Om de verspreiding van invasieve exoten te reguleren is sinds 1 januari 2015 de eu-verordening-1143-2014-invasieve-exoten van kracht. Centraal in deze verordening staat een lijst van soorten waarvan negatieve effecten zodanig zijn dat gezamenlijk optreden op het niveau van de Unie gewenst is. Deze Unielijst is sinds 2016 van kracht en is in 2022 geactualiseerd.
Tabel 1: Nieuwe soorten op Unielijst 2022:
Afghaanse duizendknoop
Fundulus heteroclitus
Limnoperna fortunei
Zwarte vuurmier
Afrikaanse klauwkikker
Muskietenvisje
Roestbruine amerikaanse rivierkreeft
Tropische vuurmier
Axis hert
Gambusia holbrooki
Roodbuikbuulbuul
Watersla
Boomwurger
Hakea
Rode vuurmier
Zwarte dwergmeerval
Slangenkopvis
Thaise eekhoorn
Dwergvuurmier
Voor de soorten die op de Unielijst staan geldt een verbod op bezit, handel, kweek, transport en import. Verder zijn EU-landen verplicht om aanwezige populaties op te sporen en te verwijderen. Ook werkzaamheden in de buitenruimte kunnen een risicofactor zijn; als het risico bestaat dat werkzaamheden – zoals ruimtelijke ontwikkeling of het uitvoeren van regulier beheer en onderhoud – leiden tot verspreiding van invasieve planten- en diersoorten, dan is dit in strijd met de doelstelling van de Unielijst. Bij activiteiten zoals baggeren, regulier beheer en onderhoud en grondverzet worden materialen getransporteerd waarbij het gevaar bestaat dat exoten kunnen worden meegevoerd. En deze worden daarmee vaak onbedoeld verder verspreid. Het is daarom van groot belang tijdig rekening te houden met de aanwezige invasieve exoten.
De provincies zijn verantwoordelijk voor de aanpak van de invasieve exoten die op de Unielijst staan, met uitzondering van de muskusrat en de beverrat. Hiervoor zijn de waterschappen verantwoordelijk. Voor het bestrijden van dieren, moet een erkende faunabeheereenheid (FBE) worden ingeschakeld. Zie voor de Unielijst bijlage 1
Handhaven en optreden
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is de bestuursrechtelijke handhavende instantie voor de EU-Verordening van invasieve exoten. De politie en de NVWA zijn de strafrechtelijke handhavende instanties. Die boetes of beslaglegging kunnen toepassen bij het in- en uitvoeren, transport of bezit van invasieve exoten.
Daar waar het gaat om niet-Unielijst soorten is de provincie bevoegd gezag om handhavend op te treden in geval van opzettelijk loslaten of introduceren van deze planten of diersoorten. Deze handhavende rol ligt bij de toezichthouders en handhavers van de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN).
De gemeente Tilburg moet op haar grondgebied uitvoering geven aan beheersing en bestrijding van soorten op de Unielijst, in sommige gevallen met financiële steun van de provincie. Als verwijderen niet lukt, dan moet de gemeente de populatie zodanig beheren dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.1
Regelgeving vanuit de Europese unie: de Unielijst
Onderdeel van Uitvoeringsrichtlijn invasieve exoten en overlast gevende planten