De gemeente stimuleert burgers om zelf lokaal hemelwater op te vangen en te gebruiken. “Operatie Steenbreek” en de ‘subsidieregeling voor groen dak, tuin of opvang regenwater’ zijn hier voorbeelden van. Iedere druppel hemelwater die een burger op eigen terrein verwerkt hoeven we niet te verwerken.
Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor de berging en afvoer van het oppervlaktewatersysteem. Samen kijken we risicogestuurd hoe gebieden kwetsbaar voor wateroverlast zich in extreme situaties gedragen en hoe we schades kunnen beperken. De openbare ruimte moet hemelwater voldoende kunnen verwerken. De gemeente hanteert hiervoor twee toetsbuien (figuur 7). Komende beleidsperiode bespreken we met Rijnland hoe deze ‘snelle’ buien zich verhouden tot het ‘tragere’ oppervlaktewatersysteem.
Toetsbui riool- en watersysteem
Dit is de maximale bui waarbij het riool- en watersysteem nog optimaal werkt. Het riool verwerkt het hemelwater onder maaiveld. We hanteren hiervoor de composietbui 2 scenario 2030 laag volgens de Kennisbank Stedelijk Water (37,7 mm in 10 uur).
Toetsbui integrale buitenruimte
Dit is de maximale bui waarbij er geen schades door hemelwater plaatsvinden. De openbare ruimte en particuliere terreinen verwerken hemelwater op maaiveld (weg en groen). Het hemelwater komt niet via de deurdrempel woningen binnen. De gemeente hanteert hiervoor de bui van de Landelijk Maatlat klimaatadaptatie die 1x in de 100 jaar valt (t=100). Dit is 70 mm in één uur. Deze beleidsperiode inventariseren we wat er nodig is om de openbare ruimte op de integrale ontwerpbui in te richten.
Figuur 7. Toetsbuien met bijbehorende situaties beschreven.
Normale situaties (< bui 2*)
Ontwerpsituaties
Extreme situaties (> t=100)
Hemelwater verwerken we onder maaiveld.
Het watersysteem optimaal en is beheersbaar.
Er is zo min mogelijk water op straat.
Hoofdwegen blijven begaanbaar.
Er is geen schade van water in gebouwen via de deurdrempel.
Bestaande bouw: Inspanningsverplichting.
Nieuwbouw: Resultaatsverplichting.
Hemelwater verwerken we onder en boven maaiveld.
Hemelwater bergen we in groen en op de weg.
Maximaal 20 centimeter water op straat.
Hoofdwegen blijven begaanbaar.
Er is geen schade van water in gebouwen via de deurdrempel.
Bestaande bouw: Inspanningsverplichting.
Nieuwbouw: Resultaatsverplichting.
De buitenruimte verwerkt hemelwater niet meer.
Zelfredzaamheid burgers (deurschotten).
Tot 30 centimeter water is evacuatie via weg mogelijk.
Gemeente zet eventueel noodpompen in.
Er is schade van water in gebouwen via de deur-drempel.
Opschalen tot calamiteiten-organisatie mits noodzakelijk.
Eventuele inzet veiligheidsregio en hoogheemraadschap.
*Composietbui 2 scenario 2030 laag (Kennisbank Stedelijk Water)
Hemelwater
Omgevingsvisie: Klimaatadaptatie, droogte en wateroverlast
Doel: Het vermijden van overlast en schade door een overvloed aan hemelwater.
Nieuw beleid
Nieuwbouw verwerkt 70 mm in 1 uur zonder schade in de panden.
Nieuwbouw in het oeverwallandschap infiltreert 20 mm neerslag in 1 dag.
De bodem dekken we zo min mogelijk af, zodat hemelwater kan infiltreren.
We passen de voorkeursvolgorde voor het lozen van hemelwater toe. Eerst lozen we op de bodem, in het oppervlaktewater, op het hemelwaterriool en dan pas in het gemengde riool.
Bestaand beleid
We vermijden vermenging van hemelwater en afvalwater zoveel mogelijk bij de bron.
We passen de voorkeursvolgorde van hemelwater toe: vasthouden, bergen gebruiken, infiltreren, bergen en langzaam afvoeren naar het oppervlaktewater.
Hemelwater voeren we zoveel mogelijk vertraagd en via het maaiveld af.
Particulieren en bedrijven bergen hemelwater zoveel mogelijk op eigen terrein.
Particulieren en bedrijven gebruiken hemelwater zoveel mogelijk.
Particulieren en bedrijven infiltreren hemelwater als de bodemgesteldheid dit toelaat.
Gebiedsspecifieke aanpak
Bebouwde kern
Lintbebouwing
Buitengebied
We verwerken en transporteren waar nodig het hemelwater van particulieren en de openbare ruimte.
Bij rioolvervanging zetten we als gemeente de regenpijpen aan de voorkant van panden over op het hemelwaterriool.
We leggen hier voorzieningen aan om hemelwater te bergen en te infiltreren.
We zamelen geen hemelwater voor particulieren in. De particulier transporteert zelf het hemelwater naar het oppervlaktewater.
In de openbare ruimte zijn alleen kolkleidingen aanwezig.
De perceeleigenaar moet hemelwater van het afvalwaterstelsel halen en afvoeren naar de watergang.
We zamelen geen hemelwater voor particulieren in. De particulier transporteert zelf het hemelwater naar het oppervlaktewater.
In de openbare ruimte zijn alleen kolkleidingen aanwezig.
Oeverwallandschap
Hier infiltreren we hemelwater in de bodem, bij nieuwbouw ten minste 20 mm in 1 dag.
Hier vergroten we waar mogelijk de waterberging in het gebied, ook met alternatieve hemelwater-voorzieningen (bijlage 2).
Hemelwater kunnen we in deze gebieden zowel boven- als ondergronds opslaan voor gebruik tijdens droogte.
Veenweidegebied
Hier bergen we hemelwater hoofdzakelijk in het oppervlaktewater.
Alternatieve hemelwater-voorzieningen (bijlage 2) zijn niet wenselijk. Door bodemdaling kan dit leiden tot wateroverlast.
Hemelwater slaan we alleen bovengronds op voor gebruik tijdens droogte.
Droogmakerij
Hier bergen we hemelwater zoveel mogelijk in het bestaande oppervlaktewater, op maaiveld (straat en groenvakken) en in het riool.
Alternatieve hemelwater-voorzieningen (bijlage 2) passen we hier toe met grondverbetering en drainage. Het doel van deze voorzieningen is het hemelwater tijdelijk bergen en vertraagd af te voeren naar het oppervlaktewater.
Hemelwater slaan we alleen bovengronds op voor gebruik tijdens droogte.
Monitoring:
Elke 10 jaar monitoren we de watertaak hemelwater in het SSW (3.5.2.).
Met klimaatstresstesten monitoren we periodiek wateroverlastlocaties.
In watergebiedsplannen monitoren we met het hoogheemraadschap het water- en rioolsysteem per polder.
Melding Openbare Ruimte (MOR) van burgers monitoren we jaarlijks.
Door het inspecteren van de kwaliteit van het riool en de kolken kijken we of de gemiddelde levensduur van het riool overeenkomt met het GWP.
Omgevingsplan:
Nieuwbouw verwerkt tenminste 70 mm in 1 uur zonder schade in panden.
Nieuwbouw in het oeverwallandschap infiltreert 20 mm neerslag in 1 dag.
Hoofdstuk 4. › Paragraaf 4.2.
Artikel 4.2.2.
Beleid
Onderdeel van Gemeentelijk Watertaken Programma 2025-2028