De Alcoholwet heeft zowel een gezondheids- als een openbare orde en veiligheidsperspectief. Het doel van de gemeente is om door middel van naleving van de wet bij te dragen aan het voorkomen van gezondheidsschade en verstoringen van de openbare orde. Sinds 1 januari 2013 is de gemeente verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de wet en heeft daarmee een belangrijk instrument in handen. Onderzoek laat zien dat handhaving noodzakelijk is om het gewenste effect te bereiken van maatregelen, zoals de leeftijdsgrens voor alcohol en het verbod op doorschenken (Babor e.a., 2010).
Handhavingsprioriteiten
De focus van het toezicht ligt op de leeftijdsgrens. Het betreffen de volgende bepalingen:
Leeftijdsgrens 18 jaar
Artikel 20 lid 1 Alcoholwet. Het is verboden bedrijfsmatig of anders dan om niet alcoholhoudende drank te verstrekken aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Eveneens daaronder begrepen het verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van 18 jaar of ouder, welke kennelijk bestemd is voor een persoon van wie de leeftijd niet is vastgesteld.
Artikel 45 Alcoholwet. Het is verboden om alcohol op publiek toegankelijke plaatsen aanwezig te hebben voor personen onder de 18 jaar.
Artikel 45a lid 1 Alcoholwet. Het is voor volwassenen verboden om op publiek toegankelijke plaatsen anders dan bedrijfsmatig, alcohol te verstrekken aan een persoon die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt. Ook wel bekend als wederverstrekking.
Controles
Risicogestuurd toezicht
De toezichtcapaciteit van de gemeente wordt zo efficiënt mogelijk ingezet. Risicogestuurd toezicht vormt daarbij het uitgangspunt. Op basis van een risicoanalyse wordt voor elk verkooppunt van alcoholhoudende drank een risicoscore bepaald. Deze score is gebaseerd op het type bedrijf, risico’s voor de omgeving, meldingen, naleving en gedrag van de ondernemer. Bedrijven met nagenoeg geen risico worden minder gecontroleerd. Bedrijven met een hogere risicoscore worden vaker gecontroleerd.
Er is een risicoanalyse uitgevoerd, zie bijlage 1. Bij een score van 1 tot en met 5 is sprake van nagenoeg geen risico. Bij een score van 6 tot en met 10 van een beperkt risico en bij een score van 11 tot en met 15 van een permanent risico. De plekken waar sprake is van een permanent risico worden aangemerkt als hotspots. Hotspots zijn dus de locaties waar veel jongeren onder de 18 jaar komen en alcohol proberen te kopen.
De volgende hotspots zijn op basis van de risicoanalyse vastgesteld:
Cafés
Sportkantines
Evenementen
Cafetaria
Basiscontrole
De basiscontrole vindt plaats bij inrichtingen die alcohol mogen verkopen, met of zonder alcoholvergunning. Ook bij inrichtingen waar een alcohol verkoopverbod geldt kan een basiscontrole worden uitgevoerd. De controle richt zich op de vergunning bepalingen of het alcoholverbod.
Controle op leeftijdsgrens
Gestreefd wordt naar een controlefrequentie van 4 keer in de periode van 2024 tot en met 2027 voor de hotspots. Voor alcoholverstrekkers met een beperkt risico wordt gestreefd naar een controlefrequentie van 2 keer in de periode van 2024 tot en met 2027. Deze controles worden gedaan om de naleving effectief te beïnvloeden. Alcoholverstrekkers met nagenoeg geen risico worden niet actief gecontroleerd, uitsluitend op basis van klachten of meldingen. De controles worden uitgevoerd in burgerkleding. De controles zullen met name in de weekenden plaatsvinden, tenzij de risicoanalyse anders bepaalt.
Uitvoering controles
Het aantal controles (risico gestuurd toezicht, de basiscontroles en de controle op leeftijd) dat jaarlijks wordt uitgevoerd, wordt opgenomen in het uitvoeringsprogramma VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving). Welke inrichtingen en evenementen hierbij gecontroleerd worden, wordt ingevuld naar aanleiding van het aantal uit te voeren controles, zoals opgenomen in het uitvoeringsprogramma.
Toezichtcapaciteit
De toezichtcapaciteit wordt binnen de Samenwerking Kempengemeenten georganiseerd. Voor de gemeente Bergeijk is 64 uur beschikbaar voor controle op de Alcoholwet. Dit is exclusief de uren die beschikbaar zijn voor controle op de inrichtingseisen bij een alcoholvergunning.
