Europese adaptatie strategie
Als onderdeel van de Green Deal van de Europese Unie (EU) is in 2021 de Europese klimaatadaptatiestrategie gepresenteerd. De Europese klimaatadaptatiestrategie heeft de volgende drie speerpunten:
Slimmere aanpassing: kennis verbeteren en onzekerheid beheren
Er is al veel kennis ontwikkeld op het gebied van klimaatadaptatie. Maar op veel vlakken ontbreekt er nog kennis. Daarom wil de EU de kennis over klimaatadaptatie verder ontwikkelen, zodat beleid ontwikkeld kan worden op een wetenschappelijke basis.
Meer systemische aanpassing: beleidsontwikkeling op alle niveaus en in alle sectoren ondersteunen
De gevolgen van klimaatverandering gaan zo ver dat er een systematische aanpak nodig is. Daarom wil de EU de nationale, regionale en lokale adaptatieplannen en strategieën verbeteren. Dit doet de EU door monitoring, rapportage en evaluatie. Daarnaast zet de EU in op het bevorderen van lokale, individuele veerkracht en het bevorderen van natuur gebaseerde oplossingen.
Snellere aanpassing: aanpassing aan de klimaatverandering over de hele linie versnellen
De EU stelt meer middelen beschikbaar om klimaatadaptatie te versnellen. De Eu wil er voor zorgen dat maatregelen toegankelijker worden en dat er dringend oplossingen gevonden worden voor landbouwers en landbeheerders om klimaatrisico’s aan te pakken.
Nationaal Deltaprogramma
De overheid wil Nederland beschermen tegen overstromingen, zorgen voor voldoende zoetwater en bijdragen aan een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van Nederland. Daarom maakt de overheid plannen in het Deltaprogramma. Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en andere organisaties werken samen aan de uitvoering van dit programma.
Het Deltaprogramma bestaat uit drie thema’s:
Waterveiligheid
De focus van dit thema ligt op het beschermen tegen overstromingen. Onder dit thema worden zaken zoals het versterken van dijken, onderhouden van de kustlijn en geven van ruimte aan rivieren opgepakt.
Zoetwater
De opgave is een gezond en evenwichtig (grond) watersysteem in stand te houden en te bevorderen, cruciale gebruiksfuncties te beschermen en het beschikbare zoetwater effectief en zuinig te gebruiken.
Ruimtelijke adaptatie
Dit thema richt zich op het weerbaar maken van het land tegen weersextremen zoals hitte, droogte, wateroverlast en de gevolgen van overstromingen. Deze extremen zullen in de toekomst vaker en heviger voorkomen als gevolg van klimaatverandering.
Wat is de Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS)?
De Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) is de overkoepelende Nederlandse strategie op het gebied van klimaatadaptatie. Deze strategie uit 2016 beschrijft de belangrijkste klimaatrisico’s voor Nederland en zet de koers uit om deze risico’s aan te pakken. Het programmateam NAS heeft deze koers vertaald naar plannen en acties in het uitvoeringsprogramma 2018 - 2019. Dit programma richt zich op sectoren, ketens, thema’s en klimaatrisico’s die niet in het Deltaprogramma en het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie voorkomen en vult een aantal thema’s hieruit aan.
Voorkeurstrategie Zuidwestelijke Delta
Naast een nationale strategie zijn er een aantal afzonderlijke strategieën opgesteld voor een aantal bijzondere regio’s. Een daarvan is de Zuidwestelijke Delta. In de Zuidwestelijke Delta monden de Rijn, de Maas en de Schelde uit in zee. Na de Watersnoodramp van 1953 zijn in dit gebied de Deltawerken aangelegd. Het gebied kent een aantal complexe opgaven op het gebied van veiligheid, zoetwater en ruimtelijke inrichting. Deze zijn deels het gevolg van klimaatverandering. Daarom is voor dit gebied een voorkeursstrategie opgesteld binnen het nationaal Deltaprogramma. De voorkeursstrategie voor de Zuidwestelijke Delta (ZWD) is gericht op een klimaatbestendig veilige, ecologisch veerkrachtige en economisch vitale delta.
De voorkeursstrategie is ontwikkeld per thema: waterveiligheid, zoet water en ruimtelijke adaptatie. Voor waterveiligheid is de voorkeursstrategie gebaseerd op kwalitatief onderzoek, betrokken experts en lopende studies/onderzoeken. Voor zoet water is gebruik gemaakt van de ontwikkelingen binnen het Deltaprogramma Zoetwater (knelpuntanalyse, etc.). Voor ruimtelijke adaptatie is gebruik gemaakt van het lopende proces in de werkregio’s.
Bron: Deltaprogramma Zuidwestelijke Delta Integrale Voorkeursstrategie Zuidwestelijke Delta 2021
Klimaatadaptatiestrategie Zeeland?
Om ervoor te zorgen dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht, hebben de Zeeuwse overheden afgesproken om gezamenlijk met deze ambities aan de slag te gaan als één werkregio. De provincie Zeeland heeft daarbij een coördinerende en faciliterende rol op zich genomen.
