De ruimte om op gemeentelijk niveau beleid vast te stellen over zondagsrust en activiteiten op zondag wordt ingekaderd door regelgeving van de Rijksoverheid. Op nationaal niveau zijn er verschillende wetten/besluiten met een algemene strekking, die gezamenlijk een juridisch kader vormen over wat wel en niet is toegestaan op zondag. De belangrijkste (landelijke) wetten die regels bevatten voor de zondag zijn de volgende.
Algemene termijnenwet
In deze wet wordt aangegeven dat algemeen erkende feestdagen zijn: de Nieuwjaarsdag, de Christelijke tweede Paas- en Pinksterdag, de beide Kerstdagen, de Hemelvaartsdag, de dag waarop de verjaardag van de Koning wordt gevierd en de vijfde mei. Ook de Goede vrijdag is aan dit rijtje toegevoegd. In bijzondere wetten worden soms weer andere dagen/tijdstippen aangewezen waarvoor speciale regels gelden: zo wordt er bijvoorbeeld in de Winkeltijdwet bepaald dat winkels dicht moeten zijn op Nieuwjaarsdag, op Goede Vrijdag na 19 uur, op tweede Paasdag, op Hemelvaartsdag, op tweede Pinksterdag, op 24 december na 19 uur, op eerste en tweede Kerstdag en op 4 mei na 19 uur.
Arbeidsomstandighedenwet
De Arbeidstijdenwet geeft regels voor werktijden, pauzes en rusttijden van werknemers. Met deze regels wil de Rijksoverheid werknemers beschermen tegen te lange werkdagen. Maar ook de combinatie van werk, privé en zorgtaken gemakkelijker maken. Een werknemer hoeft niet op zondag te werken, behalve als dat vooraf met de werkgever is afgesproken en als dit nodig is voor het werk, bijvoorbeeld als de werknemer bij de politie of in een ziekenhuis werkt. De werknemer heeft recht op een aantal vrije zondagen per jaar.
Besluit bouwwerken leefomgeving (Omgevingswet)
Uit artikel 7.17 (geluidhinder) van het Besluit bouwwerken leefomgeving (voorheen Bouwbesluit) blijkt dat bedrijfsmatige bouw- of sloopwerkzaamheden op werkdagen en op zaterdag tussen 07.00 uur en 19.00 worden uitgevoerd. Het artikel bevat ook geluidsnormen waaraan die werkzaamheden moeten voldoen.
Op zondag mag dus niet (bedrijfsmatig) worden gebouwd of gesloopt. Het college kan toestemming verlenen om van dit verbod af te wijken.
Burgerlijk Wetboek en Besluit Burgerlijke Stand 1994
In het Burgerlijk Wetboek is bepaald dat het college de uren, waarop elk bureau van de burgerlijke stand dagelijks voor het publiek geopend zal zijn, bepaalt. Daarbij wordt, ten einde de werkzaamheden van de ambtenaren van de burgerlijke stand op die dagen zoveel mogelijk te beperken, een afzonderlijke regeling getroffen voor de zaterdag, de zondag, de algemeen erkende feestdagen en de overige daarvoor door het college aan te wijzen dagen, waarop gemeentelijke diensten niet of slechts gedeeltelijk zijn geopend.
Dienstenwet
Als het gaat om de verkoop van goederen en diensten, dan is Europese Dienstenrichtlijn en de Dienstenwet van toepassing (ook al is er geen sprake van grensoverschrijdend verkeer). Dit betekent onder meer dat als uitgangspunt geldt dat beperkingen die worden opgelegd aan ondernemers alleen zijn toegestaan als daarvoor een “dwingende reden van algemene belang” geldt. De gemeenten mag zich niet bemoeien met economische motieven (bijvoorbeeld de vraag of er wel behoefte bestaat aan een bepaalde winkel), maar de zondagsrust is wel aangemerkt als zijnde en dwingende reden van algemeen belang. Met andere woorden: op basis van de zondagsrust mag de gemeente beperkingen opleggen aan aanbieders van goederen en diensten.
