Om de mogelijke vestiging van een coffeeshop aan preventief toezicht te onderwerpen moet een potentiële coffeeshophouder een vergunning voor het uitoefenen van een alcoholvrij bedrijf aanvragen op grond van de APV. Op grond van de ingediende aanvraag om een vergunning alcoholvrij bedrijf zal een onderzoek in het kader van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (hierna: Wet Bibob) plaatsvinden. Ook zittende coffeeshophouders kunnen aan een Bibob-toets onderworpen worden indien signalen of andere omstandigheden daar aanleiding voor geven. In beide gevallen geldt dat de coffeeshophouders verplicht zijn om mee te werken aan het Bibob-onderzoek8Op grond van artikel 4 Wet Bibob geldt dat het weigeren van het volledig invullen van het Bibob-vragenformulier, dan wel het aanleveren van aanvullend gevraagde informatie, wordt aangemerkt als ernstig gevaar als bedoeld in artikel 3, eerste lid Wet Bibob. Dit vormt een weigeringsgrond voor een aangevraagde, dan wel een intrekkingsgrond voor een bestaande beschikking..
De Wet Bibob is een bestuursrechtelijk instrument om te voorkomen dat de overheid criminele activiteiten faciliteert. Het bestuursorgaan kan een integriteitstoets uitvoeren, de Bibob-toets, om te beoordelen of partijen waar de gemeente bijvoorbeeld vergunningen aan verleent, integer zijn.
Het toepassingsbereik van de Wet Bibob binnen de gemeente Almere is vastgelegd in de gepubliceerde Beleidsregel Wet BIBOB gemeente Almere 2017 (of het daaropvolgende beleid). Coffeeshops vallen door de koppeling met de vergunning alcoholvrij bedrijf onder deze beleidsregel.
De Bibob-toets start met een eigen onderzoek door de burgemeester naar de aanvrager en diens zakelijke relaties met het uitreiken van het Bibob-vragenformulier. Indien het eigen onderzoek onvoldoende uitsluitsel geeft, of als daar aanleiding voor is, wordt advies opgevraagd bij het Landelijk Bureau Bibob (LBB), onderdeel van het ministerie van Justitie & Veiligheid. Het LBB heeft toegang tot open en gesloten bronnen en is daarom in staat diepgaander onderzoek naar de aanvrager en diens zakelijke relaties uit te voeren dan de burgemeester. De conclusie van het eigen onderzoek, alsmede het eventuele advies van het LBB, leveren drie mogelijke uitkomsten op, te weten: geen gevaar, mindere mate van gevaar of ernstig gevaar dat de beschikking (mede) zal worden gebruikt om a. uit gepleegde strafbare feiten verkregen of te verkrijgen, op geld waardeerbare voordelen te benutten of b. strafbare feiten te plegen. Naar aanleiding van de conclusie zal de vergunning worden verleend, verleend onder voorwaarden, geweigerd of ingetrokken in lijn met de Wet Bibob.
Het experiment heeft als doel de huidige achterdeurproblematiek aan te pakken. Echter, strafbare feiten die in de afgelopen jaren gepleegd zijn wegen ook mee bij de beoordeling van de Bibob-toets. Almere gaat hier pragmatisch mee om; een coffeeshop moet immers bevoorraad worden, maar tegelijkertijd moeten criminele invloeden wel buiten de deur gehouden worden. Daarom worden strafbare feiten die samenhangen met de achterdeurproblematiek per casus beoordeeld aan de hand van het evenredigheidsbeginsel, proportionaliteitsbeginsel en het samenhangcriterium.
Als de vergunning alcoholvrij bedrijf niet kan worden afgegeven, komt de potentiële coffeeshophouder niet in aanmerking voor een expliciete verklaring.