In onze gemeente zijn een aantal vrijwilligersorganisaties actief op het gebied van natuur en milieu. Inwoners en liefhebbers die vaak buiten zijn, zijn de oren en ogen van onze gemeente. Vrijwilligers met specifieke kennis van zaken zijn een nuttige bron van informatie waarmee wij ons werk kunnen verbeteren. Vrijwilligers kunnen helpen bij:
het signaleren en melden van invasieve exoten maar ook van bijzondere soorten. helpt ons bij het beeld brengen van de locaties. Daar kunnen wij ons beheer op afstemmen;
monitoren van soorten (door regelmatig te volgen hoe de populatie of soort zich ontwikkelt);
Er zijn gebieden in de gemeente Tilburg waar we extra aandacht hebben voor het monitoren van de natuur. Met name in ‘nieuwe natuurgebieden’ zoals de Hultense Leij of Reeshofweide is het interessant om te volgen hoe het gebied zich ontwikkelt. Ongewenste exoten moeten bestreden worden maar daarnaast is het ook goed om te volgen hoe gewenste soorten zich daar ontwikkelen. In deze monitoring zouden vrijwilligers ook een actieve rol kunnen hebben.
beheersen en bestrijden van soorten.
Als bestrijding van kleine haarden aan de orde is, kunnen vrijwilligers ingezet kunnen worden. Met name op plekken die moeilijk bereikbaar zijn voor machinaal werk of waar handwerk gewenst is. Voorwaarde is wel dat vrijwilligers het werk veilig kunnen doen en met verstand van zaken. We gaan met de actieve natuurverenigingen bekijken wat er mogelijk is.
Op een aantal plekken zijn vrijwilligers actief. Met name in Stadsbos013, Moerenburg en Piushaven is grote bereidheid om mee te werken. De gemeente faciliteert vrijwilligers waar mogelijk en stelt middelen beschikbaar om dat mogelijk te maken (gereedschap, afvalverwerking).
De inzet van vrijwilligers gebeurt nu nog op ad-hoc basis. We willen proberen daar meer structuur in aan te brengen om de meerwaarde van vrijwilligers optimaal te benutten.
Gecoördineerde aanpak
We gaan onderzoeken hoe we meer coördinatie kunnen organiseren voor onder andere:
het contact met de verschillende vrijwilligersclubs over welke inzet op welke plek;
bijhouden wat er allemaal loopt;
om meldingen en waarnemingen te verwerken;
om te kijken wat er per project nodig is aan ondersteuning en vergoeding.
Melden van invasieve exoten en overlast gevende soorten
Er bestaan verschillende digitale meldpunten waar iedereen die dat wil soorten kan melden:
Fixi (gemeentelijk meldingssysteem voor alle bijzonderheden in de buitenruimte);
NDFF (nationale databank flora en fauna, door vrijwilligers en professionals);
Waarneming.nl (vrijwilligers in Nederland en België kunnen melding doen en beelden uploaden van wat ze zien).
Fixi-meldingen worden direct doorgezet naar de betreffende afdeling. Als het nodig is, kan er op korte termijn op ingegrepen worden. Met name op nieuwe locaties van bijvoorbeeld de Japanse duizendknoop of reuzenberenklauw willen we zo snel mogelijk ingrijpen, voordat het probleem zich verder verspreidt.
De NDFF en Waarneming.nl worden al veel gebruikt door natuurliefhebbers. Nadeel is dat deze platforms een langere verwerkingstijd hebben, voordat de gegevens bij de gemeentelijke groen-beheerder terecht komt, kan er soms weken overheen gaan (de gemeente Tilburg is niet de eigenaar van deze applicaties/websites).
We onderzoeken of het haalbaar is om een apart meldpunt te maken voor exoten, eventueel in combinatie met natuurbeheer door vrijwilligers. Doel van het meldpunt is om meer inzicht te krijgen in de omvang en locaties van soorten. Daarmee kunnen we in de gaten houden hoe soorten zich ontwikkelen of verplaatsen. De meldingen worden beoordeeld op risico aan de hand van de beslisboom. Dat betekent ook dat niet op elke melding zal worden ingegrepen.
Foto 6: vrijwilligers actief in Piushaven. Bron: mijnpiushaven.nl 2022
Hoofdstuk 4.
Artikel 4.7
Inzet van natuurwerkgroepen en vrijwilligers
Onderdeel van Uitvoeringsrichtlijn invasieve exoten en overlast gevende planten