In de transitie naar de circulaire economie wordt steeds meer verantwoordelijkheid bij pro-ducenten gelegd. Vanuit de Europese Unie zijn er al richtlijnen die uitgaan van een producentenverantwoordelijkheid ten aanzien van het ontwerp en de herbruikbaarheid van hun producten. Dit is al vastgelegd voor producenten van auto’s, banden, elektronica, verpakkingen en batterijen, etc. De Rijksoverheid onderzoekt manieren om de producentenverantwoordelijkheid in Nederland verder uit te bouwen. Hier wordt gedacht aan: prikkels voor circulair ontwerpen, wettelijke eisen voor hoogwaardig hergebruik of het verplicht terugnemen van het af te danken product.
Ook met deze invulling van de producentenverantwoordelijkheid wordt de rol en de ‘zorg’ van de gemeente eerder verzwaard en complexer dan verlicht en vereenvoudigd. In veel gevallen wordt de producenten verantwoordelijkheid nog vertaalt in een financiële verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld in de vorm van een vergoeding voor het inzamelen van plastic verpakkingen. Daarbij krijgt de gemeente ook de verantwoordelijkheid over de communicatie (wat hoort waar en waarom is gescheiden inzameling goed). Een boodschap die niet altijd even makkelijk en duidelijk te brengen is. Waarbij de gemeente geen grip heeft op welke producten (verpakkingen) op de markt worden gebracht en welke daarvan goed zijn te recyclen.
Het bedrijfsleven en de gemeenten (o.a. via de VNG) zullen daarom ook in de toekomst afspraken maken over de verhouding tussen producentenverantwoordelijkheid en het politiek primaat van de gemeenten voor het beheer en de inrichting van de openbare ruimte. Het beheer van huishoudelijk afval blijft daarom een zorg voor gemeenten.
Hoofdstuk 2 › Paragraaf 2.2
Artikel 2.2.3
Producentenverantwoordelijkheid
Onderdeel van Grondstoffenbeleidsplan 2024-2027