In 2021 hebben alle Zeeuwse overheden samen de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ) vastgesteld. In de afgelopen jaren hebben de overheden verschillende stresstesten uitgevoerd op gemeentelijk en provinciaal niveau. Daarnaast zijn in samenwerking met andere betrokken partijen uit de werkregio regionale risicodialogen gevoerd. De uitgevoerde stresstesten en de regionale risicodialoog vormden de basis voor de KasZ. In de strategie staat hoe Rijkswaterstaat, provincie, gemeenten, waterschap en andere partners ervoor zorgen dat schade en overlast door hitte, neerslag, droogte en overstromingen beperkt blijven. De KasZ geeft de regionale ambities aan, met voldoende ruimte voor maatwerk en een klimaatagenda op lokaal niveau. Zo wordt er zowel samengewerkt aan het realiseren van de ambities als het creëren van draagvlak.
Strategisch Kompas & Stresstest gemeente Kapelle
In juli 2019 is het strategisch kompas door de gemeenteraad vastgesteld. In dit kompas is de toekomstvisie voor de gemeente Kapelle in 2030 beschreven. Dit document is in samenwerking met de inwoners, ondernemers en organisaties in de gemeente samengesteld. In dit kompas worden de kernwaarden van de gemeente en de ambities voor 2030 beschreven. Relevante ambities voor deze bouwsteen uit het strategisch kompas zijn:
Toekomstbestendig wonen
Woonruimte voor iedereen
Ondernemers dragen bij aan het woongenot
Buitengebied versterken (toerisme)
Openbare ruimte klimaatbestendig inrichten
Faciliteren inwoners en ondernemers met duurzame ideeën
Daarnaast is voor de gemeente Kapelle met de klimaatstresstest de gevolgen van hitte, droogte, wateroverlast en zeespiegelstijging inzichtelijk gemaakt.
De doelstelling, de ambitie uit de toekomstvisie en de klimaatstresstest creëren een rode draad door deze bouwsteen. Door de ambities van deze bouwsteen te realiseren, wordt een bijdrage geleverd aan de toekomstvisie van gemeente Kapelle en worden doeltreffende maatregelen genomen om de effecten van klimaatverandering aan te pakken.
Verbreed Gemeentelijk rioleringsplan (VGRP) 2017-2021
In het VGRP van de gemeente Kapelle staand de
Klimaatadaptatie en de omgevingswet
Nu werken de Nederlandse overheden nog met 26 verschillende wetten die gaan over de fysieke leefomgeving. Dat verandert vanaf 2022 met de nieuwe Omgevingswet. Verschillende thema’s zoals bodem, water, lucht, natuur, bouwen, afval, maar ook maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie en de energietransitie zijn dan allemaal gebundeld in één wet. De nieuwe wet zorgt voor minder regels en meer overzicht. De wet zorgt ook voor een samenhangende benadering van de leefomgeving, ruimte voor lokaal maatwerk en betere en snellere besluitvorming.
Onder de Omgevingswet zijn het omgevingsplan en de omgevingsvisie twee centrale instrumenten voor gemeenten:
In het omgevingsplan staan alle regels over de fysieke leefomgeving die de gemeente heeft opgesteld binnen haar grondgebied. Per gemeente is er één omgevingsplan, dat je kunt zien als opvolger van het bestemmingsplan. Het omgevingsplan geeft invulling aan de maatschappelijke opgaven uit de gemeentelijke omgevingsvisie.
In de gemeentelijke omgevingsvisie staat de langetermijnvisie op de maatschappelijke opgaven waaraan de gemeente wil werken. Je kunt de omgevingsvisie zien als de opvolger van de structuurvisie. Ook provincies en het Rijk maken een omgevingsvisie. De omgevingsvisie van het Rijk heet de Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
Om Kapelle waterrobuust en klimaatbestendig te maken, is het belangrijk dat wij als gemeente en daarnaast ook de provincie klimaatadaptatie een plek geven in de omgevingsvisie en het omgevingsplan. De Omgevingswet stimuleert overheden om veel samen te werken en opgaven integraal aan te pakken. Omdat klimaatadaptatie als sector overstijgend thema kan worden aangemerkt, biedt het aanknopingspunten om een integrale omgevingsvisie op te stellen.
Wat verandert er met de Omgevingswet?
Een groot verschil met de huidige wetten over de fysieke leefomgeving, is dat er met de nieuwe Omgevingswet minder nationale regels nodig zijn. Daardoor krijgen gemeenten, provincies en waterschappen meer ruimte om eigen ambities in de leefomgeving te realiseren. Een ander verschil met de huidige wetten, is dat de Omgevingswet veel meer uitgaat van leefbaarheid en gezondheid als speerpunten voor beleid en regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving. Daarom zijn ook maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie en de energietransitie een belangrijk onderdeel van de nieuwe wet. Tot slot vraagt de Omgevingswet overheden om op een integrale manier met elkaar samen te werken. De gemeente moet bijvoorbeeld vaker in gesprek gaan met andere overheden en met regionale uitvoeringsdiensten, zoals de veiligheidsregio.
Hoofdstuk 10
Artikel 10.1
Bijlage 1: beleidskaders
Onderdeel van Duurzaamheidsagenda gemeente Kapelle: Bouwsteen Klimaatbestendige Leefomgeving