Art. 2.9 Regionale Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2024-2027 Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek — Ondermijning en milieucriminaliteit

Maatschappelijke context Een onderwerp dat de laatste jaren steeds meer aandacht krijgt, is ondermijning. Dit betreft activiteiten waarbij een verwevenheid ontstaat tussen de onderwereld en de bovenwereld. Hierdoor vervagen (wettelijke) normen en neemt het gevoel van veiligheid en leefbaarheid af. Milieucriminaliteit is een vorm van criminaliteit waarbij het milieu wordt geschaad. Het omvat alle activiteiten die schade aanbrengen aan het milieu, zoals illegale lozingen, illegaal transport en dumping van afval of ongeoorloofde exploitatie van natuurlijke hulpbronnen. Naast signifi nte risico’s voor het milieu, hebben deze activiteiten ook een aanzienlijke economische impact en vermindert het vertrouwen in de rechtstaat. Het is een complex en hardnekkig probleem dat integrale samenwerking vraagt van verschillende overheidsinstanties, waaronder ook de omgevingsdiensten, gemeenten en provincies. Het landelijke dreigingsbeeld milieucriminaliteit omvat een scala aan ernstige overtredingen die van invloed zijn op zowel het milieu als de volksgezondheid. Mestfraude, die de aanpak van de stikstofcrisis belemmert, staat bovenaan de lijst. De illegale markt van gewasbeschermingsmiddelen vormt grote risico’s voor mensen, dieren en het milieu, terwijl de regulering rond bodem- en afvalcriminaliteit makkelijk te omzeilen is, wat resulteert in ernstige milieuschade. Fraude met olie, voornamelijk een kankerverwekkende uitstoot, blijft voortbestaan door tekortkomingen in de wet- en regelgeving. Illegale handel in zware broeikasgassen, aanwezig in koelmiddelen, ondermijnt klimaatdoelen. Verder wordt blijvende gezondheidsschade veroorzaakt door fraude met zeer zorgwekkende chemische stoffen. Daarnaast wordt de situatie verergerd door de toename van het gebruik van illegaal, zwaar vuurwerk bij aanslagen en plofkraken, vaak verweven met drugshandel. Tot slot wordt wereldwijd de biodiversiteit bedreigd door lucratieve illegale handel in fl a en fauna. Voor de OFGV speelt ondermijning met name een rol bij het toezicht. Toezichthouders die op controle gaan bij bedrijven dienen als de ogen en oren in het veld. Wanneer zij signalen opvangen die doen vermoeden dat er iets niet in de haak is, spelen zij dit door aan de betreffende (opsporings)instantie, gemeente of provincie. Een goede samenwerking, informatiedeling en gezamenlijke handhavingsacties verhogen de pakkans van ondermijnende milieucriminelen. Ontwikkelingen De afgelopen jaren zijn er verscheidene rapporten gepubliceerd over de aanpak van milieucriminaliteit in Nederland. Deze rapporten zijn: het CCV-rapport ‘De markt de baas’, ‘Kwaliteitsborging bij de uitvoering van VTH-taken’ en het tussenrapport van de Algemene Rekenkamer ‘Een onzichtbaar probleem’. Daarnaast adviseerde de commissie van Aartsen in 2021 over verbeteringen in toezicht en handhaving met ‘Om de leefomgeving’. Deze documenten belichten tal van knelpunten in de bestrijding van milieucriminaliteit. Het Dreigingsbeeld laat zien dat het tekort aan handhaving gelegenheid biedt voor milieudelicten, wat leidt tot ernstige schade voor zowel de samenleving als de leefomgeving. Milieucriminaliteit draagt vermoedelijk substantieel bij aan de totale milieuschade veroorzaakt door economische activiteiten. Het gaat om schade die voorkomen had kunnen worden als de milieuwetgeving was nageleefd, of schade waarvoor niet is betaald. Dit zijn dus onnodige schades die democratisch gezien als onacceptabel worden beschouwd. Dit alles heeft een urgentiebesef gecreëerd voor het verbeteren en versterken van het VTH-stelsel. Het Interbestuurlijk Programma VTH ontstaan, is van cruciaal belang bij de aanpak van milieucriminaliteit in Nederland. Doelstelling Het tegengaan van ondermijning en milieucriminaliteit door verbeterde detectie, preventie en handhaving. Beleidsterreinen Veiligheid Activiteiten Alle toezichthouders opleiden om ondermijning te signaleren. Samenwerking versterken tussen overheden waarbij de OFGV deelneemt aan interventies tegen ondermijning van partners. Het opleggen van sancties en maatregelen bij geconstateerde milieuovertredingen of ondermijnende milieuactiviteiten. Inzichtelijk maken van de omvang van het dreigingsbeeld en type milieucriminaliteit in Flevoland & Gooi en Vechtstreek. Indicatoren Aantal meldingen door de OFGV gerapporteerd. Alhoewel een toename of afname van het aantal meldingen niet direct iets zegt over de hoeveelheid of mate van ondermijnende milieucriminaliteit, geeft het wel inzicht in de zichtbaarheid ervan voor de toezichthouders van de OFGV. Ruimtelijke data van deze signalen en landelijke gegevens kunnen verder inzicht geven in het dreigingsbeeld van de regio. Aantal interventies van partners waar de OFGV aan deelneemt. Het aantal interventies vanuit de partners weerspiegelt de effectiviteit van het vinden van milieucriminaliteit. Een ruimtelijke analyse van deze interventies en van bovenstaande indicator zou mogelijk risicogebieden aan kunnen wijzen. Aantal bedrijven waar signalen van mogelijke ondermijning gevonden zijn. Een toename of afname van deze signalen zou een indicatie kunnen zijn van de mate van verwevenheid van deze vorm van milieucriminaliteit met legale bedrijvigheid. Ook hier zou een ruimtelijke analyse richting kunnen geven aan een risicogerichte opsporing door de daartoe bevoegde gezagen. Aantal afgewezen milieuvergunningen op grond van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob). Het aantal afwijzingen geeft inzicht in hoeverre milieucriminelen misbruik maken van vergunningen.

Rechtspraak bij dit artikel