Wet op de Lijkbezorging
Deze wet schrijft voor dat tenminste elke dag welke geen zondag of algemeen erkende feestdag is, gelegenheid wordt gegeven om te begraven op gemeentelijke begraafplaatsen.
Wet op de openbare manifestaties (Wom)
Het recht tot het belijden van godsdienst of levensovertuiging en het recht tot vergadering en betoging zijn grondrechten. Op basis van de Wom kunnen wel bepaalde beperkingen worden opgelegd. Zo heeft de gemeenteraad de mogelijkheid om in een verordening op te nemen dat bij een religieuze bijeenkomst (bijv. evangelische bijeenkomst in een tent) of betoging vooraf een kennisgeving wordt gedaan.
De Hoeksche Waard heeft dit geregeld in artikel 2.3 APV. Het verbod van artikel 3 Zondagswet (geluid om meer dan 200 meter hoorbaar) geldt niet voor religieuze bijeenkomsten. Wel kan de burgemeester hieraan beperkingen opleggen op grond van artikel 5 Wom.
Artikel 10 van de Wom staat klokgelui ter gelegenheid van godsdienstige en levensbeschouwelijke plechtigheden en lijkplechtigheden, alsmede oproepen tot het belijden van godsdienst of levensovertuiging, toe. In dit artikel is ook opgenomen dat de gemeenteraad bevoegd is daarover regels te stellen met betrekking tot de duur en het geluidsniveau. De gemeenteraad kan het dus niet verbieden, maar wel beperken in tijd of geluidssterkte.
Winkeltijdenwet (inclusief Vuurwerkbesluit)
De landelijke Winkeltijdenwet is heel helder: alle winkels moeten op zondagen, feestdagen en ’s- nachts (tussen 22.00 uur en 06.00 uur) gesloten zijn. In het landelijke Vrijstellingsbesluit Winkeltijdenwet zijn bepaalde winkels opgenomen die niet onder dat verbod vallen. Het gaat hier bijvoorbeeld om apotheken, benzinestations, winkels in stations en luchthavens, tijdschriftkiosken, enz. .
Gemeenteraden hebben de mogelijkheid om in een lokale Winkeltijdenverordening af te wijken van de verboden in de Winkeltijdenwet. Veel gemeenten hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt, ook de Hoeksche Waard.
In de Winkeltijdenverordening gemeente Hoeksche Waard 2021 zijn de tijden die in de oude verordeningen van de voormalige gemeenten stonden in één verordening geplaatst. Inhoudelijk is er dus niets veranderd ten opzichte van de situatie van vóór de herindeling. Dit betekent dat er momenteel verschillen zijn tussen de kernen wat betreft openstelling op zon- en feestdagen.
Ook het landelijke Vuurwerkbesluit regelt iets over de verkoop van consumentenvuurwerk aan particulieren: vuurwerk mag alleen worden verkocht op 29, 30 en 31 december, maar verkoop van vuurwerk op zondag is niet toegestaan. Valt één van die drie dagen op een zondag, dan geldt 28 december als (extra) verkoopdag. Voor alle duidelijkheid: dit vuurwerkverkoopverbod geldt ook als de gemeente zondagsopenstelling van winkels mogelijk heeft gemaakt. Vuurwerk áfsteken op zondag mag overigens wel. Het college kan op grond van artikel 2.73 van de APV gebieden aanwijzen waar geen vuurwerk mag worden afgestoken (bijvoorbeeld nabij kerken).
Zondagswet
In de Zondagswet wordt onder meer het volgende bepaald:
Het is verboden op zondag in de nabijheid van kerken of andere gebouwen voor de openbare eredienst in gebruik, zonder strikte noodzaak gerucht te verwekken, waardoor de godsdienstoefening wordt gehinderd (art.2 Zondagswet). Dit verbod geldt ook voor de tweede Paas-, Pinkster- en Kerstdag , de goede Vrijdag en nieuwjaarsdag.
