In deze beleidsregel is ervoor gekozen om uitvoering te geven aan rechtmatigheid ten aanzien van Wmo en Jeugdwet middels de cirkel van naleving. Wij sluiten hiermee aan bij de visie van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG) en Divosa. Het bevat vier visie-elementen, die ieder op hun beurt bijdragen aan het vergroten van de 'nalevingbereidheid' van onze inwoners en gecontracteerde aanbieders. Uitgangspunt is dat alle vier elementen - communicatie, dienstverlening, controle en sancties - voldoende voorkomen en goed op elkaar afgestemd zijn om effectief en efficiënt te kunnen handhaven. Het biedt een mix van preventie en repressie, in balans met elkaar. Een effectief beleid bestaat uit een samenspel van preventieve en repressieve activiteiten. Uit deze cirkel van naleving is goed op te maken dat het bij toezicht niet alleen gaat over het sanctioneren, maar juist over het voorkomen van onrechtmatigheid.
Stap 1 – Communicatie
De eerste stap is gericht op de communicatie. De Lekstroomgemeenten geven hier invulling aan door op een juiste en heldere wijze vroegtijdig voorlichting te geven aan inwoners, PGB-budgethouders en zorgaanbieders met aandacht voor regels en afspraken. Dit is de basis voor naleving van de rechten en plichten die zijn verbonden aan het aanvragen, aanbieden en ontvangen van zorgondersteuning vanuit het sociaal domein. Het doel van het geven van voorlichting is het voorkomen van onbewuste overtredingen van de aanwezige regels.
Medewerkers die gaan over inkoop / contracteren dan wel over het toewijzen van voorzieningen, zijn zich bewust van de belangrijke rol die zij hebben bij de preventie van onrechtmatigheid.
In het proces van inkoop en contracteren krijgt dit vorm middels de inkoopstukken, en dialoog en contract(voorwaarden) met aanbieders.
Bij het proces van toewijzing van een voorziening begint dit op het moment dat een inwoner zich meldt, de aanvraag indient en de gemeente een indicatie stelt. Het intakegesprek is een goed moment om de intenties van de inwoner en/of zijn begeleiders te toetsen. Verder vraagt het bijvoorbeeld ook de bereidheid van de zorgprofessional om onrechtmatig gebruik van voorzieningen bespreekbaar te maken. In het geval van een PGB geldt dat medewerkers moeten toetsen op PGB-vaardigheid, zoals in de Wmo-/jeugdverordening, nadere regels en/of beleidsregels is gesteld. De sociaal professionals van de gemeenten worden hierop getraind om signalen te herkennen.
Verder is ook communicatie over toezicht en handhaving belangrijk. Aan de ene kant omdat deze vorm van communicatie bijdraagt aan het voorkomen van onrechtmatigheid. En aan de andere kant omdat dit belangrijk is voor het creëren en behouden van maatschappelijk draagvlak bij de uitvoering van gemeentelijke wetten en taken. De nalevingsbereidheid wordt bevorderd door duidelijk te maken wat de gemeente van haar inwoners verwacht en wat de inwoners van de gemeente mogen verwachten.
Stap 2 – Dienstverlening
De tweede stap richt zich op het optimaliseren van de dienstverlening. Het helpt daarbij als de regels zo eenvoudig mogelijk zijn.
We maken gebruik van de landelijke contractstandaarden, zodat voor aanbieders de regels eenduidig zijn.
Voor het aanvragen van een voorziening op grond van de Wmo en/of de Jeugdwet geldt landelijke en lokale wet- en regelgeving. Lokaal zijn daarbij de Wmo-/jeugdhulpverordening (vaak gecombineerd in één verordening) en de daaronder geldende nadere- en/of beleidsregels van belang. Omdat deze lokaal zijn, zijn deze helaas niet eenduidig binnen de regio Lekstroom.
De Lekstroomgemeenten stellen hoge eisen aan haar dienstverlening. De bereikbaarheid en benaderbaarheid van medewerkers is essentieel voor het borgen van klanttevredenheid. Voor de inwoners, aanbieders en zorgprofessionals is het belangrijk om te weten waar zij terecht kunnen voor vragen en onduidelijkheden.
Stap 3 – Controleren
Het toezicht op de Wmo en de Jeugdwet is ondergebracht bij de Regionale Backoffice Lekstroom (RBL), die op haar beurt onderdeel is van de gemeente Houten. De toezichthouders worden door alle vijf de colleges van B&W van de Lekstroomgemeenten aangewezen als toezichthouder.
De toezichthouders richten zich specifiek op zorgaanbieders en PGB-budgethouders. Met de bevoegdheden van de toezichthouders kan de aanpak van rechtmatigheid worden verbeterd. In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van de bevoegdheden van de toezichthouder.
Op basis van een risico-gestuurde aanpak kan onrechtmatigheid vroegtijdig gedetecteerd en afgehandeld worden. De mate van controle is daarbij afhankelijk van de kans op onrechtmatigheid. Deze controle vindt plaats door inzet van signaalonderzoeken, het toepassen van risico indicaties en het analyseren van gedragingen op basis van data.
Als onderdeel van een risico-gestuurde aanpak is het eveneens belangrijk om regelmatig te controleren of de geleverde zorg overeenkomt met de zorg zoals deze eerder is toegekend. De uitvoering van deze controle is niet alleen gericht op het detecteren en het voorkomen van onrechtmatigheden, maar ook om de kwaliteit van de geleverde zorg te bewaken en verder te verbeteren. De toezichthouder kan deze controle uitvoeren als onderdeel van de periodieke herbeoordeling of als steekproef.
Tot slot kan de toezichthouder naar aanleiding van signalen over de rechtmatigheid van de geleverde zorg, een onderzoek instellen. Na ontvangst van het signaal vindt een eerste validatie van het signaal plaats. In het geval het aantal signalen de onderzoekscapaciteit overstijgt, worden de signalen geprioriteerd. Prioriteit wordt bepaald op basis van de volgende criteria:
Signaal met grote consequenties voor de inwoner (cliënt);
Meerdere signalen die betrekking hebben op één zorgaanbieder;
Signalen met een grote financiële impact.
Stap 4 – Handhaving
Het doel van handhaven is om herhaling te voorkomen, het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken of beëindigen van een overtreding, het wegnemen of het beperken van de gevolgen van een overtreding en eventuele overtreders te straffen en af te schrikken. Zorgontvangers en zorgaanbieder die zich met opzet niet aan de afspraken houden, worden aangepakt. We doen dit volgens het afwegingskader (hoofdstuk 3).
Hoofdstuk 2
Artikel 2.3
Cirkel van naleving
Onderdeel van Beleidsregel preventie, toezicht en handhaving rechtmatigheid Wmo en Jeugdwet 2025 – regio Lekstroom