De geschiedenis van Ouderkerk aan de Amstel gaat terug tot de Middeleeuwen. De ligging aan het water en de oorspronkelijke ruimtelijke structuur is nog steeds bepalend voor het huidige karakter. De dorpskern heeft een gemengde centrumfunctie met horeca, winkels en woningen. Daarbij heeft de kern vooral ook een ontmoetingsfunctie. De dorpse kleinschaligheid, publieke betekenis en toegankelijkheid van een (groene) verblijfsruimte hebben daarbij een belangrijke rol.
Kenmerkend voor het centrum van Ouderkerk aan de Amstel is, dat de bebouwing is georiënteerd op de straten en de achterkanten aan het water zijn gelegen. Op een enkele plek is een doorsteek of doorzicht naar het water. Langs de openbare weg staat een vrijwel aaneengesloten straatwand, die bestaat uit een lange rij individuele panden, vooral huizen en winkels. De meeste daarvan hebben een historische vormgeving met staande vensters en een traditionele detaillering in baksteen en hout met pannen op de daken.
Een deel van de oude dorpskern is gezien de stedenbouwkundige en cultuurhistorische waarde door het Rijk aangewezen als beschermd dorpsgezicht. De waarde heeft vooral betrekking op de besloten ruimtelijke dorpse structuur aan het water in samenhang met de historische bebouwing en de aanwezigheid van de Portugees-Israëlitische begraafplaats.
Kernkwaliteiten
De Dorpsstraat, Kerkstraat, Achterdijk en Rondehoep Oost aan Bullewijk als historisch belangrijke ruimtelijke structuurdragers.
De dorpse schaal, de middeleeuwse kern met de historische bebou-wing.
De ligging van het dorp aan het water, waar het een historisch-functionele relatie mee heeft. Zichtbaar aan onder andere de op-haalbrug en het veerpontje.
De verbondenheid met Amstelveen via het pontje.
Het relatief groene karakter van een groot deel van de dorpskern, met de begraafplaats, oevers, bomen en tuinen.
De religieuze bebouwing & Portugees-Israëlitische begraafplaats.
De St. Urbanuskerk en de terp met daarop de Amstelkerk.
Het open karakter van de Kerkstraat en ’t Kampje.
Regieniveau
Voor de hele dorpskern is een maatwerk regie van toepassing. Inzet is behoud van de cultuurhistorische ruimtelijke waarden, waaronder de monumenten, de ruimtelijke structuur en de dorpse karakteristieken. Het beschermen van deze kwaliteiten is basis voor eventuele ruimtelijke ontwikkelingen. Nieuwe ontwikkelingen dienen de aanwezige waarden te respecteren en waar mogelijk te versterken. Voor het centrumgebied is een plan in ontwikkeling. Hiervoor is een eigen regie van toepassing, waarbij een stedenbouwkundig plan en eventueel een beeldkwaliteitsplan leidend zullen zijn voor de ontwikkelingen.
Ligging aan het water, onde5r andere herkenbaar aan de ophaalbrug en het veerpontje.
Dorpse schaal en karakteristiek van historische bebouwing aan de Kerkstraat.
Breed en groen straatprofiel van de Rijksstraatweg met karakteristieke woningbouw (1920 tot 1940).
Afwisselende bouwstijlen uit diverse perioden van de 20ste eeuw langs de Rijksstraatweg.
Hoofdstuk 3. › Paragraaf 3.4.
Artikel 3.4.1.
Dorpskern Ouderkerk aan de Amstel
Onderdeel van Nota omgevingskwaliteit