Het is verboden op zondag zonder strikte noodzaak gerucht te verwekken, dat op een afstand van meer dan 200 meter van het punt van verwekking hoorbaar is. (art. 3 Zondagswet). De burgemeester kan ontheffing verlenen hiervoor voor de tijd na 13.00 uur. Ook kan de gemeenteraad regels stellen hierover.
Het is verboden op zondag voor 13.00 uur openbare vermakelijkheden te houden, daartoe gelegenheid te geven of daaraan deel te nemen. De burgemeester kan hiervan ontheffing verlenen. De raad kan regels stellen. (Art. 4 Zondagswet).
Het is verboden op zondag voor 13.00 uur optochten of bijeenkomsten op openbare plaatsen te houden, daartoe gelegenheid te geven, of daaraan deel te nemen. Dit geldt niet voor kerkdiensten en wandeltochten. (Art. 5 Zondagswet).
Het is verboden op zondag zonder genoegzame reden de openbare rust door arbeid in beroep of bedrijf te verstoren. (Art. 6 Zondagswet).
Gemeenten mogen geen verboden invoeren voor sportbeoefening of andere vormen van ontspanning op zondag die niet beschouwd moeten worden als openbare vermakelijkheid. (Art. 7 Zondagswet).
Evenementen op zondag na 13.00 uur kunnen zonder ontheffing Zondagswet worden gehouden. De gemeenteraad kan echter bepalen bij verordening dat voor (bepaalde) evenementen na 13.00 uur ook een ontheffing nodig is (artikel 4).
Strafrechtelijke handhaving van de Zondagswet vindt zelden plaats. Met andere woorden: veroordelingen door de strafrechter voor het overtreden van de Zondagswet zijn er niet of nauwelijks. In het bestuursrecht speelt de Zondagswet echter een meer prominentere rol: vooral bij het verlenen van evenementenvergunningen voor activiteiten op zondag voor 13.00 uur komt dit in de rechtspraak aan de orde. Voor Hemelvaartsdag en eerste Kerstdag gelden dezelfde regels als voor de zondag (artikel 1 Zondagswet).
Algemene Plaatselijke Verordening (APV) gemeente Hoeksche Waard
De APV is te beschouwen als een lokale wet: In de APV staan diverse bepalingen die zaken op lokaal niveau regelen. Een verbod op bepaalde activiteiten op zondag komt in de APV op een aantal plekken voor, bijvoorbeeld het verbod te collecteren en te venten op zondag (artikel 5:13 en 5.15).
Openingstijden van de horeca worden ook geregeld in de APV (artikel 2.29). Het is niet toegestaan om op basis van de Zondagswet openingstijden van horeca aan banden te leggen. De APV schrijft daarnaast voor dat voor het houden van een evenement een vergunning nodig is van de burgemeester (voor een klein evenement kan volstaan worden met een melding). Indien het evenement plaatsvindt op zondag vóór 13.00 uur, is ook een ontheffing Zondagswet nodig. Indien het evenement op zondag geluid produceert dat op meer dan 200 meter hoorbaar is, dan is ook een ontheffing nodig van de burgemeester. Een dergelijke ontheffing kan alleen worden afgegeven voor zondag na 13.00 uur.
In artikel 4:6 APV (overige geluidhinder) staat dat het verboden is buiten een inrichting op een zodanige wijze toestellen of geluidsapparaten in werking te hebben of handelingen te verrichten dat voor een omwonende of voor de omgeving geluidhinder wordt veroorzaakt. In lid 6 staat echter dat dit verbod niet van toepassing is op geluid veroorzaakt door kerkklokken vanuit bestaande kerkgebouwen.
Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen Hoeksche Waard 2024
In de Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen Hoeksche Waard 2024 is aangegeven (in artikel 7) dat op zondagen en algemeen erkende feest- en gedenkdagen (Nieuwjaarsdag, Tweede Paasdag, Tweede Pinksterdag, Hemelvaartsdag, beide Kerstdagen en Koningsdag) er geen begravingen, bijzettingen of bezorgingen van as plaat vinden. De verordening biedt geen mogelijkheid voor het college om hiervan ontheffing te verlenen.
CAO gemeenteambtenaren 2024/2025
De CAO voor gemeenteambtenaren bepaalt in artikel 5.3 dat de werknemer niet werkt op zaterdag, zondag en feestdagen, tenzij bedrijfs- of dienstbelangen dit noodzakelijk maken. Per jaar mag een gemeentelijke medewerker op maximaal 26 zondagen werken. Bij de vaststelling van de werktijden van de werknemer wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met religieuze feestdagen en de wekelijkse religieuze rustdag van de werknemer. Er zijn door het college geen lokale aanvullende regels vastgesteld over het werken op zondag.
Detailhandelsvisie Gemeente Hoeksche Waard (vastgesteld op 21 september 2021)
De visie betreft het toetsingskader bij initiatieven en is de onderlegger voor het Omgevingsplan. Met deze visie geeft de gemeente duidelijkheid aan winkeliers en investeerders waar zij een winkel kunnen starten en waar juist niet.
Raadsbesluit d.d. 18 juni 2024 over “Adviesnota Rust en Activiteiten op Zondag”
Op 18 juni 2024 heeft de gemeenteraad het geamendeerde voorstel “Adviesnota Rust en Activiteiten op Zondag” aangenomen. Ten aanzien van de winkeltijden is gekozen voor scenario 1a: alle winkels in de Hoeksche Waard op zondag open van 12.00 – 17.00 uur.
Ten aanzien van de evenementen heeft de raad gekozen voor scenario 1: op termijn regels opnemen in het door het college en de burgemeester nog op te stellen evenementenvergunningenbeleid.
Reglement burgerlijke stand Hoeksche Waard
In dit reglement is bepaald dat het bureau van de burgerlijke stand voor het trouwen is geopend op maandag tot en met zaterdag tussen 09.00-21.00 uur. Op zon- en feestdagen is er dus geen openstelling en worden er ook geen huwelijken voltrokken. Onder feestdagen worden hier verstaan: Nieuwjaarsdag, Tweede Paasdag, Tweede Pinksterdag, Eerste en Tweede Kerstdag, Hemelvaartsdag, Koningsdag, Bevrijdingsdag en Goede Vrijdag. Artikel 3 van de Algemene Termijnenwet stelt een aantal dagen per jaar gelijk aan feestdagen. Het gaat dan in de meeste gevallen om een vrijdag na een feestdag of een maandag na kerst. Op deze dagen kunnen er dus ook geen huwelijken plaatsvinden.
Winkeltijdenverordening gemeente Hoeksche Waard 2021
De huidige situatie met betrekking tot de winkeltijden is beoordeeld aan de hand van de geldende Winkeltijdenverordening. Deze verordening heeft als doel om de openingstijden van winkels te reguleren en te controleren. Het beleid dat in deze nota wordt uiteengezet, is het besluit dat de gemeenteraad op18 juni 2024 ten aanzien van winkeltijden heeft genomen. Dit besluit wordt verwerkt in de nieuwe Winkeltijdenverordening.
Deze nieuwe verordening zal de bestaande vervangen en zal de meest recente beleidsbeslissingen en -richtlijnen bevatten. Het doel is om een evenwichtige en effectieve regeling te bieden die rekening houdt met de belangen van zowel de winkeliers als de consumenten.
We gebruiken noodzakelijke cookies voor je account en beveiliging. Voor anonieme gebruiksstatistieken (Google Analytics) vragen we je toestemming. Meer over cookies