Sanctiemaatregelen
De Algemene wet bestuursrecht en andere wetten (waaronder de Alcoholwet) geven aan welke sancties het bevoegde gezag kan inzetten tegen het voorkomen of voortduren van overtredingen. Deze zijn:
Opleggen van een last onder bestuursdwang, waarbij door feitelijk handelen de overtreding door of namens de gemeente ongedaan wordt gemaakt (artikel 125 van de Gemeentewet; afd. 5.3 Awb). Hieronder valt ook het sluiten en verzegelen van gebouwen en terreinen. De kosten van het toepassen van bestuursdwang kunnen worden verhaald op de overtreder;
Opleggen van een last onder dwangsom, waarbij onder dreiging van het invorderen van een geldbedrag de overtreding ongedaan moet worden gemaakt en/of voortduring en herhaling moet worden voorkomen. De last kan ook preventief worden opgelegd (afd. 5.4 Awb);
(Tijdelijke) sluiting van de inrichting ingevolge de Algemene Plaatselijke Verordening, de Alcoholwet en artikel 174 Gemeentewet;
Ontzeggen van de toegang tot de ruimte indien in strijd met de Alcoholwet alcoholhoudende drank wordt verstrekt (artikel 36 Alcoholwet);
Intrekken van de vergunning ingevolge de APV en/of de Alcoholwet;
Opleggen van een bestuurlijke boete (artikel 44a Alcoholwet);
Schorsen van de Drank- en Horecavergunning (artikel 32 Alcoholwet).
Daarnaast kan op basis van een aantal artikelen in de Alcoholwet strafrechtelijk worden opgetreden door middel van het opmaken van een proces-verbaal.
Let op: niet alle genoemde sancties mogen gelijktijdig worden toegepast. Hiervoor moet naar de wettelijke mogelijke samenloop van sancties gekeken worden (onder andere Awb en Alcoholwet). Het toepassen van maatregelen ter handhaving van de openbare orde valt onder de Gemeentewet.
Sanctiestrategie
Voor de opbouw van de sanctiestrategie is zowel het gezondheidsperspectief als het openbare orde en veiligheidsperspectief van de Alcoholwet leidend. Op basis hiervan zijn de bepalingen uit de Alcoholwet ingedeeld in drie risico-categorieën:
Categorie 0
Overtredingen van bepalingen in deze categorie zijn ernstige overtredingen, die direct van invloed zijn op de gezondheid (van jongeren) en/of openbare orde.
Categorie 1
Overtredingen van bepalingen in deze categorie zijn ernstige overtredingen, maar er is geen sprake van een acute (gevaar)situatie.
Categorie 2
Overtredingen van bepalingen in deze categorie zijn van minder ernstige aard. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om administratieve vereisten.
Bij iedere categorie hoort een bepaald sanctiestappenplan. Dat wil zeggen dat elke categorie een eigen sanctieopbouw heeft, waarbij de overtredingen van bepalingen in een hogere categorie zwaarder bestraft worden. Kortom, op overtredingen die direct van invloed zijn op de gezondheid of de openbare orde (zoals de leeftijdsgrens en dronkenschap) wordt zwaarder ingezet dan administratieve overtredingen. Gehandeld wordt conform het volgende stappenplan:
Overtreding
Acties
Categorie 0
Direct toepassen bestuursdwang
Geen begunstigingstermijn
Afschrift aan politie
Categorie 1
Bestuurlijke waarschuwing - Voornemen met hersteltermijn bekend maken - Termijn zienswijze bekend maken - Afschrift aan politie
Indien niet tijdig hersteld:
Sanctiebeschikking (opleggen last onder dwangsom / bestuursdwang) en afschrift aan politie
Indien niet tijdig hersteld:
Verbeuren en innen dwangsom / uitvoering bestuursdwang
Categorie 2
Brief met hersteltermijn
Indien niet tijdig hersteld:
Bestuurlijke waarschuwing - Voornemen met hersteltermijn bekend maken - Termijn zienswijze bekend maken - Afschrift aan politie
Indien niet tijdig hersteld:
Sanctiebeschikking (opleggen last onder dwangsom / bestuursdwang) en afschrift aan politie
Indien niet tijdig hersteld:
Verbeuren en innen dwangsom / uitvoering bestuursdwang
Als toevoeging op de bovenstaande strategie wordt vermeld dat hiernaast ook in veel gevallen het instrument “bestuurlijke boete” ingezet kan worden. Deze strategie is ook gebruikt in de uitgewerkte sanctiestrategie voor de handhaving van alcohol met betrekking tot jongeren en is onderdeel van het “Alcohol- en Horecasanctiebeleid gemeente Bergeijk” en sinds 16 december 2015 van kracht (zie bijlage 2).
Hoofdstuk 4
Artikel 4.4
Toezicht en handhaving
Onderdeel van Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Bergeijk 2024-2027