Dizze oardening giet yn 8 dagen nei publikaasje.
Dizze oardening kin oanhelle wurde as “Oardening Frysk yn it
skriftlik ferkear”.
Taljochting it artikel
Artikel 1:
Dit artikel jout definysjes foar begripen dy't net omskreaun binne
yn de Algemene wet bestuursrecht.
Artikel 2:
Yn dit artikel wurdt de wurking fan de oardening oanjûn. Der binne
twa begrinzings.
Yn it foarste plak jildt de oardening allinnich foar de
bestjoersorganen fan de gemeente Hearrenfean. Der wurde dus gjin
regels steld dy't fan betsjutting binne foar de taalkar fan de
boargers. Yn de Algemene wet bestuursrecht binne dêr wol bepalings
oer opnommen.
It doel fan de oardening is lykwols rjochtswissens te bieden oan
boargers yn de omgong mei bestjoersorganen. It is dus saak om sa
dúdlik mooglik te omskriuwen hoe't de gemeente mei it Frysk
omgiet.
Yn it twadde plak jildt de oardening allinnich foar it skriftlik
ferkear. It mûnling ferkear is in saak fan “normale wederkerende
tegemoetkomendheid”, sa't dat ek al neamd waard yn it einrapport fan
de Kommisje Kingma Boltjes yn 1953. Dêrneist binne yn artikels 2:7
en 2:8 fan de Algemene wet bestuursrecht regels opnommen oer it
mûnling ferkear.
Krekt mei it skriftlik ferkear hingje rjochten en ferplichtings
gear. Yn artikel 2:9 fan de Algemen wet bestuursrecht wurdt oan de
yn de provinsje Fryslân festige bestjoersorganen dy't net ta de
sintrale oerheid hearre, dan ek eksplisyt it foech jûn om regels te
stellen foar it brûken fan de Fryske taal yn skriftlike
stikken.
Artikel 3:
De bestjoersorganen fan de gemeente binne: de gemeenterie, it
kolleezje fan boargemaster en wethâlders, en de boargemaster.
It rjocht fan frije taalkar kin beheind wurde troch wetlike
bepalings. Dêrûnder wurde formeel wetlike bepalings ferstien, lykas
artikel 2:10 en 2:11 út de Algemene wet bestuursrecht.
Artikel 4:
Yn 'e diskusje oer it Frysk yn it bestjoerlik ferkear spilet de
fraach oft foar twataligens of dûbeltaligens keazen wurde moat.
Twataligens docht rjocht oan it begjinsel fan lykweardigens, mar
freget wol in bewuste kar yn eltse situaasje. Dûbeltaligens jout in
konkurrinsjeferhâlding en it kostet mear tiid en jild om alles yn
twa talen op te stellen.
Yn de Algemene wet bestuursrecht bliuwt de mooglikheid iepen foar
beide stelsels.
Wurdt der keazen foar dûbeltaligens dan hoege artikel 5 en 6 net
opnommen te wurden, om't by dûbeltaligens gjin taalkar makke wurde
hoecht en gjin oersettingsregeling nedich is. Alle dokuminten wurde
dan skreaun yn it Nederlânsk en yn it Frysk.
De kar foar ien fan de alternativen is tagelyk in kar foar ien fan
beide stelsels. Yn de Hearrenfeanske oardening is keazen foar it
begjinsel fan twataligens.
Artikel 5:
Yn it oarspronklike wetsútstel fan de Algemene wet bestuursrecht
wiene algemiene rjochtlinen opnommen dy't yn grutte halen oanjouwe
mei hokker faktoren rekken hâlden wurde moat by it meitsjen fan in
taalkar. Dizze algemiene rjochtlinen binne út de úteinlike wetstekst
skrast omdat yn artikel 2:10 al inkelde mear twingende noarmen
opnommen binne foar it skiftlik gebrûk fan de Fryske taal yn it
bestjoerlik ferkear. Yn de taljochting fan it ministearje fan
Binnenlânske Saken (opnommen yn de nota nei oanlieding fan it
ferslach fan de twadde keamerfraksjes) wurdt steld dat hja der
fanút geane dat de Fryske gemeenten dy't in taaloardening opstelle,
dêrby rekken hâlde mei de earder neamde algemiene rjochtlinen. Omdat
dizze algemiene rjochtlinen ek oanslute by de besteande praktyk yn
Fryslân hawwe wy se opnommen yn de oardening. Tegearre mei artikel
2:10 foarmje se in goede basis foar de taalkar.
De oardening giet út fan de algemien akseptearre útgongspunten foar
regeljouwing oer it brûken fan it Frrysk yn it bestjoerlik ferkear,
nammentlik de lykweardigens en lykberjochtiging fan it Frysk en it
Nederlânsk as talen fan it offisjele ferkear yn Fryslân. Yn artikel
5, lid e binne dizze útgongspunten dellein en dêrmei ek it
útgongspunt fan dizze oardening: it ferbetterjen fan de posysje fan
it frysk yn it bestjoerlik ferkear troch it fieren fan in eksplisyt
taalbelied.
Artikel 6:
In oersettingsregel is wichtich foar de rjochtsbeskerming fan
net-Frysktaligen. As der sprake is fan in belanghawwende is de
oersetting fergees. Yn alle oare gefallen kinne gemeenten sels
beslute oft hja al of net in fergoeding freegje foar in oersetting.
Yn de oardening is de kar makke dat men in oersetting fan in Frysk
dokumint op fersyk fergees krije kin.
Artikel 7:
Dit artikel is algemien en jout gjin oanlieding ta op- of
oanmerkings.
Sa fêststeld yn de iepenbiere riegearkomste fan 8 juny 2009.
De griffier,
De foarsitter,
We gebruiken noodzakelijke cookies voor je account en beveiliging. Voor anonieme gebruiksstatistieken (Google Analytics) vragen we je toestemming. Meer over cookies