Bij de zorgplicht rondom hemelwater wordt vastgehouden aan de volgorde vasthouden-bergen-afvoeren. Het hemelwatersysteem bestaat daarom ook uit meerdere voorzieningen. Naast het ondergrondse hemelwaterstelsel, krijgt water bovengronds in de leefomgeving eveneens een plek. Ook wordt de volgorde schoonhouden-scheiden-zuiveren gevolgd. De waterstromen worden zoveel mogelijk ontvlecht door relatief schoon hemelwater apart te verwerken van stedelijk afvalwater. Sinds 2005 is al meer dan 96 hectare afgekoppeld. Daarmee is de ‘spons-werking’ van de stad vergroot.
Het hemelwater wordt zoveel mogelijk verwerkt op de plaats waar het valt. In gebieden met een goed doorlatende ondergrond, bijvoorbeeld de zandgronden, wordt het water zoveel mogelijk in de bodem geïnfiltreerd. Een aandachtspunt hierbij is dat het te infiltreren water de bodem en het grondwater niet vervuilt. Wanneer hemelwater niet kan infiltreren, wordt het geborgen op een plek waar het niet tot overlast leidt. En wordt het water gescheiden van afvalstromen afgevoerd naar het oppervlaktewater of via gemengde riolering naar de zuivering. Buiten de bebouwde kom (bij drukriolering en decentrale zuiveringen) wordt het hemelwater niet ingezameld, maar wordt het direct afgevoerd naar nabijgelegen oppervlaktewater of geïnfiltreerd in de bodem.
Technische staat van de objecten
De voorzieningen worden volgens dezelfde methode als de voorzieningen voor stedelijk afvalwater geïnspecteerd. Op basis van de beoordeling van de inspectiebeelden zijn maatregelen bepaald en uitgevoerd. Op basis van meldingen en praktijkwaarnemingen wordt het functioneren van de infiltratievoorzieningen als redelijk tot goed gekwalificeerd.
Functioneren van het hemelwatersysteem
Voor iedere kern in de gemeente worden berekeningen uitgevoerd om het hydraulisch functioneren van het (afval)-watersysteem in beeld te brengen. Onder meer vanwege de zwaardere neerslag is het soms nodig om de werking van het hemelwatersysteem te verbeteren. Hiervoor worden maatregelen uitgewerkt. Onze huidige berekeningen worden geactualiseerd als daartoe aanleiding is. Bijvoorbeeld omdat er grootschalig is afgekoppeld, er veel nieuwbouw heeft plaatsgevonden en/of de structuur van de riolering sterk is gewijzigd.
Er is in 2019 een stresstest uitgevoerd voor de hele gemeente. Dit geeft een beeld van de kwetsbaarheid voor wateroverlast (maar ook voor hittestress, verdroging en overstromingen). Ingezet wordt op het verminderen van wateroverlast, het vergroten van de sponswerking (water vasthouden in de bodem) en het vergroenen van buurten, waardoor het stedelijk gebied minder opwarmt tijdens hete dagen. Maatregelen die volgen uit dit soort onderzoeken nemen we op in het Integraal Beheerplan.
Hoofdstuk 4.
Artikel 4.3
Afvloeiend hemelwater
Onderdeel van Programma voor Klimaatadaptatie, Riolering en Water Kampen 2023-2027