Risicomanagement is het geheel aan activiteiten dat erop gericht is op een gestructureerde wijze risico’s in kaart te brengen, te evalueren, te beheersen en te rapporteren. Het is een continu proces, omdat er nieuwe risico’s kunnen optreden, of risico’s kunnen wijzigen, waardoor er aanpassing van de beheersmaatregel nodig is.
Of anders gezegd: risicomanagement is het effectief en systematisch omgaan met de bedreigingen (en de kansen) die de realisatie van organisatiedoelstellingen kunnen beïnvloeden. Het is gericht op proactief handelen in plaats van reactief.
Met risicomanagement proberen we ervoor te zorgen dat de belangrijkste risico’s zo compleet en nauwkeurig mogelijk worden ingeschat. Risicomanagement neemt de onzekerheid niet weg, maar het maakt de gemeente bewust van mogelijke veranderingen in de omgeving (externe risico’s), strategische onzekerheden en onvoorziene omstandigheden in de beleidsuitvoering. Daardoor blijven we alert en kunnen we tijdig bijsturen om het beleid zo goed mogelijk uit te voeren en worden we mindere verrast, waardoor we professioneel kunnen handelen. Het managen van risico’s geeft echter geen garantie dat gebeurtenissen met een negatief gevolg niet meer zullen optreden. Maar het geeft wel aan dat actief wordt gewerkt aan het in beeld brengen, voorkomen en het bewust verminderen van het effect van risico’s.
Risicomanagement houdt ook niet in dat koste wat het kost risico’s vermeden moeten worden.
Het gaat om het inzicht creëren in de risico’s die spelen en vervolgens bewust afwegen of het risico kan worden beheerst. Soms is het bewust accepteren van een risico de meest optimale beheersmaatregel. Risicomanagement verschaft een organisatie de mogelijkheid optimaal om te gaan met onzekerheden.
De realiteit is ook dat het niet mogelijk is alle risico’s als gemeente op voorhand te onderkennen. In onze complexe samenleving doen zich altijd verrassingen voor. Deze kunnen grote impact hebben op de mate waarin de gemeente Soest haar doelstellingen zal kunnen bereiken. Niet vooraf bekende en (vrijwel) niet te voorspellen gebeurtenissen met grote gevolgen worden ‘zwarte zwanen’ genoemd. Voorbeelden hiervan zijn de oorlog in Oekraïne en de bankencrisis. Ook zijn er zogenaamde ‘grijze neushoorns’. Dit zijn reële risico’s met grote gevolgen, maar die niet in beeld zijn of onderschat worden. Denk bijvoorbeeld aan het risico op een wereldwijde pandemie. Op zich was dit een bekend risico, maar niemand had vooraf in beeld wat de gevolgen konden zijn van corona.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.2
Het begrip risicomanagement
Onderdeel van Uitvoeringskader risicomanagement gemeente Soest 2023