Risico’s van de grondexploitaties maken integraal onderdeel uit van het risicoprofiel van de gemeente. Het risico voor de gemeente bij grondexploitaties wordt bepaald door het grondbeleid dat de gemeente wil voeren. Bij een actief grondbeleid loopt de gemeente een groter financieel risico dan bij een passief grondbeleid, maar de invloed op de te realiseren ontwikkeling is echter veel groter.
In de nota Grondbeleid 2018 zijn de diverse aspecten van de risico’s bij grondbeleid opgenomen. Een belangrijk uitgangspunt is dat een voorziening wordt getroffen bij een grondexploitatie met een verwacht verlies. De omvang van de voorziening is gelijk aan het verwachte verlies op eindwaarde. Met het periodiek herzien van de exploitatieberekeningen worden deze risico’s tijdig herkend en gekwantificeerd.
Verder is in de Nota reserves en voorzieningen 2008 bepaald dat, naast de algemene reserve, een buffer aan te houden in de vorm van een Algemene reserve risico’s grondexploitaties. Dit met het oog op financiële risico’s die samenhangen met de grondexploitaties. Deze reserve –“Algemene reserve risico’s grondexploitaties”- is ingesteld om de risico’s van de grondexploitaties af te zonderen van de algemene reserve en deze dus afzonderlijk inzichtelijk te maken. De grondexploitaties zijn als het ware een gesloten circuit.
Vanaf 2017 is de zogenaamde “percentage of completion” (POC) methode van toepassing. Dit betekent dat jaarlijks bezien moet worden of er tussentijds winst moet worden genomen.
Als een tekort op de grondexploitaties wordt verwacht, wordt hiervoor een voorziening ingesteld die wordt gedekt uit de algemene reserve risico’s grondexploitaties.
Een gevolg van de POC methode is dat bij plannen waar een bijdrage aan de bestemmingsreserve Ruimtelijke Ontwikkeling Leefbaarheid en vestigingsklimaat (ROL) is voorzien er ook tussentijds een mutatie moet worden doorgevoerd in de reserve. Tot op heden hebben we de afdracht aan de bestemmingsreserve ROL altijd bij het afsluiten van een plan gestort. Door de systeemwijziging als gevolg van de POC methode zullen we jaarlijks een deel van de tussentijdse winst in de bestemmingsreserve ROL moeten verwerken. Dit doen we door eerst de (tussentijdse)winst te storten in de algemene reserve risico’s grondexploitaties en van daaruit een storting in de bestemmingsreserve ROL. Deze storting is gebaseerd op de uitgangspunten die zijn opgenomen in de nota Grondbeleid 2018. In de nota Grondbeleid 2018 is opgenomen dat de bijdrage aan de bestemmingsreserve ROL bij het sluiten van een plan plaatsvindt. Door de gewijzigde regelgeving dient dit gewijzigd te worden zoals hiervoor beschreven.
Vanaf 2008 is het wettelijk verplicht een voorziening te treffen voor verwachte verliezen in de grondexploitaties. De voorziening dient op balansdatum toereikend te zijn. Op balansdatum vindt minimaal en mogelijk tussentijds een actualisatie van grondexploitaties plaats en wordt de voorziening op het vereiste niveau gebracht door een mutatie in de algemene reserve risico’s grondexploitaties. Deze exercitie vindt tweemaal per jaar plaats in de gemeente Bergeijk, zowel bij de Programmabegroting als de Programmarekening.
In artikel 44 van de BBV is onder meer bepaald dat voorzieningen moeten worden gevormd wegens op de balansdatum bestaande risico’s van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. Risico’s waarvan de omvang redelijkerwijs niet is in te schatten worden opgenomen bij de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen.
De risico’s in het kader van de grondexploitatie worden in de BBV geschaard onder de risico’s waarvan de omvang redelijkerwijs is in te schatten, waarvoor per afzonderlijke grondexploitatie zo nodig een verliesvoorziening wordt gevormd.
In de gemeente Bergeijk worden de grondexploitaties nauwlettend gevolgd en aangepast aan de nieuwe omstandigheden: de verliesvoorzieningen worden regelmatig geactualiseerd. Daarnaast blijven er nog de nodige risico’s over. De geprognosticeerde boekwaarde van de investeringen in de grondexploitaties bedraagt per 1 januari 2023 ruim € 11 miljoen. Dit is het bedrag exclusief de voorziening tekorten grondexploitaties. Er is een voorziening op basis van het resultaat op eindwaarde van de negatieve plannen van circa € 4,9 miljoen getroffen. Op grond van een gevoeligheidsanalyse, die ook 2 keer per jaar wordt uitgevoerd is in de Programmabegroting 20239 de algemene reserve risico’s grondexploitaties bepaald op € 1,4 miljoen.
De gemeente is vennootschapsbelastingplichtig en wordt hiervoor niet gecompenseerd. Het enige substantiële risico wordt gelopen bij het proces grondexploitaties. Voor dit proces wordt elk jaar een fiscale doorrekening (Quick scan) gemaakt die direct ten laste van de exploitatie van dat jaar wordt gebracht. De definitieve vennootschapsbelasting die pas bekend is nadat de jaarrekening is vastgesteld door de raad, wordt ten laste gebracht van de exploitatie van het lopende jaar. Hierdoor loopt de vennootschapsbelasting middels de exploitatie en derhalve niet middels de reserve en voorzieningen.
Hoofdstuk 3.
Artikel 3.3
Algemene reserve risico’s grondexploitatie
Onderdeel van Nota reserves en voorzieningen 2023 gemeente Bergeijk