Volgens artikel 4:21 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is een subsidie een financiële bijdrage van een bestuursorgaan aan een aanvrager voor specifieke activiteiten, zonder dat daar een directe betaling voor geleverde goederen of diensten tegenover staat.
Bij inkoop (overheidsopdracht) gaat het om een schriftelijke overeenkomst tussen een of meer ondernemers en een of meer overheidsinstellingen. Deze overeenkomst is bindend en heeft betrekking op de uitvoering van werken, de levering van producten of de verlening van diensten.
Subsidie en inkoop (overheidsopdracht) zijn beide financiële instrumenten. Welke van de twee moet worden toegepast, hangt af van de specifieke situatie en omstandigheden. Dit is belangrijk omdat bij inkoop de Aanbestedingswet van toepassing is. De jurisprudentie biedt een ruime en functionele uitleg, waardoor het onderscheid niet altijd even duidelijk is. De volgende vijf vragen kunnen helpen bepalen of er sprake is van een subsidie of een overheidsopdracht:
Hoeveel invloed wordt er door de aanbestedende dienst uitgeoefend op de activiteiten of de ontvanger?
Bij wie ligt het initiatief, bij de aanbestedende dienst of bij de subsidieontvanger?
Wordt een algemeen belang gediend of het belang van de aanbestedende dienst?
Worden er commerciële activiteiten verricht? Wordt er bijvoorbeeld winst gemaakt?
Zijn er derden betrokken bij de uitvoering van de activiteiten?
Voor ieder beleidsdoel moet worden afgewogen welk instrument, subsidie of inkoop, het meest geschikt is om het beoogde doel te realiseren, tenzij de gemeente besluit de opdracht zelf uit te voeren.
Tabel 1: Verschillenkader tussen subsidie en inkoop (overheidsopdracht
Subsidie
Inkoop
Algemene wet bestuursrecht 4:21
Burgerlijk wetboek 6:213
De aanspraak op financiële middelen, door eenbestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, andersdan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten
Een overeenkomst in de zin van deze titel is een meerzijdige rechtshandeling, waarbij een of meer partijen jegens een of meer andereeen verbintenis aangaan
Aanspraak op financiële middelen
Een wilsovereenstemming van 2 of meer partijen
Bestuursorgaan verstrekt vanwege het publiekebelang
Bepaalde activiteiten door aanvrager andersdan geleverde goederen/diensten
Uit te voeren werkenof leveren van producten of diensten
Geen afdwingbare tegenprestatie: worden de activiteiten niet uitgevoerd dan wordt de subsidie teruggevorderd
Er is een juridisch afdwingbare tegenprestatie
Subsidie wordtverleend via een individuele beschikking
Partijen gaan wederzijdse verplichtingen aan en tekenen contract
Als hulpmiddel om tot dit besluit te komen, is het afwegingskader subsidie vs. inkoop opgesteld, dat als bijlage bij deze nota is gevoegd. Deze praktische werkinstructie is een uitwerking van het afwegingskader. Door het beantwoorden van zeven vragen kan de ambtenaar van de gemeente bepalen of er voor subsidie of een overheidsopdracht gekozen moet worden.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.5
Verschil tussen subsidie en inkoop (overheidsopdracht)
Onderdeel van Raamwerk Subsidies Hollands Kroon 2025 – 2028