Over de fysieke aspecten van draagkracht zijn veelal geen hele specifieke, op Vlieland toegespitste, data beschikbaar. Daarom organiseerden we een ‘balanstafel’. Tijdens deze balanstafel zijn we in gesprek gegaan met beleidsmakers en andere betrokkenen die kennis en expertise hebben van één of meerdere domeinen van de fysieke leefomgeving op Vlieland (zie bijlage voor de genodigden). Bij hetontbreken van harde data, is met deze experts zo goed als mogelijk een inschatting gemaakt of de draagkracht van de fysieke leefomgeving, als gevolg van toerisme, in de huidige situatie wordt overschreden.
Toerisme en recreatie veroorzaken volgens de experts geen structureel hoge druk op de meeste aspecten van de leefomgeving, behalve als het gaat om de volgende aspecten, waar veelal wel hoge druk wordt ervaren:
De woningmarkt:
Door de unieke en aantrekkelijke ligging van Vlieland is het eiland erg in trek. Woningtekort is een landelijk probleem, maar op Vlieland speelt dit nog net wat sterker. Het is daarom herkenbaar dat het voor inwoners, en vooral starters, heel lastig is om een betaalbare woning te vinden.
De ontwikkeling dat ondernemers woningen opkopen om hier tijdelijk personeel te huisvesten, leidt tot extra moeilijke toegang voor inwoners van het eiland tot de woningmarkt én soms overlast. Ook neemt tijdelijk personeel niet altijd deel aan het sociale leven, wat zorgt voor minder sociale samenhang op het eiland.
Het komt voor dat mensen van buiten het eiland een (niet-recreatieve) woning als tweede woning kopen op het eiland en die ook dusdanig gebruiken. Dat mag niet, maar is lastig te controleren en juridisch vast te stellen2In de Regiodeal is er de ambitie opgesteld om hier gezamenlijk op de Waddeneilanden wat aan te gaan doen. Dit speelt namelijk niet alleen op Vlieland..
Retail: de laatste twintig jaar zijn een aantal basisvoorzieningen van het eiland verdwenen: zoals een slager, groentezaak, doe het zelf zaak. In de plaats zijn vele winkels gekomen die zich richten op toeristen. Door de hoge prijzen zouden inwoners daar veel minder heen gaan, terwijl zij voor een aantal basisvoorzieningen niet meer op het eiland terecht kunnen. Deze ontwikkeling is ‘aan de wal’ waarschijnlijk ook zichtbaar, maar door het eilandkarakter (men kan niet even makkelijk naar een gemeente of stad verderop gaan) is de impact op Vlieland groter.
Mobiliteit:
Als autoluw eiland heeft Vlieland nauwelijks problemen als gevolg van gemotoriseerd verkeer en bijbehorende parkeerproblemen (voor zover die bestaan worden die vooral veroorzaakt door inwoners en busjes van leveranciers of dienstverleners). Wel leidt de verwachting van bezoekers (‘er zijn toch geen auto’s op Vlieland’) soms tot onbegrip. Er zou mogelijk winst te behalen zijn via betere communicatie: het eiland is ‘shared space’ en we moeten de wegen met elkaar delen.
De openbare ruimte wordt soms verstoord door verkeerd geparkeerde fietsen.
De toename van bakfietsen en hondenkarren vraagt om brede gebruikszones, terwijl veel fietspaden op het eiland smaller zijn. Tegelijkertijd is de experts niet bekend dat dit geleid heeft tot ongevallen en pleit geen van de experts voor verbreding van de fietspaden, mede vanwege de mogelijke aantasting van natuur- en landschapswaarden en het risico dat mensen alsnog harder gaan rijden.
Natuur: Er is volgens de experts nog geen sprake van dat toeristisch gebruik een onredelijke druk op de natuur op het eiland leggen. Er is wel sprake van piekdrukte in het hoogseizoen, die af en toe zorgt voor verstoring. Daarbij zorgt de toenemende actieradius van elektrische vervoersmiddelen (e-bikes e.d.) op het eiland voor meer drukte aan de westkant van het eiland wat tegen de huidige recreatiezonering in gaat. Ook is er af en toe verstoring door mensen die bijvoorbeeld de hoogwatervluchtplaats voor vogels betreden terwijl dit niet is toegestaan, of jonge zeehonden dichtbij benaderen. Op dit moment is de verstoring nog niet heel zorgelijk, het vraagt wel om aandacht in de toekomst, vooral via communicatie richting bezoekers.
Hoofdstuk 3 › Paragraaf 3.4
Artikel 3.4.2
Conclusies fysieke draagkracht (balanstafel)
Onderdeel van Toeristisch beleid gemeente Vlieland 2024