeeltelijk herstel van een historisch landschappelijk systeem door de historische molenvloed te laten terugkeren. Dat zal resulteren in een verhoging van het waterpeil en in versterking van de landschappelijke beleving. Ook leveren de inrichtingsmaatregelen een flinke bijdrage aan klimaatadaptatie. Hier liggen kansen om het verhaal van het oude beeklandschap en het eeuwenlange gebruik door mensen aan bewoners en bezoekers uit te leggen.
De Opwettense watermolen (bron: https://www.watermolenlandschappen.nl/uitvoeringsprojecten/de-opwettense-watermolen/2 ).
Hoofdstuk 7 › Paragraaf 7.4
Artikel 7.4.6
Watermolenlandschappen61Zie https://www.watermolenlandschappen.nl/
Onderdeel van Beleidsnota Erfgoed: archeologie, gebouwd erfgoed en historisch landschap Gemeente Nuenen 2023-2029