De gemeente Land van Cuijk in het kort
De gemeente Land van Cuijk is een jonge gemeente uit een fusie van de gemeenten Boxmeer, Cuijk, Sint Anthonis, Mill en Sint Hubert en Grave. Het Land van Cuijk: 33 dorpen en de vestingstad Grave. De Maas is een belangrijke identiteitsdrager van onze regio. Zij zorgt voor rivier gebonden bedrijvigheid in Cuijk en Grave, voor het cultuurhistorische karakter van de vestingstad Grave en voor unieke typen natuur en landschap. Het Land van Cuijk is een economisch sterke regio met veel bedrijven en een goede werkgelegenheid. Er is een stevige en stabiele agrarische basis. De mengeling van kleinschalige bedrijven, grote intensieve veehouderijen en daaraan gelieerde industriële bedrijven, is belangrijk voor de Agro & Food als economische ruggengraat van de regio Noordoost-Brabant. Het Land van Cuijk biedt een grote diversiteit aan natuur en landschap. De Maas is ook op dat vlak van grote invloed geweest. In het Land van Cuijk is het wonen in een land stedelijke, natuurrijke omgeving. Het biedt gevarieerde woonmogelijkheden: van moderne starterappartementen tot historische vestingpanden en van betaalbare huurwoningen tot vrijstaande villa’s. Voor ieder wat wils, en bovenal: het Land van Cuijk biedt rust en ruimte.
De Omgevingsvisie
Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Volgens die wet moet iedere gemeente een beeld maken van de toekomst van de gemeente. Dit is de Omgevingsvisie: de integrale visie op de fysieke leefomgeving van het Land van Cuijk tot 2040. Een omgevingsvisie beschrijft de maatschappelijke opgaven en de te beschermen kernkwaliteiten van de gemeente. Het beschrijft wat de gemeente, haar inwoners en ondernemers belangrijk vinden voor het gebied waarin zij wonen, werken en recreëren. Aanleiding voor de Omgevingsvisie zijn de grote ruimtelijke opgaven die nu en in de toekomst op het Land van Cuijk afkomen: van klimaatverandering tot betaalbaar wonen en van sociale voorzieningen tot duurzame energie. Om de grote ruimtelijke opgaven in de gemeente aan te pakken moet de gemeente nu al belangrijke keuzes maken.
De Omgevingsvisie Land van Cuijk wordt momenteel ontwikkeld en vervangt onder meer de structuurvisies van de gemeenten. De Omgevingsvisie wordt naar verwachting medio 2025 vastgesteld door de gemeenteraad.
Omgevingsanalyse en prioriteiten
De Omgevingsanalyse is een instrument dat we toepassen om onze ‘Omgeving’ zo goed en volledig mogelijk in beeld te brengen. Met de ‘Omgeving’ bedoelen we de omgeving binnen onze gemeente in de meest brede zin, het gehele grondgebied (fysieke leefomgeving/openbare ruimte) met al haar kenmerken (gebouwen, bewoners/bedrijven/instellingen, natuur etc.) waarvan we (niet) weten of en in hoeverre hier sprake is van risico’s en/of risicovolle activiteiten en/of ontwikkelingen.
Probleemanalyse
Een probleemanalyse binnen Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) is een systematische aanpak om inzicht te krijgen in de risico's en problemen binnen de fysieke leefomgeving. Het doel van de probleemanalyse is om sturing te geven aan de inspanningen van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De probleemanalyse vormt daarmee de basis voor het stellen van prioriteiten, het formuleren van doelstellingen en het uiteindelijk vaststellen van dit uitvoeringsprogramma. Op basis van de probleemanalyse bepaalt het bestuursorgaan welke activiteiten nodig zijn om de in kaart gebrachte handhavingsdoelen te bereiken en welke prioriteiten het daarbij stelt.
De probleemanalyse bestaat uit een omgevingsanalyse (beschrijvend gedeelte) en een risicoanalyse (cijfermatig gedeelte). In de nog op te stellen Omgevingsvisie van Land van Cuijk zal in een gebiedsanalyse uitgebreid ingegaan worden op de omgevingskwaliteit van Land van Cuijk en de hieruit voortvloeiende opgaven om deze te behouden en te versterken. Vooruitlopend op de omgevingsvisie Land van Cuijk is reeds de opgavenotitie en perspectievennotitie opgesteld en de Economische Visie Land van Cuijk 2040. Deze documenten vormen een basis van de omgevingsvisie en tevens de basis om onze prioriteiten op af te stemmen. Daarnaast hebben we de overtredingen en effecten van overtredingen inzichtelijk gemaakt door deze gebiedsgericht te beschrijven met een onderverdeling van verschillende gebieden. Hieruit onderscheiden we een aantal risico’s die voor VTH van belang zijn om bij de uitvoering van haar taken te betrekken:
Dorpen
Al onze dorpen hebben een eigen karakter en worden in zijn algemeenheid gekenmerkt door kleinschaligheid, een rijke cultuurhistorie en aanwezigheid van historische gebouwen en monumenten, een hoge omgevingskwaliteit (groen, rust en gemeenschapszin) en een groot sociaal verenigingsleven. Deze waarden willen we beschermen. Grote specifieke risico’s onderscheiden we daarbij niet maar in zijn algemeenheid staan deze waarden onder druk door de diversiteit aan functies in verschillende kleine woongebieden, burenoverlast, huisvesting arbeidsmigranten, geluidsoverlast evenementen en de grote maatschappelijke opgaven die voor ons staan (woningtekort, energietransitie/duurzaamheid, stikstofopgaven). Bij het inzetten van de VTH-instrumenten vormt het beschermen van de waarden van onze dorpen het uitgangspunt. Daar waar deze worden bedreigd door activiteiten zetten we onze instrumenten in om te reguleren of onomkeerbare effecten te voorkomen.
