Preventieve maatregelen zijn maatregelen die liggen vóór het moment van beschikken, betalen of ontvangen van een voorziening, vergunning of uitkering. De categorieën preventieve maatregelen zijn:
regelgeving;
controlebeleid; en
voorlichting.
Regelgeving
De ruimte voor misbruik en oneigenlijk gebruik van regelingen wordt beperkt via het vaststellen van adequate verordeningen, nadere regels, beleidsregels en richtlijnen. Daarbij zijn een aantal aandachtspunten van belang:
Formuleer heldere definities en duidelijke bepalingen;
Voorkom mogelijke tegenstrijdigheden en overbodige bepalingen;
Probeer de afhankelijkheid van gegevens die afkomstig zijn van derden te verminderen;
Omschrijf nauwkeurig het doel en de doelgroep van de regeling;
Repareer regelgeving als blijkt dat oneigenlijk gebruik mogelijk is;
Neem een verwijzing op naar controle- en sanctiebeleid in de regelgeving; en
Rechtmatigheidsonderzoek is gebleken dat niet tot de doelgroep behorende belanghebbenden gebruik hebben gemaakt van de regeling of dat middelen voor een ander doel zijn besteed dan dat was beoogd.
In beschikkingen dienen altijd (indien van toepassing) de volgende punten te worden vermeld:
rechten;
plichten;
voorwaarden en
mogelijke maatregelen of sancties.
Controlebeleid
Controle is een middel om te signaleren of sprake is van misbruik of oneigenlijk gebruik. In het kader van M&O-beleid richt controle zich op het toetsen van gegevens die door belanghebbenden zijn verstrekt. Preventieve controle vindt plaats voorafgaand aan het moment van betaling, ontvangst of beschikkingsverlening. Controles vooraf hebben een belangrijke ‘poortwachterfunctie’ en leiden tot het verkleinen van het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik.
De meeste aandacht wordt gegeven aan de regelingen en processtappen waar de risico’s het grootst zijn. Het uitvoeren van een risicoanalyse is behulpzaam bij de bepaling daarvan. Overigens maken preventieve controles ook onderdeel uit van de reguliere werkprocessen.
Voorlichting
Via voorlichting worden inwoners, bedrijven en instellingen op de hoogte gebracht van het bestaan en de inhoud en toepassing van gemeentelijke regelgeving. Voorlichting bevat ook informatie over de consequenties van misbruik en fraude, inclusief mogelijke sancties. Op deze wijze draagt voorlichting bij aan het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Actieve voorlichting over het M&O-beleid via de website van de gemeente en doelgroepgerichte brochures werkt stimulerend op de naleving van regelgeving. Ook interne voorlichting en communicatie over integriteitbeleid en gedragscodes helpt misbruik en fraude te voorkomen.
Hoofdstuk 5
Artikel 5.1
Preventieve maatregelen
Onderdeel van Nota Misbruik en Oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen