Een bestemmingsreserve is een reserve waar de raad een specifiek doel uit een programma aan heeft verbonden. Bestemmingsreserves hebben een tijdelijk karakter. Zo worden bestemmingsreserves gevormd om binnen een bepaalde tijd een bepaald doel te realiseren of het eventueel afdekken van kosten uit financiële risico’s van projecten of programma’s (bijvoorbeeld: reserve grondexploitatie).
Bestemmingsreserves zijn niet bedoeld om structurele lasten te dekken waarvoor de exploitatie onvoldoende middelen biedt. Want wanneer dat gebeurt, leeft de gemeente feitelijk boven haar stand: dat kan zij nooit lange tijd volhouden.
Het is aan de raad om de instelling, looptijd en voorwaarden rondom de besteding van een bestemmingsreserve te bepalen. Dit gebeurt via een afzonderlijk raadsbesluit of via een kaderstellende nota, waarin spelregels worden vastgelegd.
In de meerjarenraming wordt een overzicht van de beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves opgenomen (art.23 BBV) zodat het voor de gemeenteraad duidelijk is welke ontwikkelingen de komende jaren met betrekking tot de omvang van de reserves verwacht worden. Dit vormt dan ook voor de gemeenteraad een specifiek aandachtspunt als het gaat om haar kaderstellende rol.
Toelichting bij reserves ter dekking afschrijvingen (bestemmingsreserve kapitaallasten)
In het Wijzigingsbesluit BBV van 5 maart 2016 is opgenomen dat op investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut, die vóór de inwerkingtreding van dit besluit zijn gedaan, het BBV van toepassing blijft zoals dat gold op de dag vóór de inwerkingtreding van dit besluit. Dit betekent dat bij meerjarige investeringen het deel dat vanaf 2017 is gerealiseerd, geactiveerd moet worden, ongeacht of er al dekking is voor de kapitaallasten. Mochten er bijdragen van derden zijn, die in directe relatie met het actief staan, dan moeten deze bijdragen in mindering worden gebracht op het geactiveerde bedrag. Indien aan de bijdrage door de derde specifieke voorwaarden voor terugbetaling (meerjarig) zijn gesteld, mag de eventuele verrekening pas plaats vinden als – veelal naar (tijds)evenredigheid aan de voorwaarden is voldaan.
Mochten er eigen middelen zijn, dan kunnen deze middelen in een door de raad in te stellen bestemmingsreserve kapitaallasten worden gestort voor de dekking van de kapitaallasten die uit de activering en de wijze van afschrijven voortvloeien.
Een bestemmingsreserve kapitaallasten moet van voldoende omvang zijn om de kapitaallasten gedurende de gehele vastgestelde afschrijvingsperiode aan de reserve te kunnen onttrekken. Om de volledige kapitaallasten aan de bestemmingsreserve kapitaallasten te kunnen onttrekken, moet het saldo van de bestemmingsreserve kapitaallasten gelijk zijn aan de boekwaarde van de desbetreffende activa.
Wanneer het saldo van de bestemmingsreserve kapitaallasten minder is dan de boekwaarde van de desbetreffende activa, dan kunnen de kapitaallasten slechts naar rato aan de bestemmingsreserve kapitaallasten worden onttrokken. De kapitaallastenreserves zijn gekoppeld aan de betreffende investeringen. Dit houdt in dat wanneer de investering vertraging oploopt de onttrekking evenredig lager zal zijn en vice versa.
Instellen van een bestemmingsreserve
Redenen voor het instellen van een bestemmingsreserve zijn:
Als egalisatie: het gelijkmatig verdelen van baten en lasten om schommelingen in de exploitatie of tarieven aan derden op te vangen.
Besteding: een reserve om nu, of te zijner tijd de realisering van activiteiten of projecten mogelijk te maken en de lasten te kunnen dekken.
De gemeenteraad stelt bij het instellen van een reserve vast:
Wat het doel van de reserve is;
Wat de looptijd van de reserve is;
Hoe de dekking van de reserve geregeld is.
Met de uitgangspunten dat:
Er voor bedragen kleiner dan € 100.000 geen reserves worden gevormd, maar de geraamde lasten direct ten laste van de exploitatie komen;
Voor het vormen van reserves waarbij het bedrag éénduidig wordt besteed en waar geen nadere besluitvorming nodig is, er geen nieuwe reserves gevormd worden maar deze te registreren onder de Reserve verplichtingen exploitatie;
Voor bestemmingsreserves waarbij over de uitwerkingen en de uiteindelijke besteding nog niet éénduidig door de gemeenteraad is besloten, een nieuwe bestemmingsreserve te vormen;
Voor structurele lasten geen reserves worden gevormd.
Toevoegingen en onttrekkingen uit bestemmingsreserves
Toevoegingen dienen om de reserve op een gewenst niveau te krijgen. De bestemmingsreserve wordt ingezet voor het beleid conform besluitvorming van de raad.
Onttrekkingen tot € 50.000 uit een bestemmingsreserve kunnen door het college gedaan worden, waarbij er achteraf verantwoording afgelegd wordt. Dit is conform artikel 5 lid 3 van de financiële verordening artikel 212.
Opheffen bestemmingsreserves
Bestemmingsreserves worden opgeheven wanneer het saldo lager is dan € 25.000.
Bij het opheffen van bestemmingsreserve valt het saldo vrij in de Reserve beleidsontwikkeling.
Opheffen van een bestemmingsreserve kan bij de besluitvorming rondom de jaarrekening per balansdatum 31 december of door middel van een apart raadsbesluit.
Verantwoording:
In de begroting en de jaarstukken wordt de staat van reserves en voorzieningen opgenomen. Daarnaast geeft de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing inzicht in de weerstandscapaciteit, de risico’s en het weerstandsvermogen. Jaarlijks wordt bij de jaarrekening een update en analyse gemaakt van de stand van de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Dit maakt integraal onderdeel uit van de paragraaf Weerstandsvermogen in de jaarrekening. Ook gedurende het jaar bij de tussentijdse rapportages wordt de raad inzicht verschaft in de stand van zaken rondom reserves en voorzieningen.
Rentetoerekening
Er wordt geen rente berekend over reserves en voorzieningen. Hierop is één uitzondering. Over de Reserve gezondheidscentrum wordt wel rente berekend. De reserve is ontstaan door een schenking van het gezondheidscentrum uit 2002, waarbij in de schenkingsvoorwaarden is vastgelegd dat jaarlijks 4% rente wordt berekend. Wanneer de reserve door incidentele onttrekkingen op termijn volledig is besteed, verdwijnt deze uitzondering.
In bijlage A is een uiteenzetting van de huidige reserves met een toelichting.
Hoofdstuk 2. › Paragraaf 2.2
Artikel 2.2.2
Bestemmingsreserve
Onderdeel van Nota reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen gemeente Borne 2023