De Alcoholwet heeft zowel een gezondheids- als een openbare orde en veiligheidsperspectief. Het doel van de gemeente is om door middel van naleving van de wet bij te dragen aan het voorkomen van gezondheidsschade en verstoringen van de openbare orde. Sinds 1 januari 2013 is de gemeente grotendeels verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de wet en heeft daarmee een belangrijk instrument in handen. Onderzoek[1] laat zien dat handhaving noodzakelijk is om het gewenste effect te bereiken van maatregelen zoals de leeftijdsgrens voor alcohol en het verbod op doorschenken.
Handhavingsprioriteiten
De focus van het toezicht ligt op de leeftijdsgrens en weder verstrekking, het voorkomen van dronkenschap en het beheersen van de beschikbaarheid. Het betreft de volgende bepalingen:
Leeftijdsgrens 18 jaar
Artikel 20, lid 1 Alcoholwet. Oftewel het bedrijfsmatig of anders dan om niet verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Eveneens wordt begrepen het verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van 18 jaar of ouder, welke kennelijk bestemd is voor een persoon van wie de leeftijd niet is vastgesteld.
Artikel 45, Alcoholwet. Het verbod op het aanwezig hebben van alcohol onder de 18 jaar op voor publiek toegankelijke plaatsen.
Artikel 45a, lid 1 Alcoholwet. Het verbod voor volwassenen om op publiek toegankelijke plaatsen anders dan bedrijfsmatig alcohol te verstrekken aan een persoon die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt, ook bekend als wederverstrekking.
Dronkenschap/doorschenken
Artikel 20, lid 4 Alcoholwet. Het verbod om personen in kennelijke staat van dronkenschap toe te laten in een horecabedrijf, op het terras of in een slijtersbedrijf.
Artikel 20, lid 5 Alcoholwet. Het verbod om in kennelijke staat dienst te doen in een horecabedrijf, op het terras of in een slijtersbedrijf
Beheersen beschikbaarheid/voorkomen blurring
Artikel 25, lid 1 Alcoholwet. Verbod op het aanwezig hebben van alcoholhoudende drank in een voor het publiek (niet) toegankelijke ruimte, niet zijnde een slijtersbedrijf, horecabedrijf of een ruimte waarin rechtmatig alcohol aan particulieren wordt verstrekt voor gebruik elders dan ter plaatse.
Artikel 25, lid 2 Alcoholwet. Toestaan dat alcoholhoudende drank wordt genuttigd in een voor het publiek toegankelijke ruimte, niet zijnde een horecabedrijf of het laten proeven in een slijtersbedrijf op verzoek van een klant.
Controles
Risicogestuurd toezicht
De toezichtcapaciteit van de gemeente wordt zo efficiënt mogelijk ingezet. Risicogestuurd toezicht vormt daarbij het uitgangspunt. Op basis van een jaarlijkse risicoanalyse wordt voor elk verkooppunt van alcoholhoudende drank een risicoscore bepaald. Deze score is gebaseerd op het type bedrijf, risico’s voor de omgeving, meldingen, naleving en gedrag van de ondernemer. Bedrijven met nagenoeg geen risico worden minder gecontroleerd. Bedrijven met een hogere risicoscore worden vaker gecontroleerd.
Basiscontrole
Om effectief toezicht te kunnen houden op wet- en regelgeving is het zaak dat de vergunningen actueel zijn. Met een basiscontrole wordt jaarlijks vastgesteld of de vergunning nog op orde is en of aan de globale vereisten wordt voldaan. Denk hierbij aan de aanwezigheid van de leidinggevende. Basiscontroles worden onaangekondigd uitgevoerd in uniform of burgerkleding.
Controle op de leeftijdsgrens en dronkenschap
Hotspotlocaties met een beperkt of permanent risico worden minimaal twee keer per jaar gecontroleerd. Er wordt gestreefd naar een controlefrequentie van vier keer per jaar. Verkooppunten met nagenoeg geen risico zullen relatief minder vaak gecontroleerd worden. De controles worden uitgevoerd op momenten dat er naar verwachting veel jongeren aanwezig zijn. Deze momenten zijn bekend op basis van eerdere controles of naar aanleiding van meldingen of klachten.
Voor de inspectie op dronkenschap wordt samengewerkt met de politie. De burgemeester kan op basis van de gemeentelijk toezichthouder handhavend optreden tegen overtreding van artikel 20 lid 4 en 5 (aanwezigheid toestaan aan dronken personen en onder invloed dienst doen). Handhaving met betrekking tot het doorschenken aan dronken personen (artikel 252 Wetboek van Strafrecht) is voorbehouden aan de politie. Voor de veiligheid van de gemeentelijke toezichthouders maakt de gemeente afspraken met de politie over gezamenlijke controles en ondersteuning op afroep bij risicovolle situaties.
Sanctiestrategie
Elke overtreding die geconstateerd is dient in beginsel te leiden tot handhavend optreden. Voor de opbouw van de sanctiestrategie is zowel het gezondheidsperspectief als het openbare orde en veiligheidsperspectief uit de Alcoholwet leidend. Op basis hiervan zijn de bepalingen uit de Alcoholwet ingedeeld in drie risico-categorieën (A, B en C), waarbij de overtredingen van bepalingen in een hogere categorie zwaarder bestraft worden.
Voor overtredingen in categorie A geldt een mild handhavingsregime waarbij in ieder geval eerst een waarschuwing wordt gegeven.
Voor overtredingen in categorie B geldt een normaal handhavingsregime waarbij in principe eerst een waarschuwing wordt gegeven.
Voor overtredingen in categorie C geldt een streng handhavingsregime waarbij direct handhavend wordt opgetreden.
Kortom, op overtredingen die direct van invloed zijn op de gezondheid of de openbare orde (zoals de leeftijdsgrens en dronkenschap) wordt zwaarder ingezet dan administratieve overtredingen. Na het opleggen van een sanctie volgt op korte termijn een herinspectie.
De burgemeester is bevoegd om in bijzondere situaties en wanneer de aard en omstandigheden dit vereisen gemotiveerd af te wijken van de sanctiestrategie (4:84 Awb).
Voor het vaststellen van beleid omtrent handhaving is voor wat betreft de Alcoholwet de burgemeester het bevoegd gezag. Omdat het huidige handhavingsbeleid inmiddels verouderd is zal de burgemeester - binnen de kaders gesteld door de gemeenteraad in dit plan - op termijn een nieuw handhavingsbeleid gericht op de Alcoholwet en eventueel aanverwante wet- en regelgeving vaststellen.
Artikel 4.2
Toezicht en handhaving
Onderdeel van Preventie- & Handhavingsplan Alcohol 2024- 2027 gemeente Buren