Burgerlijk Wetboek
Het Burgerlijk Wetboek (BW) beschrijft, onder meer, de rechten en plichten van (grond)eigenaren en beheerders en van partijen die een overeenkomst of contract zijn aangegaan (Boek 6, artikel 162).
Zorgplicht
Het BW heeft, door het benoemen van de ‘zorgplicht’, directe invloed op de omgang met veiligheidsrisico’s bij bomen en op de uitvoering van werkzaamheden aan bomen. De zorgplicht verplicht een boomeigenaar om zijn bomen zorgvuldig te (laten) beheren, zodat hiermee de veiligheid van de (openbare) ruimte rond de bomen gegarandeerd is.
Erfgrens
In Boek 5, artikel 42, zijn zaken vastgelegd rondom de erfgrens (‘burenrecht’) en het voorkomen van bomen op of nabij de erfgrens. In Zoeterwoude is dit verder aangescherpt. Voor bomen hoger dan 6 meter is de afstand tot de erfgrens 2 meter. Voor bomen tot 6 meter is de afstand tot de erfgrens 1 meter. Voor heggen en heesters is de afstand 0,5 meter.
Omgevingswet
Omgevingsvisie
Het Rijk en de provincies stelden elk een omgevingsvisie op. De oude rijks- en provinciale natuurvisie is hierin opgenomen. Doel is het behouden en versterken van de biologische diversiteit, het beschermen van waardevolle landschappen (cultuurhistorisch) en het toepassen van duurzaam beheer bij houtopstanden. De omgevingsvisie is richtinggevend voor de Omgevingsplannen van provincies, waterschappen en gemeenten.
Bescherming van soorten en gebieden
De basis wordt gevormd door de Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn (hogere Europese regelgeving), aangevuld met specifieke Nederlandse soorten. De oude Flora- en faunawet is grotendeels overgenomen in de nieuwe wet. De lijsten van beschermde soorten zijn wel aangepast. Voor deze beschermde soorten én voor de beschermde gebieden geldt een verbod op verstoring, vernieling, doding en verhandeling.
Er is een aantal uitzonderingen en mogelijkheden voor ontheffing. Dit is van belang bij praktisch alle werkzaamheden aan en rond bomen. Grenzend aan het grondgebied van Zoeterwoude zijn diverse Natura 2000-gebieden aangewezen. Delen van de polders vallen binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Ook zijn een weidevogelgebied en een ecologische verbindingszone aangewezen.
De gemeente kent drie kerngebieden van het NNN binnen haar gemeentegrenzen, dit zijn:
De Elfenbaan, langs de N11;
Het populierenbosje langs de Weipoortse Vliet;
Het gebied bij de Noord Aa.
Verder zijn in de Verordening Ruimte ook de ecologische verbindingen langs de ‘Steilrand’ en het Zwetslootpad aangemerkt (zie de kaart hiernaast).
EHS en verbindings-zones, Bron: Verordening ruimte EHS
Bescherming van houtopstanden
Houtopstanden die beschermd zijn onder de rijksregels bestaan uit een met bomen beplant oppervlak van 10 are of meer, of een rijbeplanting van meer dan 20 bomen. In de praktijk geldt een meldingsplicht of een kapmelding bij het kappen van bomen in een houtopstand. Ook moet het perceel binnen drie jaar opnieuw zijn ingeplant.
De rijksregels gelden niet voor:
Houtopstanden op erven en in tuinen.
Wegbeplantingen en eenrijige beplantingen langs landbouwgronden die bestaan uit niet-geknotte wilgen en populieren.
Grienden en hakhout dat periodiek wordt gekapt.
Vruchtbomen en windschermen rond boomgaarden.
Fijnsparren, geteeld als kerstbomen.
Dunning als verzorgingsmaatregel van de overblijvende houtopstand.
Vellingswerkzaamheden voor de uitvoering van een bestemmingsplan.
Nationale monumentale bomen (Bomenstichting)
Monumentale bomen uit het landelijk register van monumentale bomen van de landelijke Bomenstichting hebben niet automatisch een beschermde status. Elke gemeente kan daar haar eigen keuze in maken. In Zoeterwoude is één (private) boom door de Bomenstichting aangewezen als monumentaal. Het gaat om een witte paardenkastanje van ongeveer 130 jaar oud aan de Zuidbuurtseweg 33.
Hoofdstuk 1 › Paragraaf 1.1
Artikel 1.1.1
Nationale wetgeving
Onderdeel van Bomenbeleidsplan Zoeterwoude 2024