Buitengebied (waaronder bos- en natuurgebieden)
In een gemengd landelijk gebied is een evenwicht nodig tussen de verschillende kwaliteiten en functies. Zulk gebied behoudt een groen karakter, er is landbouw mogelijk, er vindt recreatie plaats en er wonen mensen. In het buitengebied van Land van Cuijk bevinden zich dan ook veel agrarische bedrijven, recreatievoorzieningen en bos- en natuurgebieden. Ook in Land van Cuijk is er sprake van vrijkomende agrarische bebouwing doordat agrarische ondernemers het bedrijf beëindigen. Leegstaande voormalige agrarische bedrijfsbebouwing leidt tot een toename van het risico op strijdige gebruiksactiviteiten. Ook het risico op ondermijnende activiteiten (drugslabs) neemt toe. Daarnaast vormen de relatief afgelegen en weinig bevolkte bos- en natuurgebieden een risico op ongewenste activiteiten zoals afvaldumping.
Bedrijventerreinen
De bedrijventerreinen in land van Cuijk vervullen een belangrijke economische functie voor zowel de gemeente als de regio. De ondernemers in Land van Cuijk profiteren van de sterke geografische positie tussen de vier steden Nijmegen, Eindhoven, ‘s-Hertogenbosch en Venlo. Daarnaast is Land van Cuijk is één van de acht Brabantse gemeenten met binnenhavens die onlangs gefuseerd zijn in Brabant Ports. In het economisch beleid legt land van Cuijk de focus op de doorontwikkeling van onze topsectoren: voeding en gezondheid voor mens en dier. De inzet op innovatie en investeringen die bijdragen aan de ontwikkeling richting een toekomstbestendige economie zijn cruciaal voor de brede welvaart van de gemeente. Bedrijven die al gevestigd zijn in Land van Cuijk moeten zich op een duurzame manier kunnen door-ontwikkelen. Land van Cuijk focust zich op de doorontwikkeling van onze topsectoren, door een aantrekkelijk vestigingsklimaat te bieden voor bedrijven die in Land van Cuijk gevestigd zijn en door zorg te dragen voor toekomstbestendige en duurzame werklocaties. Binnen deze sectoren komen dan ook veel mensen bijeen en hier heeft (brand)veiligheid, afval, geluid en strijdige gebruiksactiviteiten en detailhandel ook onze speciale aandacht. Daarnaast kent de regio veel industrie en logistieke bedrijven, waaronder een aantal (complexe) bedrijven met een zware milieubelasting. Deze bedrijven vragen extra aandacht op luchtkwaliteit, (externe) veiligheid, geur en geluidsoverlast energieverbruik.
Risicoanalyse
De uitvoeringstaken zijn gebaseerd op prioriteiten uit de U&HS en de probleemanalyse VTH. Wij werken risico gestuurd conform de uitkomsten van de risicoanalyse. De risicoanalyse wordt ten minste eenmaal per jaar bezien of er aanpassingen noodzakelijk zijn. Jaarlijks voor het opstellen en vaststellen van het Programma Uitvoering en Handhaving Fysieke Leefomgeving gemeente Land van Cuijk, vindt er overleg plaats met diverse teammanagers van de fysiek leefomgeving om integraal te beoordelen of de risicoanalyse compleet is of dat er onderwerpen geactualiseerd of toegevoegd moeten worden. Ook de signaallijst van alle jaarlijkse handhavingszaken vormt een instrument om de risicoanalyse en prioriteiten jaarlijks te actualiseren en opnieuw vast te stellen.
Hierbij wordt de samenwerking en samenhang tussen beleid en uitvoering geïntensiveerd en wordt de rol in de terugkoppeling verstevigd. Deze doelstelling en activiteiten dragen bij aan het opstellen van een meer specifieke analyse van inzichten in toekomstig beleid. Met deze risicoanalyse en prioritering geven wij vorm aan onze werkwijze voor de VTH-taken.
Een uitgebreide toelichting van de wettelijke ontwikkelingen is terug te vinden in de U&HS. We hebben deze impact, indien relevant, beschreven in de taakbladen.
Hoofdstuk 3.
Artikel 3.1
Ontwikkelingen
Onderdeel van Programma Uitvoering en Handhaving Fysieke Leefomgeving gemeente Land van Cuijk 2025